40 ngày để "khai tử" tất cả các lò gạch

- Hàng chục năm nay, cuộc sống của những người dân ở các làng gạch ngoại thành Hà Nội chịu ảnh hưởng nặng nề do khói, bụi của những lò gạch thủ công đang hoạt động trên địa bàn xã gây nên.

Khói lò gạch - sát thủ vô hình

Trên con đường đất bụi mù về các làng quê ngoại thành Hà Nội, không khó tìm kiếm những lò gạch thủ công, bởi chúng mọc lên nhan nhản dọc con đường vào làng.

Anh Nguyễn Tiến (sinh năm 1972 - Xã Ngọc Tảo - Phúc Thọ -HN), một người dân sống gần khu lò gạch ở cho biết, các lò gạch đã mọc lên từ nhiều năm nay. Người dân trong làng đã nhiều năm phải tử thủ trong những ngôi nhà cửa luôn đóng kín, bất đắc dĩ phải ra ngoài phải bịt khẩu trang và có áo khoác ngoài để tránh thứ bụi đen kịt, độc hại thoát ra từ các lò gạch.

Những lò gạch bao vây người dân xã Bắc Sơn (Sóc Sơn - Hà Nội)

Mặc dù các chủ lò gạch đã có bồi thường thiệt hại cho những hộ dân sống gần đó nhưng mức đền bù vẫn chưa thỏa đáng so với mức độ thiệt hại. Hơn nữa, việc gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày thì chưa thấy các chủ lò đả động gì đến việc đền bù. Người dân ở quanh vùng chỉ còn biết chờ đợi chính quyền chấm dứt hẳn hoạt động của những lò gạch thủ công mới có thể sinh hoạt như bình thường.

Gia đình anh Nguyễn Anh Đức (xã Ngọc Tảo) là gia đình ở gần và chịu nhiều ảnh hưởng nhất từ khói gạch. Anh Tuấn Bức xúc nói: “Cứ sáng sớm và chiều tối, các lò lại bắt đầu đốt gạch tuôn khói đặc trời. Gia đình tôi cứ về nhà là lại đóng chắt cửa lại và đeo khẩu trang, kể cả lúc đi ngủ".

Khói lò gạch - sát thủ vô hình

Sự bức xúc của người dân lên đến đỉnh điểm khi các lò gạch không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn khiến việc tưới tiêu nông nghiệp của người dân ở đây bị ảnh hưởng nặng nề. Đã có nhiều cái chết bất đắc kỳ tử nhưng cách lý giải của bà còn vẫn chỉ dừng ở mức "hình như", "có lẽ" về cái lò gạch.

Đây là một thực tế bởi trao đổi với VnMedia một cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết: cho đến thời điểm hiện tại, chưa có một nghiên cứu nào cụ thể nào để để đưa ra những đánh giá chính xác về tác hại của khói lò gạch đến môi trường, đến sức khoẻ của người dân.

Lò gạch trước giờ G

Câu chuyện lò gạch không chỉ là chuyện riêng của bất cứ địa phương nào cả, nó là vấn đề nóng ở không ít làng quê Việt Nam. Trong số đó, nằm sát kề ngay Hà Nội là làng gạch ở huyện Sóc Sơn, huyện Mê Linh, huyện Phúc Thọ, huyện Phú Xuyên...Hàng ngàn hécta đất bị khai thác để sản xuất gạch, ngói, gây ảnh hưởng tới quy hoạch, ô nhiễm môi trường và an ninh chính trị địa phương.

Từ năm 2001, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 115/2001/ QĐ – TTg về quy hoạch tổng thể phát triển công nghiệp vật liệu xây dựng đến hết năm 2010, xóa bỏ việc sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công. Theo đó, đến hết 31/12/2010 tất cả các lò gạch thủ công sẽ bị xoá sổ hoàn toàn.

Như vậy, chỉ còn hơn 1 tháng nữa tất cả các lò gạch sẽ bị xóa xổ. Tuy nhiên, theo nhiều người, việc thực hiện xoá sổ lò gạch sẽ gặp phải nhiều trở lực đáng kể. Và đương nhiên, từ giờ đến cuối năm, các lò gạch vẫn sẽ tận dụng hoạt động hết công suất.

Việc xoá bỏ lò gạch đang rơi vào bế tắc

Ai cũng biết phần lớn những nơi sản xuất gạch đều là những xã thuần nông, vì vậy cuộc sống của người dân còn nhiều khó khăn, hầu hết vào chăn nuôi và nguồn thu từ các nghề phụ - trong đó có việc sản xuất gạch. Việc có rất nhiều lò gạch thủ công mọc lên tại các địa phương cũng là điều dễ hiểu. Cũng vì thiếu kinh phí nên tất cả những lò gạch này đều thải khí trực tiếp ra môi trường mà không hề trải qua bất cứ quy trình, công nghệ xử lý nào cả.

Từ tháng 2/2010, chính quyền các địa phương đã chính thức vào cuộc. Tất cả các địa phương có lò gạch đều đã ra văn bản cấm không được xây dựng và đình chỉ với các hộ đang tiến hành sản xuất gạch. Bên cạnh đó, các hộ này cũng đã được hướng dẫn để từng bước phá bỏ lò gạch cũ để chuyển hướng sang gạch Tuy - nen và gạch không nung.

Đến 31/12/2010, tất cả những lò gạch thủ công như thế này sẽ phải ngừng hoạt động

Tuy nhiên, dường như các cấp chính quyền đang gặp khó khăn trong việc giải quyết việc làm cho những lao động đang sống nhờ vào các lò gạch. Nếu phá bỏ toàn bộ, hàng ngàn công nhân sẽ mất việc và gặp khó khăn rất nhiều do không có trình độ để tìm việc làm khác.

Để duy trì nghề cho người sản xuất gạch và đảm bảo môi trường, TP Hà Nội đã có chủ trương đưa lò gạch kiểu đứng vào thay thế kiểu lò nung thủ công truyền thống. Tuy nhiên, vốn đầu tư cho lò đứng quá lớn, phải mất từ 600 đến 1,5 tỷ đồng. Mặt khác, người sản xuất gạch thủ công vốn làm theo mùa vụ, nhỏ lẻ, không liên tục nên khi đầu tư lò đứng sẽ rất lãng phí vì công nghệ lò đứng chỉ nhóm một lần, nếu sản xuất không liên tục phải nhóm lại sẽ rất tốn kém. Chính vì vậy mà nhiều người e ngại về khả năng, lén lút sản xuất, chấp nhận chịu phạt tiền để tồn tại của các chủ lò là rất lớn.

Giờ G đã sắp điểm, chính quyền đang bế tắc còn người dân hoang mang tìm một hướng sản xuất mới sau khi đóng cửa các lò gạch. Trách nhiệm đang đè nặng lên vai chính quyền các địa phương. Đã đến lúc chính quyền - các bộ ngành liên quan và người dân cần phải ngồi lại để đi đến một hướng đi chung.

 

 

Việt Dũng - (bài và ảnh)