Bẽ mặt tư vấn nước ngoài

Việt Nam không còn ở thời điểm thu hút đầu tư nước ngoài bằng mọi giá. (ảnh minh hoạ)

Terlier Herve bước vào phòng họp chính của viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) ở Hà Nội hôm qua với vẻ mặt tươi tắn đầy tự tin.

Viên chuyên gia người Pháp có hơn 20 năm kinh nghiệm làm tư vấn quốc tế sẽ trình bày một bản báo cáo nhan đề “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và tác động đối với Việt Nam”. Bản báo cáo với nội dung quan trọng này dự kiến sẽ được trình lên Chính phủ vào thời điểm vô cùng đặc biệt, khi nền kinh tế đang gặp khó khăn của Việt Nam đã thu hút được một lượng vốn FDI khổng lồ tới 31,6 tỉ USD chỉ trong sáu tháng đầu năm. Herve biết rằng, Việt Nam đang vừa mừng vừa lo với con số này; và ông tin mình có giải pháp cho tình trạng tiến thoái lưỡng nan đó.

Sự tự tin của Herve được củng cố hơn rất nhiều khi ông đã trở thành người thắng cuộc duy nhất trong cuộc đua nhằm tham gia vào một dự án trị giá hơn 830 ngàn USD do Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) tài trợ cho Việt Nam. Dự án này – đã nhận tới 400 hồ sơ của các chuyên gia tư vấn quốc tế trên toàn thế giới – là sáng kiến của UNDP nhằm giúp tổ Công tác thi hành luật Doanh nghiệp và đầu tư đặt tại CIEM nhận diện với những rào cản kinh doanh. Với kinh nghiệm tư vấn quốc tế, chuyên gia này được báo cáo là nhận mức lương tới 650 USD/ngày để chuẩn bị bản báo cáo trên.

Trước khi trình bày, Herve được ông Đinh Văn Ân, viện trưởng CIEM long trọng giới thiệu: “Ông ấy là chuyên gia tư vấn quốc tế và CIEM muốn xem tình hình thu hút FDI từ cách nhìn tổng thể, khách quan của người ngoài cuộc”. Lời giới thiệu của Viện trưởng là rất phù hợp với tinh thần của một công văn mang tính đột phá gần đây của cơ quan chức năng, khi Việt Nam đồng ý mời các chuyên gia kinh tế quốc tế vào làm tư vấn chính sách cho các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp trong nước. Herve là chuyên gia nước ngoài đầu tiên xuất hiện công khai sau khi công văn số 4585 VPCP-HTQT có hiệu lực, nên rõ ràng, ông đã thu hút sự chú ý của rất nhiều học giả, chuyên gia kinh tế, các nhà hoạch định chính sách và giới báo chí ở Việt Nam.

Nhưng Herve đã thất bại, sau khi ông trình bày bản báo cáo dài 86 trang đó trong hơn một tiếng đồng hồ, đề cập đến những vấn đề như khái niệm FDI, sự cần thiết của nó để giảm nghèo, hay bài học từ Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc,… những điều mà Việt Nam của năm 2008 không cần. Trong khi đó, bản báo cáo chỉ dành khoảng 6 trang tóm tắt về việc thu hút FDI tại Việt Nam, mà chuyên gia này – theo phát hiện của bà Nguyễn Thị Thu Trang của ban Pháp chế VCCI – đã copy hoàn toàn từ tài liệu in từ năm 2003 của UNTAD. Và chuyên gia tư vấn nước ngoài này đã phải hứng chịu những chỉ trích gay gắt từ các học giả trong nước.

Theo TS Doanh, bản báo cáo này hoàn toàn không đề cập đến những vấn đề Việt Nam đang phải đối mặt nhưng chưa có giải pháp như đình công ở doanh nghiệp FDI, FDI gây mất ổn định, FDI đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, FDI gây ra tham nhũng, gây nghèo ở nông thôn, và bóc lột lao động. “Với một báo cáo viết cho Chính phủ Việt Nam trong tình hình hiện nay, thì tôi thấy ông lạc đề và mất cân đối nghiêm trọng”, ông Doanh nói thẳng thắn.

Bà Phạm Chi Lan cho rằng báo cáo đó không giúp được gì cho Việt Nam. Bà lấy ví dụ: “Báo cáo viết, chính phủ Trung Quốc tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động xuất khẩu thông qua biện pháp phá giá đồng nội tệ, do vậy dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đạt đến 1 tỉ đô la Mỹ”. “Đây là ý kiến không xác đáng, và không chính xác”, bà Lan giải thích.

  Với tư cách là giám đốc dự án do UNDP tài trợ này, ông Đinh Văn Ân của CIEM đã ngồi nghe chăm chú toàn bộ phản biện của các học giả Việt Nam. Ông Ân, tuy vậy, cũng thẳng thắn thừa nhận rằng báo cáo của chuyên gia người Pháp phải viết lại hoàn toàn. Ông Ân kể, là người trực tiếp làm trong tổ Công tác thi hành luật Doanh nghiệp và đầu tư trong hai giai đoạn trước, ông thấy công việc rất dễ dàng và hiệu quả khi không có chuyên gia nước ngoài. “Thời gian đó chúng tôi chỉ có các chuyên gia trong nước làm với nhau. Kết quả của các báo cáo là của chuyên gia trong nước, việc soạn thảo luật hay nghị định cũng do chuyên gia trong nước làm. Còn chuyên gia nước ngoài chỉ kết hợp và bổ sung kinh nghiệm quốc tế mà thôi. Vì vậy, chúng tôi đã rất hiệu quả”, ông Ân kể lại.

Ông Doanh đề nghị thẳng thắn: “Ông Herve ạ, ông nên viết lại báo cáo này. Ông nên bỏ công sức ra nghiên cứu Việt Nam”.

Cho đến cuối buổi hội thảo diễn ra sáng hôm qua, chuyên gia kinh tế quốc tế Terlier đã không còn tự tin như trước. Ông đã thừa nhận với SGTT: “Tôi đến Việt Nam vào tháng giêng và sau đó làm điều tra bên ngoài Việt Nam, vì vậy tôi không thể có thông tin về Việt Nam. Bài học ở đây là bạn không thể để các chuyên gia tư vấn quốc tế làm việc một mình, vì anh ta không thể biết sâu về một quốc gia như Việt Nam. Nếu tôi có sự trợ giúp từ các chuyên gia trong nước thì mọi chuyện đã khác. Trong việc này, tôi đã học được quá nhiều điều”.

(theo Sài Gòn tiếp thị)