Báo động thiếu hụt giáo dục lòng nhân ái

Tuổi học sinh gây tội ác, vì sao?

>> Kỳ trước

Những sát thủ tuổi teen giết người không ghê tay, điều đáng lo ngại hơn là sau cái chết của những nạn nhân, kẻ phạm tội không hề có sự ăn năn, sợ hãi, thái độ của chúng hoàn toàn dửng dưng trước tội ác!

Vấn đề không bình thường này đang ngày càng gia tăng và đâu là nguyên nhân  của vấn đề?

Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Kim Quý - Văn phòng tham vấn gia đình và trẻ em (Hội Tâm lý giáo dục học Việt Nam) phân tích dưới nhiều khía cạnh.

Sát thủ – vị thành niên, hậu quả của sự giáo dục bạo lực?

Dưới góc độ tâm lý, tiến sĩ lý giải như thế nào về việc sát thủ tuổi teen giết người không ghê tay xuất hiện nhiều hơn thời gian gần đây?

Có rất nhiều phía tác động dẫn đến hệ quả này: Xã hội, gia đình, nhà trường và bản thân đứa trẻ. Nhưng nguyên nhân cơ bản nhất là do việc dạy dỗ trong gia đình ngay từ khi đứa trẻ còn nhỏ không tốt. Bất kỳ đứa trẻ nào sinh ra đều chưa có được ngay nhân cách.

Chính vì thế, gia đình phải là nơi dạy cho trẻ đạo đức, tính kỷ luật và tất cả những đức tính cơ bản nhất của một con người. Hình thành nên lòng nhân ái trong con trẻ là việc rất quan trọng.

Trong những vụ án mà thủ phạm là trẻ vị thành niên, thứ nhất, có thể nhận thấy cha mẹ những “sát thủ” này thường là người thiếu hiểu biết hoặc có hiểu biết nhưng quá mải mê với việc kiếm sống nên bê trễ việc dạy con. Nếu có quan tâm chỉ là sự hời hợt nhất thời nên không uốn nắn được những kẻ phạm tội ngay từ nhỏ.

Điều quan trọng là khi bắt, xét xử và kết tội loại tội phạm này cần phải kiểm tra sức khoẻ tâm thần để có biện pháp chữa trị. Bởi nếu không tìm ra gốc gác của vấn đề, trẻ chưa đủ tuổi để chịu án thì sau thời gian ở trường giáo dưỡng, loại tội phạm tâm thần này tiếp tục là mối nguy hại của xã hội. Các chuyên gia tâm lý trên thế giới đã đối mặt với nhiều bệnh nhân tâm thần dạng này, chúng có thể tiếp tục giết người hàng loạt - Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Kim Quý

Ở lứa tuổi 13 - 16 là quá trình ổn định và hình thành nhân cách. Ngay từ nhỏ trẻ đã không được uốn nắn thường xuyên, cộng thêm với lứa tuổi này lại sớm phải lao động nên bản tính không tốt lại bung ra phát triển một cách tự do.

Thứ hai, môi trường xã hội có quá nhiều phim ảnh, băng đĩa kích động bạo lực, băng nhóm xã hội đen đánh đấm, giết người không ghê tay...không được kiểm soát, trẻ em tiếp xúc một cách tự do khi gia đình đã buông lỏng quản lý thì dần hình thành trong trẻ cách hành xử bắt chước phim ảnh

Thực tế, bản năng tính thiện - ác luôn có trong mỗi cá nhân nhưng biết kiềm chế phần ác thì hung tính không phát triển. Gần đây, qua báo chí phản ánh có rất nhiều vụ bạo hành, sự xuống cấp đạo đức của một số giáo viên trong khi khá nhiều học sinh không được rèn giũa nên thầy cô đánh học trò, học trò hành hung lại thầy cô...

