Bảo hiểm thất nghiệp: "Gánh nặng" hay lợi ích cho DN?

(VietNamNet) - Trong khuôn khổ Luật Bảo hiểm Xã hội, Bảo hiểm thất nghiệp đã được Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội tiến hành lấy ý kiến các bên liên quan để bổ sung, hoàn thiện, trước khi chính thức thực thi từ 01/01/2009. Buổi toạ đàm với các DN dưới sự hỗ trợ của Phòng Công nghiệp & Thương Mại VN diễn ra tại Hà Nội hôm 30/10 đã thu hút rất nhiều ý kiến, chia sẻ những vướng mắc, khó khăn của DN trong thực hiện chính sách này.

Toàn cảnh buổi toạ đàm

Bảo hiểm thất nghiệp, theo ông Lê Quang Trung - Phó Vụ trưởng Vụ Lao động Việc làm, Bộ LĐ TB&XH, là một biện pháp hỗ trợ người lao động (NLĐ) trong thị trường lao động. Thông qua các hoạt động đào tạo nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm, sớm đưa những lao động thất nghiệp trở lại làm việc. Đồng thời, nó cũng hỗ trợ một khoản tiền đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ trong thời gian mất việc.

Dự thảo Nghị định này được chia làm 8 chương, 49 điều. Trong đó trình bày các vấn đề như quyền và trách nhiệm của NLĐ và người sử dụng lao động (DN), thủ tục thực hiện, khiếu nại, các chế độ, tổ chức, quỹ bảo hiểm thất nghiệp, các điều khoản thi hành…

Theo đó, NLĐ là công dân VN làm việc trong cơ quan Nhà Nước, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ và sử dụng lao động VN… có sử dụng từ 10 lao động trở lên, theo các hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 – 36 tháng, đều thuộc diện tham gia Bảo hiểm thất nghiệp.

Đáng chú ý, loại hình bảo hiểm này có sự tham gia, xác định rõ trách nhiệm của 3 bên trong việc giải quyết chế độ, trợ cấp cho NLĐ là Nhà nước, người sử dụng lao động và NLĐ theo phương thức cả 3 bên cùng đóng góp cho Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Quỹ này sẽ được sử dụng để trả trợ cấp thất nghiệp hàng tháng cho NLĐ được hưởng chế độ; hỗ trợ học nghề và tìm việc, đóng bảo hiểm y tế cho NLĐ đang hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng; đầu tư bảo toàn và tăng trưởng quỹ theo quy định… 

Mức trợ cấp thất nghiệp hàng tháng cho NLĐ sẽ bằng 60% mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề, trước khi bị mất việc làm…

Về phía người sử dụng lao động, khi tham gia loại hình bảo hiểm này sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ của điều 17 và 42 của Luật Lao động về trợ cấp mất việc hoặc trợ cấp thôi việc như trước nữa. 

Vẫn còn nhiều vướng mắc

Có ý kiến cho rằng, trước rất nhiều loại loại bảo hiểm hiện nay, chính sách bảo hiểm thất nghiệp ra đời cũng chỉ là việc khoác thêm "gánh nặng" về chi nộp đối với giới chủ và NLĐ.

Song, tại buổi toạ đàm, từ thực tế sự tham gia của 3 bên khiến mức đóng góp của DN ít đi, trong khi họ lại không phải giải quyết các trợ cấp vốn đã phức tạp theo điều 17 và 42 của Luật lao động, mà NLĐ lại được hưởng mức trợ cấp thất nghiệp tốt, khiến đại diện các DN đều nhận xét, đây là những ưu điểm nổi bật của bảo hiểm thất nghiệp. 

Ông Vũ Thiên Hựu. Ảnh: Nguyễn Nga

Buổi toạ đàm đã thu hút rất nhiều ý kiến đóng góp, bổ sung từ phía DN trong việc thực thi các nội dung của dự thảo. Đại diện Hiệp hội Bánh đậu xanh Hải Dương, ông Vũ Thiên Hựu chỉ ra thực tế, việc ký hợp đồng lao động, cái gốc để tham gia bảo hiểm thất nghiệp đối với phần lớn lao động ở các đơn vị sản xuất kiểu làng nghề, mang tính chất mùa vụ là rất khó khăn. 

Ông Hựu bày tỏ: “Chúng tôi làm hàng xuất khẩu, phụ thuộc vào đơn đặt hàng nên rất bấp bênh. Lúc nhiều việc, lúc không. Ký hợp đồng 1 năm nhưng không có việc, không bán được hàng thì trả lương làm sao được.

Thậm chí, chính NLĐ, người sử dụng lao động ở đây cũng không muốn ký vì tính chất không ổn định. NLĐ đa phần là nông dân, tranh thủ đi làm vào lúc nông nhàn, nên việc lấy mốc của hợp đồng lao động để đóng bảo hiểm thất nghiệp gần như không thực hiện được.”

Không chỉ vậy, theo ông Hựu, cách tính lương ở những đơn vị trong hiệp hội chủ yếu dựa trên sản phẩm. Mà tuỳ vào mùa vụ, NLĐ lại có mức thu nhập khác nhau nên trong hợp đồng lao động, không thể ghi rõ mức lương cụ thể là bao nhiêu, do đó không có cơ sở để tính được phí bảo hiểm tối thiểu được. 

Bà Nguyễn Thị Xuyên. Ảnh: Nguyễn Nga

Chính vì vậy, bà Xuyên kiến nghị ban soạn thảo cần phải nghiên cứu để đưa ra được cách làm thuận tiện, hiệu quả nhất cho NLĐ và người sử dụng lao động như bà.

Ngoài ra, các vấn đề về tư vấn, dạy nghề và giới thiệu việc làm tại các trường, các trung tâm cũng được các DN rất quan tâm. Họ cho rằng, các trung tâm cần nâng cao hiệu quả, phối hợp chặt chẽ với DN để đào tạo được những lao động đáp ứng được cả chất lượng và số lượng, chứ không phải đào tạo ra những người thất nghiệp rồi để họ lại thất nghiệp!

• Nguyễn Nga