“Quan hệ Việt-Mỹ chưa bao giờ phát triển tốt đẹp như lúc này”

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam – ông Michael W. Michalak tại cuộc họp báo.

Đó là chia sẻ của Đại sứ Mỹ tại Việt Nam – ông Michael W. Michalak tại cuộc họp báo chiều nay (29/6) ở thủ đô Hà Nội nhân dịp Việt Nam và Mỹ sắp kỷ niệm dấu mốc 15 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao (11/7/ 1995-11/7/2010).

Nếu nói về một mối quan hệ, 15 năm là một khoảng thời gian ngắn ngủi. Tuy nhiên, trong thời gian ngắn ngủi đó, quan hệ Việt-Mỹ đã đi được một chặng đường dài đáng nhớ. Đại sứ Michalak tin rằng bất kỳ ai cũng sẽ phải “sửng sốt” về chiều sâu và bề rộng của mối quan hệ Việt-Mỹ hiện nay.

Từ những dấu ấn quan trọng...

Một trong những dấu mốc quan trọng nhất đánh dấu sự khởi đầu tốt đẹp cho quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ chính là sự kiện Tổng thống Bill Clinton tuyên bố chính thức bình thường hóa các mối quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 11/7/1995. Ngay sau đó, cả hai nước lần lượt nâng cấp các Văn phòng liên lạc được mở hồi tháng 1/1995 lên quy chế Đại sứ quán. Cùng với sự phát triển của các mối quan hệ ngoại giao song phương, Mỹ đã mở Tổng lãnh sự quán tại Thành phố Hồ Chí Minh và Việt Nam mở Tổng lãnh sự quán tại San Francisco. Năm 2009, Việt Nam đã mở Tổng lãnh sự tại Houston và Mỹ được chấp thuận mở Lãnh sự quán tại Đà Nẵng.

Trong những ngày đầu, quan hệ Việt-Mỹ tập trung chủ yếu vào vấn đề tìm kiếm quân nhân mất tích và những trợ giúp về sức khỏe y tế của Mỹ cho Việt Nam. Thời điểm được cho là đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Việt-Mỹ là vào ngày 13/7/2000 khi hai nước chính thức ký Hiệp định Thương mại song phương. Hiệp định có hiệu lực vào tháng 12/2001 này không chỉ làm thay đổi một cách căn bản các mối quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Mỹ mà còn làm thay đổi toàn bộ mối quan hệ song phương.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (bên trái) trong chuyến thăm Mỹ năm 2008.

...đến “mối quan hệ tốt đẹp nhất” từ trước đến nay

Theo đánh giá của Đại sứ Michalak, sau 15 năm phát triển, quan hệ Việt Nam với Mỹ hiện đang ở thời điểm tốt nhất từ trước đến giờ. Hai nước đã phát triển mối quan hệ hợp tác sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống như kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, an ninh, quốc phòng.... Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ nhất trong quan hệ hợp tác Việt-Mỹ được ghi nhận trong lĩnh vực kinh tế, quân sự và giáo dục.

Về kinh tế, chỉ cần so sánh một vài con số của năm 1995 với những con số gần đây, người ta có thể thấy sự phát triển vượt bậc trong quan hệ Việt-Mỹ. Vào năm 1995, thương mại song phương Việt-Mỹ chỉ đạt 451 triệu USD thì đến năm 2009 con số này đã lên tới 15,4 tỉ USD. Như vậy, thương mại song phương giữa hai nước đã tăng hơn 3.300% so với năm 1995. Hiện tại, Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam tính theo tổng giá trị giao dịch.

Nếu như năm 1995, đầu tư của Mỹ vàoViệt Nam là con số 0 tròn trĩnh thì đến năm ngoái và quý I năm nay, Mỹ đã vươn lên vị trí nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Mỹ còn là thị trường lớn nhất cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Về giáo dục, khi quan hệ song phương mới được bình thường hóa, con số sinh viên Việt Nam đến Mỹ học tập chỉ khoảng 800 người. Đến nay, con số này đã lên tới hơn 13.000 sinh viên. Khi Đại sứ Mỹ Michalak đến tiếp nhận công việc tại Việt Nam năm 2007, ông đã tuyên bố sẽ nỗ lực tăng gấp đôi số sinh viên Việt Nam sang Mỹ du học. Thực tế là trong vòng 3 năm qua, con số này đã tăng gấp 3 lần. Việt Nam hiện đứng thứ 8 xét về số sinh viên đang theo học ở Mỹ. Ngoài ra, từ năm 1995 đến nay, Mỹ cũng đã trao gần 1.000 học bổng cho sinh viên Việt Nam với tổng trị giá là 75 triệu USD.

Về quân sự, Đại sứ Michalak đánh giá quan hệ giữa hai nước trong lĩnh vực này đã “phát triển tuyệt vời trong 15 năm qua, góp phần duy trì hòa bình và sự ổn định trong khu vực”. Quan hệ quân sự giữa hai nước chủ yếu tập trung vào công tác đào tạo và các hoạt động gìn giữ hòa bình, hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa, an ninh hàng hải, quân y, công nghệ và khoa học quân sự....

Ngoài ra, trong 15 năm qua, Mỹ đã trợ giúp Việt Nam 420 triệu USD để phòng chống HIV/AIDS, 46 triệu USD giúp đỡ người khuyết tật và nhiều triệu USD cho các hoạt động khác.

Tuy nhiên, Đại sứ Michalak khẳng định: “Quan hệ Việt-Mỹ không chỉ dừng lại ở những con số.” Theo ông này, ngày càng có nhiều người Mỹ đến Việt Nam để có được những trải nghiệm thú vị ở đất nước này cũng như cảm nhận vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam. Ông Michalak cũng cho biết, ông đã có nhiều cuộc trò chuyện với người dân Việt Nam và qua đó ông biết được rằng người dân Việt Nam đã hiểu biết nhiều hơn về nước Mỹ và văn hóa Mỹ.

Có thể nói, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ đã có bước phát triển ngoạn mục sau 15 năm. Từ chỗ còn nghi kỵ lẫn nhau nay hai nước đã trở thành những đối tác tích cực và tôn trọng nhau. “Lòng tin giữa Việt Nam và Mỹ đã tăng lên rất nhiều. Hai bên không phải luôn nhất trí với nhau về mọi vấn đề nhưng những bất đồng, khác biệt đã được đưa ra trao đổi thẳng thắn”, Đại sứ Michalak khẳng định.

Hải Yến