Bắt giữ Karadzic: Bước đột phá của Serbia

Radovan Karadzic đã trải qua đêm đầu tiên trong xà lim tại Tòa án Tội ác chiến tranh đặc biệt ở Belgrade sau hơn 10 năm trốn chạy. Sư kiện này khiến nhiều người vô cùng ngạc nhiên, bởi họ không bao giờ nghĩ rằng ông ta có thể sa lưới.

Radovan Karadzic lấy tên giả để hành nghề y tại Belgrade. (Ảnh: AFP)

Bruno Vekaric, một phát ngôn viên của công tố viên Serbia về tội ác chiến tranh, khẳng định Karadzic bị bắt trên lãnh thổ Serbia.

Phạm nhiều tội ác

Nơi trú ẩn của cựu lãnh đạo người Serb gốc Bosnia không phải là một cái hang, cũng chẳng phải một ngôi nhà kín đáo được bảo vệ chặt chẽ bởi các phương tiện an ninh. Thực tế, nhân vật bị truy nã gắt gao nhất thế giới này sống trong một dãy nhà nhếch nhác ở Novo Belgrade, ngoại ô thủ đô Serbia.

Karadzic không rơi vào tay NATO, tổ chức đã tốn 13 năm vô ích tìm kiếm ông ta, mà bị bắt bởi lực lượng an ninh của chính Serbia. Giờ đây, Karadzic đã 63 tuổi và ông ta sẽ phải ra trước Tòa án ở The Hague chuyên xét xử tội phạm quốc tế về diệt chủng và tội ác chống loài người vì những gì đã gây ra trong cuộc chiến Bosnia năm 1992-95.

Theo cáo trạng năm 1994, Karadzic phải chịu trách nhiệm trước cái chết của hàng chục nghìn người Hồi giáo Bosnia và chiến dịch thanh trừng người dân tộc vốn đẩy hàng triệu người vào cảnh vô gia cư. Bên công tố của Tòa án The Hague còn cho biết Karadzic đã dựng lên nhiều trại tập trung để tra tấn, giết và hãm hiếp một cách có hệ thống những ai không phải người Serb.

Bản cáo trạng, sau đó, đã được bổ sung các tội ác diệt chủng liên quan tới vụ thảm sát khoảng 8.000 nam giới và bé trai ở Srebrenica - "vùng an toàn" của LHQ - hồi tháng 7/1995.

Lẩn trốn

Sau Hiệp ước Hòa bình Dayton, văn bản chấm dứt cuộc chiến Bosnia, Karadzic đi trốn. Nhiều người tin rằng ông ta ẩn náu ở khu vực núi non hiểm trở phía đông Bosnia, gần biên giới với Mongtenegro.

Một khuôn mặt khác của Karadzic. (Ảnh: RTS)

Các nhà chức trách Serbia cho hay, trong ít nhất một năm, Karadzic làm việc tại một bệnh viện tư nhân ở Belgrade với một cái tên giả. "Ông ta hành nghề y với cái tên Dragan Dabic" - Vladimir Vukcevic, công tố viên đặc biệt của Serbia về tội ác chiến tranh nói tại một cuộc họp báo hôm 22/7.

Vukcevic cho biết thêm, những người làm việc tại bệnh viện không hề hay biết về danh tính của Karadzic. Ông ta đi lại thoải mái và thậm chí còn diễn thuyết trước một lễ hội có hàng trăm người tham dự mà không bị nhận dạng.

Chi tiết vụ bắt giữ Karadzic không được tiết lộ nhiều. Các nhà chức trách Serbia chỉ nói rằng ông này bị theo dõi vài tuần trước khi bị bắt. "Chúng tôi muốn giảm thiểu nguy cơ thương vong", Vukcevic nói. "Ông ta không hề kháng cự và giữ yên lặng khi bị đưa tới tòa án".

Tuy nhiên, luật sư Svetozar Vujacic của Karadzic tuyên bố, thân chủ của ông đã được đưa lên một xe buýt công cộng từ tối ngày 18/7 và bị giam giữ tại một địa điểm bí mật cho tới khi thông tin vụ việc được công bố đêm ngày 21/7.