Trong gia đình, môi trường xã hội, nhà trường mà đứa trẻ chứng kiến quá nhiều bạo lực sẽ phát triển hung tính lấn át cái thiện.Và việc trẻ rối loạn hành vi là tất yếu! Chúng thích dùng bạo lực để ứng xử với mọi người.

Trong những vụ án mạng do tội phạm tuổi học trò gây ra hầu hết liên quan đến tiền bạc?

Trong phim ảnh bạo lực thường gắn rất nhiều với tiền bạc, đặc biệt là những cảnh bắt cóc, tống tiền lại càng phổ biến không chỉ phim ngoài luồng của nước ngoài mà trong cả phim của Việt Nam! Những nội dung như thế trước đây không hề phát sóng rộng rãi như bây giờ. Trẻ con bắt chước phim ảnh rất nhanh.

Thêm một nguyên nhân nữa là do trẻ chơi điện tử quá nhiều dẫn đến nghiện và chi phí cho những trò game online rất tốn kém trong khi chúng không có nguồn chi dẫn đến việc kiếm tiền bất cứ giá nào... Ảnh hưởng của phim bạo lực, của các phi vụ bắt cóc, giết người mà việc mô tả chi tiết hành động rất tàn bạo trong khi phê phán, trừng phạt quá nhẹ nhàng lại càng khiến trẻ coi thường hậu quả mà chúng gây nên.

Lòng nhân ái là cốt lõi của nhân cách. Việc giáo dục lòng nhân ái không tốt đã làm trỗi dậy bản năng thú tính của những kẻ giết người vì tiền. Nếu trong con người có tính hướng thiện thì dù khó khăn đến đâu đứa trẻ vẫn vượt qua, kiếm sống một cách lương thiện mà không gây tội ác.

Cần kiểm tra sức khoẻ tâm thần

Thưa bà, điều đáng  lo ngại là thái độ của những sát thủ ít tuổi nhưng đã già mặt, lạnh tanh và dửng dưng trước cái chết của những nạn nhân khiến những điều tra viên cũng “không thể hiểu nổi”?

Hiện tượng xã hội này đặc biệt nguy hiểm. Đối với tội phạm lứa tuổi này, chúng chỉ thực sự lo sợ về hành vi của mình khi đối mặt với án tử hình! Nhưng sự sám hối lúc này đã quá muộn.

Muốn cảnh tỉnh từ những vụ án này, phải đăng tải rộng rãi sự ăn năn, sám hối của những kẻ tử tù mới có thể thức tỉnh lương tâm, nhận thức sai lệch của những đứa trẻ có suy nghĩ giống chúng.

Tuy nhiên, ngoài lỗ hổng về giáo dục nhân cách, các cơ quan phải tính đến việc kiểm tra sức khoẻ tâm thần cho những kẻ giết người. Thực tế, trong khá nhiều vụ án, kẻ giết người có biểu hiện về tâm thần, thần kinh không bình thường, hoang tưởng.

Chính vì thần kinh bệnh hoạn mà chỉ khi giết người chúng mới thoả mãn được những hoang tưởng đó, chỉ giết người thì trạng thái thần kinh mới trở lại...bình thường!

Xin cảm ơn tiến sĩ! 

Trẻ ăn nhiều đồ ngọt tăng hung tính Theo Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Kim Quý, hiện nay các gia đình lạm dụng sữa quá nhiều trong khẩu phần ăn và ít kiểm soát việc ăn đồ ngọt (bánh, kẹo...) của trẻ. Trẻ ăn nhiều đồ ngọt sẽ tăng phản ứng hung tính. Hiện nay, trẻ em “tăng động, giảm chú ý” (một dạng của bệnh rối nhiễu tâm lý) có tỷ lệ rất cao. Chính vì thế, để chữa bệnh này, các chuyên gia đã yêu cầu gia đình làm lại chế độ ăn uống cho trẻ, giảm chất ngọt đến mức tối đa.

Phương Hiếu
Thực hiện