Chính phủ mới của Palestine kêu gọi quốc tế ngừng tẩy chay

Một chính phủ mới, ôn hòa hơn của Palestine đã được thành lập hôm 17/3, với hy vọng  thuyết phục cộng đồng quốc tế chấm dứt sự cô lập và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kéo dài hơn 1 năm nay. Chính phủ này được thành lập sau nhiều tháng giao tranh giữa Hamas và Fatah với số người thiệt mạng lên tới hơn 140 người.

Thủ tướng Palestine

Quốc hội Palestine đã bỏ phiếu thông qua chính phủ mới với 25 bộ trưởng. Chính phủ này thay thế chính phủ chống Israel do Hamas lãnh đạo trước đây. Bộ trưởng Tài chính Salam Fayyad đã cảnh báo rằng chính phủ mới sẽ không thể hoạt động lâu dài nếu cộng đồng quốc tế không ngừng tẩy chay và tăng viện trợ.

Việc Hamas lên nắm quyền hồi năm ngoái đã khiến phương Tây áp đặt các biện pháp hạn chế tài trợ nhằm gây áp lực buộc nhóm này thừa nhận nhà nước Do Thái, giải trừ quân bị và chấp nhận các hiệp định hòa bình trong quá khứ.

Ngay lập tức, Israel tuyên bố thẳng thừng sẽ không quan hệ với chính phủ liên minh giữa Hamas và Fatah này bởi chính phủ mới vẫn chưa công nhận nhà nước Do Thái hay từ bỏ bạo lực như cộng đồng quốc tế yêu cầu. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Israel Mark Regev nói rằng Israel kêu gọi cộng đồng quốc tế kiên trì các nguyên tắc và không quan hệ với một chính phủ từ chối thừa nhận quyền tồn tại của Israel.

Phát ngôn viên của Thủ tướng Israel Ehud Olmert đã cáo buộc chính phủ mới ủng hộ khủng bố. Sallai Meridor, Đại sứ của Israel tại Washington, nói rằng ''Đây là một sự thất vọng lớn và là một đòn giáng mạnh vào hòa bình''.

Mặc dù vậy, liên minh mới này dường như đã hoàn toàn công nhận Israel bằng cách kêu gọi một nhà nước Palestine trên những vùng đất bị Israel chiếm giữ năm 1967.

Phát biểu trước Quốc hội, Thủ tướng Palestine Ismail Haniyeh (thuộc Hamas) nói rằng ưu tiên của chính phủ liên minh là thiết lập một nhà nước Palestine độc lập với Jerusalem là thủ đô, trên các vùng đất bị Israel chiếm giữ năm 1967. Ông nói rằng người Palestine có quyền hợp pháp chống lại sự chiếm đóng song cũng sẽ nỗ lực duy trì và mở rộng thỏa thuận ngừng bắn với Israel mà hiện chỉ giới hạn ở dải Gaza. ''Nhân dân chúng ta có quyền tự vệ trước sự xâm lược liên tiếp của Israel'', ông nói.

Tổng thống Palestine Abbas khẳng định nhân dân Palestine ''từ bỏ mọi hình thức bạo lực'' và tìm kiếm một nền hòa bình toàn diện, tự do và công bằng dựa trên các cuộc đàm phán.

Ai Cập, nước trung gian hòa giải hàng đầu trong khu vực, đã kêu gọi cộng đồng quốc tế ngừng cô lập chính phủ Palestine. Ngoại trưởng Ahmed Aboul Gheit đã gọi chính phủ mới là ''một cơ hội quý giá để nối lại tiến trình hòa bình''.

Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Jonas Gahr Stoere đã tuyên bố Oslo sẽ tái lập các quan hệ chính trị và kinh tế với chính phủ mới của Palestine, nói rằng liên minh mới này đang có những bước tiến quan trọng trong việc tuân thủ các yêu cầu của cộng đồng quốc tế.

''Tôi hoan nghênh các nỗ lực không ngừng của Tổng thống Abbas mà đã dẫn tới việc thành lập một chính phủ thống nhất dân tộc. Chúng tôi sẽ đánh giá chính phủ này bằng cương lĩnh và hành động, từ đó có những phản ứng phù hợp'', Bộ trưởng Ngoại giao Anh Margaret Beckett nói.

Liên minh châu Âu EU cũng hoan nghênh việc thành lập chính phủ này mặc dù vẫn thận trọng về khả năng nối lại viện trợ. ''EU sẽ đánh giá cẩn thận cương lĩnh và hành động của chính phủ mới cũng như các bộ trưởng trong chính phủ này'', EU tuyên bố.

Washington đã phản ứng thận trọng trước sự kiện này. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Sean McCormack nói rằng bài phát biểu của Thủ tướng Palestine gây thất vọng, bỏ lỡ cơ hội khẳng định cam kết theo đuổi hòa bình của chính phủ mới. Việc đề cập tới ''quyền phản kháng'' đã gây náo động và trực tiếp đi ngược lại nguyên tắc từ bỏ bạo lực của bộ tứ (Mỹ, LHQ, EU và Nga). Mỹ sẽ chỉ đối thoại với ông Abbas và các mối tiếp xúc khác sẽ là trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.

• Minh Sơn (Theo AP, BBC)