Bùng nổ 'chiến tranh kinh tế' đầu năm 2007

Trên mặt trận kinh tế, năm 2007 đã bắt đầu không êm ả khi Belarus tuyên bố đánh thuế dầu của Nga bán cho châu Âu trung chuyển qua nước này, và khi Mỹ tuyên bố cấm vận ba công ty Nga.

Cuộc “chiến tranh năng lượng” giữa Nga với Belarus khiến giám đốc Công ty vận chuyển dầu Nga Semen Vainshtok trở thành doanh nhân Nga đầu tiên nhận trát hầu tòa năm 2007. Ảnh: Itar Tass.

Đúng như Tổng thống Lukashenko từng tuyên bố trước quốc dân đầu năm, năm mới 2007 sẽ “không rải đầy hoa hồng”. Ngay sau khi ký hợp đồng mua khí đốt của Nga với giá 100 USD/1.000 m3 (tuy cao gấp đôi mức cũ nhưng vẫn đang là giá ưu đãi ở châu Âu) ngày 31/12, ba hôm sau, Belarus đã đáp trả bằng việc tuyên bố từ 1/1/2007, Minsk sẽ đánh thuế trung chuyển (45 USD/tấn) đối với dầu thô của Nga vận chuyển quá cảnh lãnh thổ nước này.

Nga khẳng định yêu sách này là chưa từng có tiền lệ, vì dầu khí của nước này chỉ vận chuyển quá cảnh chứ không tiêu thụ ở Belarus nên việc Minsk đơn phương áp dụng thuế suất mới mà không trao đổi với phía Nga là chưa từng thấy và vi phạm các hiệp định kinh tế - thương mại song phương hiện hành.

Belarus không lùi bước. Ngày 6/1, Minsk gửi trát tới giám đốc Công ty vận chuyển dầu khí Nga Transneft Semen Vainshtok, thông báo công ty ông đã vi phạm chính sách thuế mới nhất của Belarus và kêu ông ra hầu tòa vào 8/1. Về phần mình, Nga đã triệu đại sứ Belarus tại Matxcơva đến trao công hàm yêu cầu bãi bỏ ngay mức thuế vô lý trên, đồng thời cho biết Nga sẽ “đáp trả thích đáng”. Thứ trưởng Bộ Phát triển kinh tế Nga Andrei Sharonov cho biết Thủ tướng Belarus Sergei Sidorsky sẽ tới Nga vào ngày 9/1 để đàm phán với các quan chức Nga về vấn đề này.

Ở một “mặt trận” khác, Nga đang đối mặt với quyết định của Mỹ ngày 5/1 về việc trừng phạt kinh tế đối với ba doanh nghiệp quốc phòng của Nga, gồm Tổ chức Xuất khẩu quốc phòng, Nhà máy chế tạo thiết bị Tula và Nhà máy chế tạo máy Kolomensk.

Lý do là các công ty này đã bán vũ khí cho Iran và Syria, vi phạm điều luật do Washington đề ra. Ngay lập tức, Bộ trưởng Quốc phòng Nga S. Ivanov, với tư cách người đứng đầu Ủy ban Kiểm tra xuất khẩu vũ khí, đảm bảo ba công ty trên không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và công nghệ tên lửa như Mỹ khẳng định. Ông không úp mở nói thẳng: “Rõ ràng là chính quyền Mỹ không hài lòng trước việc thời gian gần đây khối lượng mua bán vũ khí và kỹ thuật quân sự của Nga tăng nhanh, cũng như đơn đặt hàng của chính quyền chúng tôi cho lực lượng vũ trang của mình cũng tăng nhanh”.

Chủ tịch Hội đồng Liên bang (Thượng viện Nga) A. Mironov đồng quan điểm trên, bình luận bước đi này là một bằng chứng nữa của việc chính khách Mỹ dọn đường cho các công ty nước nhà, rằng “chính trị là sự nối tiếp của kinh tế”. Leonid Slutsky, phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Đuma, nói là một tín hiệu mới của chính quyền Mỹ ở thời điểm Nga làm chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc mà Nga và Mỹ không cùng lập trường trong nhiều vấn đề. Phó chủ tịch Đuma Vladimir Pekhtin cho rằng động thái này chứng tỏ chính quyền Mỹ lo sợ bị cạnh tranh từ phía các doanh nghiệp sản xuất vũ khí của Nga. Năm 2006, Nga đã giành lại vị trí là một trong những nhà xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới sau bước đột phá trên thị trường Mỹ Latin, với việc bán được 24 chiếc máy bay phản lực chiến đấu Sukhoi Su-30 cho Venezuela.

Hiện đã có 24 công ty và cá nhân từ 10 nước bị Mỹ tuyên bố trừng phạt. Tuy nhiên, theo Washington Times, với các công ty Nga, đòn cấm vận sẽ gây hiệu quả mạnh hơn so với các công ty Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên bởi chúng làm ảnh hưởng khả năng cung ứng hàng của Nga cho công nghiệp chế tạo máy bay Mỹ. Hiện đã có một số đề xuất trả đũa từ phía Nga, trong đó có đề xuất của Ruslan Pukhov, Giám đốc Trung tâm Phân tích chiến lược và công nghệ Nga, người nói bước đi lôgic của Nga có thể là cắt bớt đơn hàng mua máy bay Boeing của Mỹ.

(Theo Tuổi Trẻ)