Cực nhọc mưu sinh bên hồ

Buông câu bên hồ quả là một thú vui, nhưng buông câu để có thể kiếm cá nuôi sống cả nhà lại là cả một công cuộc mưu sinh nhọc nhằn của một bộ phận không ít người sống ven bờ hồ Tây.

Sống nhờ sải dây quăng vào vô định

Tôi bắt đầu để ý đến người buông câu bên hồ từ những chiều lang thang ra hồ Tây hóng gió. Cứ ngồi miết từ sáng sớm đến khuya, nhằm vài con cá nhỏ. Cần câu của họ hoặc là rất sành điệu, chuyên nghiệp như câu máy, hoặc rất đơn sơ một chiếc tay tre già uốn cong, buông lơi.

Lội xuống hồ, cách bờ chừng 10 mét, câu quăng, hoặc ngồi trên bờ, thả thính, câu chùm, cứ sau khoảng 2h chiều mỗi ngày, dân câu vung cần đều tăm tắp. Mưu sinh thì buộc phải lặn lội chịu cực. Dân câu thường vần từng tảng bê tông xuống hồ, làm chiếc trụ chắc chắn để đứng trên đó cho khỏi bị lún bùn. Có người còn đóng cọc, làm chiếc cầu gỗ chắc chắn để đứng hẳn lên trên. Tuy thế, nước vẫn ngập đến lưng đùi, mình vẫn trơ giữa nắng.

Những chiếc cần câu nhỏ bé vung trên sóng Hồ Tây

Không lấm bẹn đừng hòng ăn cá hồ Tây!

Có lẽ, thả lưới bắt cá mới cho họ thu nhập chính, vì câu quăng thường chỉ được cá mè, bán rẻ. Thả lưới, có khi gặp đàn cá chép, rô phi hoặc cá trắm, bán được giá hơn. Ngoài ra, họ còn quây bèo lục bình để rình bắt những đàn cá chép vật đẻ, đóng cọc mắc trà để bắt tôm. Tôm hồ ngon, bán đắt, thường được 120 ngàn/kg. Mỗi ngày một cân tôm là… ấm bụng. Ngoài việc buông câu thì sáng sớm nhiều người còn lặn ra những chỗ nước sâu để mò trai. Trai hồ Tây rất to, béo, đắt hàng, mỗi sáng, có khi họ mò được cả mấy bao tải.  

Anh Y. là một dân câu và thả lưới “chuyên nghiệp” ở hồ Tây, da rám nắng lên nước nâu óng. Vận độc chiếc quần xà lỏn, anh lội xuống hồ thận trọng thả lưới. Thế nhưng khi gỡ lưới và xách túm cá lao lên bờ thì anh “biểu diễn” chỉ trong vài chớp mắt. Sáng, bốn rưỡi năm giờ, chiều chiều, sau 3h là thu lưới. Trên bờ, chị vợ chờ sẵn với chiếc chậu nhựa to tướng. Anh Y. ướt sũng dưới hồ lao lên, nhanh như cắt, người và cá chui tụt vào ngõ nhỏ. Rồi cũng nhanh như cắt, mẻ cá giãy oằn mình trong lưới được trút cả vào chậu. Thế là có thể yên tâm mang bán… ngay tại chỗ. Người mua cá hồ 100%, không thức ăn công nghiệp, không ô nhiễm, lại tươi ngon và lời hơn giá chợ một chút. Chị N., vợ anh Y. bảo: “Không có hồ, chúng tôi hết sống, nhưng cũng phập phù lắm, ngày có, ngày không!”

Vừa câu vừa... chạy

Nhận dạng dân câu không khó. Cũng như anh Y., họ sở hữu nước da rám nắng, để mình trần hoặc mặc bộ đồ vải thô may kiểu công nhân, đi xe đạp mini Trung Quốc, có cái giỏ đằng trước xe cho tiện… đựng cá. Sáng dậy sớm ra hồ tập thể dục, thường gặp họ ngụp dưới hồ một lúc rồi ướt sũng chạy lên với túm lưới đầy cá trên tay, hoặc những trà tôm rêu bám, những chú tôm càng tôm trứng cong mình búng tanh tách. Toàn những gương mặt quen thuộc của một vùng Bưởi vốn xưa kia có nghề làm giấy, rồi giấy ế, thất nghiệp, người nhao ra chợ, kẻ bám mặt hồ. Cứ thế, họ buông câu, thả lưới, trông cậy hồ Tây với triết lý thật đơn giản: “không lấm bẹn đừng hòng ăn cá Tây hồ”.

Mỗi ngày, chỉ cần câu được dăm con mè, bán mớ cũng được hơn trăm ngàn. Thêm dăm ba cân cá chép, hoặc rô phi, thì thu nhập đã lên đến vài ba trăm. May mắn, vớ được mẻ chép to, xách nặng hàng chục ký, thì dăm trăm trong tay là cầm chắc. Tuy vậy, cũng có khi, dở giời dở gió thế nào, cá không mắc lưới, hoặc gặp dịp đội tuần tra lướt xuồng canh giữ miết, có thể sẽ “thu giùm” những mẻ lưới đầy mắt cá, thì ngày đó, với dân câu thật là xui xẻo!

Mặt nước hồ Tây thuộc quyền quản lý của công ty nuôi trồng và khai thác thuỷ sản Tây hồ, nên mọi hình thức đánh bắt tôm cá của người ngoài công ty đều bị cấm. Hễ có tiếng xuồng máy tuần tra của đội đánh bắt cá hồ Tây lướt từ xa đến, là dân câu giạt lên bờ hết. Thuyền đi, mặt hồ yên tĩnh trở lại, người ta lại yên vị buông câu.

An Thư (quận Tây Hồ, Hà Nội)