“Thầy chạy sô, lấy đâu thời gian nghiên cứu?”

Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Đỗ Trần Cát- Tổng thư ký Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước, băn khoăn khi theo qui định thì giảng dạy là 50% thời gian, nghiên cứu 50% nhưng bây giờ giảng dạy 100%, còn nghiên cứu là số 0.

Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Đỗ Trần Cát. Ảnh: Tuổi Trẻ.

Tôi thấy qui trình bảo vệ tiến sĩ của mình không tốt, không đảm bảo được chất lượng. Ngay từ việc chọn hội đồng đánh giá cũng đã thực hiện không tốt. Hầu hết anh em được vào hội đồng là những người dễ dãi với ông thầy hướng dẫn và nghiên cứu sinh.

Danh sách đó được đưa lên Bộ GD-ĐT nhưng lại được những người không biết về chuyên môn, ngành nghề xem xét. Anh ngồi hội đồng nhưng chẳng biết vấn đề người ta bảo vệ mới hay cũ, có người làm hay chưa. Như thế làm sao đánh giá chính xác được?

Trong quá trình cho điểm, đánh giá, những người ngồi trong hội đồng thường bị sức ép nên hầu hết cho điểm xuất sắc, điểm tốt mặc dù trên thực tế luận án không được như thế. Hiện nay, chúng tôi đang phải xem xét những tố cáo như vậy. Đấy không chỉ là khuyết điểm của thầy hướng dẫn, của nghiên cứu sinh mà còn là khuyết điểm của hội đồng vì họ đã không vạch trần được những điều đó.

Nếu những tiến sĩ với những luận án kém chất lượng “lọt” qua được các hội đồng yếu kém như vậy rõ ràng chất lượng đội ngũ giáo sư, phó giáo sư bị ảnh hưởng vì có bằng tiến sĩ mới được xem xét phong giáo sư, phó giáo sư?

Chắc chắn có ảnh hưởng nhưng ảnh hưởng thế nào cũng cần nghiên cứu, khảo sát. Ảnh hưởng trước mắt có thể thấy là sự cạn kiệt nguồn để phong giáo sư, phó giáo sư. Anh trở thành tiến sĩ đã “non” rồi thì anh không phấn đấu tiếp được nữa, do đó không đạt được tiêu chuẩn xét phong giaáo sư, phó giáo sư.

Ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thì cần phải xem xét thêm vì dù sao còn có “bộ lọc” của hội đồng giáo sư. Nếu “bộ lọc” không tốt thì có thể để “lọt” những tiến sĩ kém vào đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, làm ảnh hưởng đến chất lượng chung.

Theo ông, đối với một giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, điều cốt yếu sau khi đạt được những chức danh, học hàm này là gì?

Quan trọng nhất là những kết quả nghiên cứu khoa học. Công trình nghiên cứu đó phải công bố để người ta biết. Những giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ là giảng viên đại học thì việc nghiên cứu khoa học càng quan trọng vì có kết quả khoa học mới có thể dạy tốt.

Những công trình khoa học đó phải được đánh giá thông qua việc công bố trên những tạp chí khoa học uy tín quốc tế, còn công bố ở các tạp chí trong nước thì thật tình không đánh giá được.

Nhiều khi tôi đọc một số công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí trong nước thấy như bài đăng trên báo hằng ngày, chẳng cần nghiên cứu gì cũng có thể ngồi viết được.

82,8% trong tổng số 1.217 giáo sư đã ngoài tuổi 60. Hơn 30% giáo sư, 28,5% phó giáo sư không dùng máy vi tính. Cả nước có khoảng 15.000 tiến sĩ nhưng mỗi năm chỉ có 300 công trình đăng ở các tạp chí khoa học uy tín thế giới.

Cũng phải nói rằng hiện nay anh em không có nhiều thời gian. Qui định giảng dạy 50% thời gian, nghiên cứu 50% nhưng bây giờ giảng dạy 100%, còn nghiên cứu là số 0. Thầy phải chạy sô thì lấy đâu thời gian nghiên cứu?

Tôi áng chừng chỉ khoảng 20% giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ là cán bộ giảng dạy tham gia nghiên cứu khoa học nhưng nghiên cứu có kết quả không, chất lượng thế nào thì chưa đánh giá được. Tỉ lệ 20% tham gia nghiên cứu là không chấp nhận được. Nghiên cứu khoa học mới có đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ chất lượng tốt.

Có nhiều con số đưa ra cho rằng tỉ lệ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đảm bảo chất lượng rất thấp. Cá nhân ông đưa ra con số nào?

Đội ngũ giáo sư, phó giáo sư đảm bảo chất lượng như yêu cầu của Việt Nam thì khoảng 70 - 80%, nhưng đấy là so với tiêu chuẩn chúng ta đặt ra. So với tiêu chuẩn các nước phát triển thì đội ngũ giáo sư, phó giáo sư của chúng ta đảm bảo chất lượng chỉ khoảng 20 - 30%.

Với đội ngũ tiến sĩ, tôi không nói được bao nhiêu phần trăm nhưng được nghe người ta tổng kết khoảng 60 - 70% tiến sĩ không làm ở những vị trí khoa học, giảng dạy mà làm ở vị trí khác. Nếu đúng như thế thì rõ ràng là chất lượng kém vì tôi đào tạo anh thành tiến sĩ để anh làm khoa học chứ không phải làm việc khác.

Theo ông, có nên làm một cuộc điều tra toàn diện để đánh giá chất lượng đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ nhằm loại bỏ những trường hợp kém chất lượng?

Một cuộc điều tra toàn diện rất nên làm nhưng vấn đề là sau đó có dám xử lý những trường hợp yếu kém không. Điều đó sẽ phức tạp. Trong một trường đại học, một viện nghiên cứu, anh em biết rất rõ ông A, ông B giỏi, kém thế nào nhưng có ai dám xử lý đâu. Tuy nhiên, tôi vẫn nghĩ nên điều tra đánh giá chất lượng vì ít nhất nó cũng sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ sau này.

Theo Khiết Hưng
Tuồi Trẻ