Bộ trưởng GTVT "hiến kế" chống ùn tắc giao thông

Bộ trưởng GTVT Hồ Nghĩa Dũng ngày 29/10 đã có bài thuyết trình trước QH về các giải pháp chống ùn tắc cũng như giảm thiểu tai nạn giao thông, đặc biệt ở 2 đô thị lớn là Hà Nội và TP.HCM.

Quỹ đất dành cho giao thông quá ít

Theo Bộ trưởng Dũng, nếu trong 9 tháng đầu năm nay, số vụ TNGT ở Hà Nội và Hải Phòng giảm hẳn so với cùng kỳ năm trước thì tại TP.HCM và các TP Đà Nẵng, Cần Thơ, số tai nạn chết người tăng cao hơn so với mức bình quân cả nước. Ông Dũng cho rằng, "đây là vấn đề rất báo động".

Đáng chú ý, vấn nạn ùn tắc giao thông ở Hà Nội và TP.HCM từng xảy ra trong nhiều năm nhưng đến tháng 9/2007 trở nên bùng phát. Riêng Hà Nội luôn có khoảng 71 điểm có nguy cơ xảy ra ùn tắc giao thông, còn TP.HCM có tới hơn 30 điểm ùn tắc nghiêm trọng luôn kéo dài trong nhiều giờ.

Ùn tắc giao thông ở TP.HCM như thế này đã được dự báo cách đây 10 năm... Ảnh: Công Khanh

Tư lệnh ngành GTVT đã lý giải có 4 nguyên nhân dẫn tới tình trạng ùn tắc giao thông kinh niên ở hai TP lớn này.

Thứ nhất là do hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của đô thị nhỏ bé, manh mún, không đáp ứng nổi nhu cầu tăng quá mức của phương tiện tham gia giao thông và của dân số ở các khu đô thị ngày một cao. Trong khi đó, quỹ đất dành cho giao thông rất thấp.

"Quỹ đất của cả Hà nội và TP.HCM dành cho giao thông chỉ khoảng 5 - 6%, trong khi quy hoạch và tiêu chuẩn thông thường của quốc tế 20 - 25%. Đặc biệt là quỹ đất dành cho giao thông tĩnh (tức là những điểm đỗ xe, bến đậu xe... ) của cả 2 thành phố lớn này cũng chỉ đạt 1,2% so với quy hoạch và tiêu chuẩn 5 - 6%" - Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng dẫn chứng.

Thứ hai là trong khi kết cấu hạ tầng như vậy thì tăng dân số và tăng phương tiện quá nhanh, đặc biệt sau khi có cơ chế cởi mở về đăng ký hộ khẩu ở đô thị, đăng ký các phương tiện cơ giới ở thành phố thì có cái tăng đột biến.

Trong khi đó, các TP lớn này vẫn tiếp tục xây dựng khu trung tâm, những dịch vụ, những siêu thị, những nhà cao tầng... Các khu hành chính ở các trung tâm thành phố mới mọc lên, kéo theo các phương tiện giao thông của người tham gia giao thông ở những trung tâm này khiến cho hạ tầng giao thông trở nên quá tải.

Thứ ba, ý thức của người tham gia giao thông chậm được cải thiện: Tình trạng đi lại, lấn chiếm lòng đường vỉa hè, vi phạm luật giao thông vẫn xảy ra phổ biến và đặc biệt là tình trạng tham gia giao thông trong trạng thái rượu, bia cũng không giảm được. Điều này thể hiện qua số tai nạn chết người do có nguyên nhân từ rượu bia chiếm từ 6 - 7%, không thuyên giảm so với trước.

Về phương tiện giao thông, chúng ta tăng nhanh phương tiện của cá nhân trong khi phương tiện giao thông công cộng thì phát triển chậm chạp. Con số tỷ lệ tham gia giao thông công cộng khoảng từ 6-7% thì vẫn cố định như vậy.

Thứ tư là công tác quản lý Nhà nước về giao thông còn nhiều bất cập, trong đó có quản lý Nhà nước về vấn đề quy hoạch.

"Qua tiếp xúc với cử tri và qua ý kiến nhiều ĐBQH cho thấy, quy hoạch giao thông thiếu gắn kết với các quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, phát triển đô thị và thiếu một tầm nhìn" - Bộ trưởng Dũng viện dẫn.

Sẽ phân làn riêng cho xe 4 bánh và 2 bánh

Từ thực trạng, nguyên nhân trên, Bộ trưởng GTVT đề xuất 10 giải pháp giảm thiểu tai nạn và ùn tắc giao thông. Trong đó, có giải pháp bố trí lệch giờ ở các cơ quan và trường học; tăng vận tải hành khách công cộng từ 7% lên từ 15 - 20% trong thời gian sắp tới và bố trí tạo điều kiện cho hệ thống xe buýt hoạt động một cách thuận lợi hơn.

Đặc biệt, người đứng đầu ngành GTVT đề xuất giải pháp tổ chức giao thông theo hướng phân làn riêng cho xe 4 bánh và 2 bánh.

"Giải pháp này đã tổ chức thí điểm ở một số làn, nhưng sắp tới phải nhân lên nhiều cho các phân làn xe 4 bánh, 2 bánh. Phải tổ chức giao thông cho người đi bộ, bằng cách tạo vỉa hè, tạo đường hầm, tạo cầu vượt" - Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh.

Một số giải pháp không mới nhưng cần làm quyết liệt hơn, theo Bộ trưởng GTVT, là chấn chỉnh trật tự đô thị và lập lại trật tự hè đường. Trong đó phải giải phóng các hành lang an toàn giao thông và phải trả lại vỉa hè cho người đi bộ, không để kinh doanh buôn bán, trông giữ xe ở trong vỉa hè, đặc biệt ở nội thành; đẩy nhanh các công trình về giao thông ở trong nội đô cũng như các đường kết nối vốn được thi hành đang được thực hiện rất chậm chạp.

Đặc biệt là xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm. "Phải thực hiện xử phạt qua phương tiện ghi hình và huy động các lực lượng công an xã, công an phường vào việc tham gia trật tự an toàn giao thông ở các đô thị cũng như ngoại thành" - Bộ trưởng Dũng trình bày.

Bộ trưởng GTVT cũng đề xuất giải pháp nghiên cứu xây dựng những cơ chế đóng góp của chủ phương tiện giao thông cơ giới đường bộ để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông và phát triển giao thông công cộng, qua đó có thể giảm phương tiện cá nhân.

Ví dụ, phải thu các phí như bảo vệ môi trường, phí giao thông đô thị, tăng phí trước bạ, phí bảo hiểm bắt buộc, phí sử dụng điểm đỗ xe và sử dụng vỉa hè. Nguồn thu đó đó dùng để cải thiện môi trường và đầu tư vào giao thông công cộng, đầu tư vào kết cấu hạ tầng giao thông.

Cuối cùng là giải pháp mang tính lâu dài, đó là thực hiện quy hoạch phát triển giao thông của Hà Nội và TP.HCM trên cơ sở gắn kết vào quy hoạch kinh tế xã hội.

Nguyệt Minh