Cỗ máy kinh tế lớn nhất thế giới “trục trặc”

Lòng tin người tiêu dùng Mỹ đang ở mức thấp nhất trong 26 năm. Chưa ai dám khẳng định về thời điểm phục hồi của kinh tế Mỹ bởi khả năng đó còn rất xa. Sự suy thoái kinh tế có thể không trầm trọng như người ta đang dự đoán, tuy nhiên để kinh tế Mỹ phục hồi sẽ mất rất nhiều thời gian.

Người Mỹ lâu nay vốn không quen với suy thoái kinh tế, đặc biệt là không hề thoải mái chút nào với việc phải tiêu dùng ít đi. Trong 25 năm qua, nền kinh tế lớn nhất thế giới này đã phải trải qua hai lần suy thoái đó là thời kỳ 90-91 và năm 2001.

Tuy nhiên hai cuộc suy thoái kinh tế đó đều diễn ra trong thời gian ngắn và tác động không quá nặng nề. Cho đến nay khi tình hình thị trường nhà đất không mấy sáng sủa và thị trường tài chính ngày một suy yếu, ví người Mỹ đang ngày một xẹp đi.

Hiện nay ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Mỹ đã suy thoái. Những người Mỹ một thời vốn tiêu hoang hiện nay đang hết sức lo ngại vì 4 vấn đề sau: bong bóng nhà đất, chính sách thắt chặt tín dụng, giá nhiên liệu tăng cao, giá thực phẩm leo thang và gần đây nhất là tỷ lệ thất nghiệp tăng không ngừng.

Tỷ lệ thất nghiệp tháng 3 năm 2008 là 5,1% trong khi số lượng việc làm trong lĩnh vực kinh tế tư nhân sụt giảm đến tháng thứ 4 liên tiếp. Người tiêu dùng Mỹ đang thắt lưng buộc bụng hơn bao giờ hết.

Doanh số ô tô đang giảm mạnh. Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) hiện đang dự đoán kinh tế Mỹ suy thoái năm 2008 và nhiều chuyên gia tại Cục Dự Trữ Liên Bang dự báo sản lượng của các ngành sản xuất hạ.

Cả nước Mỹ và thế giới băn khoăn với hai câu hỏi lớn là kinh tế Mỹ sẽ suy thoái trong bao lâu và suy thoái tới mức nào?

Người ta có lý do để lạc quan đối với câu hỏi thứ hai. Kinh tế Mỹ suy thoái thông thường sẽ kéo theo sự đi xuống nói chung của kinh tế toàn cầu. Nhưng lần này nguy cơ suy thoái không cao đối với những nền kinh tế còn lại, đặc biệt là những nước mới nổi.

Cuộc khủng hoảng có nguồn gốc sâu xa nằm ở “bong bóng” tài sản lớn chưa từng có trong lịch sử này đã khiến thị trường tài chính Mỹ đã chịu một cú sốc mạnh nhất trong vòng 80 năm trở lại đây. Tình hình đi xuống của thị trường nhà đất không là vấn đề riêng của Mỹ. Thị trường địa ốc Anh đang phải trải qua những điều tệ hại như tại Mỹ thời gian trước đây.

Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện tại chưa cao như những lần suy thoái trước, và vẫn có một vài lý do để tin rằng, tình trạng này sẽ được duy trì.

Khi nào kinh tế sẽ phục hồi?

Với những yếu tố như trên, kinh tế Mỹ có thể sẽ không suy thoái lâu nhưng để phục hồi cũng sẽ mất nhiều thời gian. Tiêu dùng tại Mỹ sắp tới sẽ được hỗ trợ ít nhiều từ kế hoạch kích thích tăng trưởng tiêu dùng trị giá 168 tỷ USD thông qua hoàn thuế cho một số nhóm gia đình. Kinh tế Mỹ sẽ khó có thể phục hồi thật mạnh trong năm 2009.

Chẳng hạn, các nước xuất khẩu nguyên nhiên liệu thô có thể đã ít phụ thuộc vào thị trường Mỹ hơn trước kia, nhưng không thể hoàn toàn cởi bỏ sự phụ thuộc này. Đồng USD yếu cũng sẽ gây ra không ít vấn đề.

Chính sách nới lỏng tiền tệ của Mỹ sẽ khiến nhiều quốc gia neo buộc đồng nội tệ vào USD gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì sự neo buộc này. Họ sẽ cần phải để đồng nội tệ của họ tăng giá. Nền kinh tế Mỹ trong tình trạng yếu kém sẽ là một di sản mà vị tổng thống tiếp theo của nước Mỹ phải gánh chịu.

Kinh tế Mỹ suy yếu hiện cũng đang gây ra nhiều vấn đề xã hội. Khoảng 8/10 người Mỹ hiện nay cho rằng đất nước của họ đã “lầm đường lạc lối”. Tình trạng kinh tế Mỹ như hiện nay có thể không quá kinh khủng như nhiều người nghĩ tuy nhiên nó vẫn rất đáng sợ. Và để có một câu trả lời chính xác rằng khi nào mọi chuyện sẽ tốt đẹp như trước khi khủng hoảng xảy ra là điều rất khó.

(theo Economist)