Phát biểu trước Tòa án đặc biệt ở Belgrade, Vujavic nói với các phóng viên rằng Karadzic vẫn giữ yên lặng khi xuất hiện tại tòa. Luật sư này cho hay, Karadzic từ chối thức ăn kể từ khi bị bắt và luôn "yên lặng, điềm đạm".

Cũng theo Vujavic, một bác sĩ đã kiểm tra sức khỏe cho Karadzic và kết luận ông ta hoàn toàn khỏe mạnh.

Karadzic được cho là sẽ bị chuyển tới khu giam giữ của Tòa án quốc tế The Hague sau khi các thủ tục pháp luật ở Serbia hoàn tất, tiến trình có thể mất khoảng 9 ngày.

Các nhà chức trách Serbia bác bỏ tin đồn họ có ý định xử nghi phạm quan trọng này tại Belgrade.

Đột phá của Serbia

Vụ bắt giữ khiến hầu hết các nhà quan sát ở Belgrade sửng sốt vì họ tin rằng Karadzic không ở Serbia. Natasa Kandic, một nhà hoạt động nhân quyền dành nhiều năm nghiên cứu tội ác chiến tranh ở Yugoslavia cũ, nói với báo Time rằng lúc đầu bà không tin đó là sự thật. "Thật tuyệt khi đúng như vậy. Đây là giây phút đột phá đối với Serbia".

Thông tin về vụ bắt giữ Karadzic tràn ngập trên các trang báo ở Serbia. (Ảnh: AFP)

Ở thủ đô Sarajevo của Bosnia, thông tin Karadzic sa lưới đã khiến nhiều người vui mừng kéo ra đường phố.

"Đây là một ngày tốt đẹp vì công lý", Tổng thống Bosnia, Haris Silajdzic, phát biểu trên truyền hình. "Tôi thực sự hài lòng khi các quan chức Serbia tập trung đủ sức mạnh để thực hiện hành động dũng cảm này".

Sự việc cũng gia tăng uy tín cho tân Chính phủ thân phương Tây của Serbia. Bắt giữ Karadzic và các nghi phạm tội ác chiến tranh khác là một trong những điều kiện chính để Serbia gia nhập Liên minh châu Âu.

EU từ lâu đã nhấn mạnh tấm thẻ thành viên của Serbia không thể tiến triển chừng nào nước này "hợp tác đầy đủ" với Tòa án The Hague.

Ngoại trưởng Pháp, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên EU, cho biết, rằng một vật cản lớn đối với tư cách thành viên EU của Serbia đã được gỡ bỏ. Trong khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel gọi việc bắt Karadzic là một "giây phút lịch sử".

Trong một thông báo, Bộ trưởng Quốc phòng Serbia Dragan Sutanovac nhấn mạnh: "Chúng tôi đã vượt qua một rào cản lớn trên đường hội nhập Liên minh châu Âu".

Ông Sutanovac cũng kêu gọi hai nghi phạm tội ác chiến tranh bị truy nã vẫn đang trốn chạy, cựu lãnh đạo quân sự Serbia gốc Bosnia, Ratko Mladic, và cựu lãnh đạo Serbia gốc Croatia, Goran Hadzic, ra đầu thú "vì lợi ích quốc gia và lợi ích của chính bản thân họ".

Trưởng Công tố của Tòa án The Hague, ông Serge Brammertz, sắp đi thăm Belgrade. "Đây là ngày rất quan trọng cho các nạn nhân đã chờ đợi vụ bắt giữ hơn một thập niên. Đây cũng là ngày quan trọng cho công lý quốc tế, vì nó chứng tỏ không ai thoát khỏi vòng pháp luật, sớm hay muộn những kẻ chạy trốn sẽ bị đưa ra trước công lý", ông Brammertz nhấn mạnh.

Tòa án The Hague sẽ kết thúc công việc năm 2010. Tiếp sau đó, các vụ án khác sẽ do tòa án địa phương xử lý.

• Thanh Hảo (Tổng hợp)