Đạo diễn Jules Dassin bất ngờ ra đi

Jules Dassin

Đạo diễn Mỹ Jules Dassin đột ngột qua đời tại một bệnh viện ở Athens (Hy Lạp) sau một cơn đau ngắn ngày, hưởng dương 96 tuổi.

Phát ngôn viên của bệnh viện Hygeia ở Athens xác nhận bệnh nhân Dassin vừa nhập viện cách đây hai tuần.

Một tài năng hiếm hoi

Jules Dassin sinh ngày 18/12/1911 tại bang Connecticut (Mỹ). Dassin vào nghề trong vai trò nhà sản xuất kiêm diễn viên sân khấu trước khi trở thành trợ lý đạo diễn cho đạo diễn Anh danh tiếng Alfred Hitchcock.

Dassin còn là một nhà hoạt động cánh tả tích cực, đầu những năm 1950 sự nghiệp điện ảnh của ông bị chững lại do bị liệt vào danh sách đen "những kẻ thân cộng".

Từng bị Mỹ liệt vào danh sách đen vì tội "thân cộng" sau chiến tranh Thế giới 2, Dassin di cư sang châu Âu sinh sống. Ông kết hôn cùng nữ diễn viên Hy Lạp, người sau này trở thành Bộ trưởng Văn hoá nước này, bà Melina Mercouri. Mercouri qua đời năm 1994.

Dassin gặp vợ tương lai lần đầu khi hai người cùng đi dự liên hoan phim Cannes năm 1955. Cũng năm đó, ông đoạt Cành Cọ Vàng đạo diễn xuất sắc nhất với phim Rififi.

Ngoài giải Cành Cọ Vàng đạo diễn xuất sắc nhất, Dassin còn hai lần được đề cử Oscar đạo diễn xuất sắc nhất và biên kịch hay nhất. Ông gần như ngừng làm phim từ năm 1980, sau khi bộ phim Circle of Two (do diễn viên Richard Burton thủ vai) thất bại về doanh thu.

Trong một phát biểu chia sẻ tin buồn khi Dassin qua đời, Thủ tướng Hy Lạp Costas Karamanlis nói: "Đất nước Hy Lạp đau buồn vì mất đi một tài năng hiếm hoi, một nhà sáng tạo quan trọng và một người bạn chân thành."

Nhà hoạt động văn hoá tích cực

Vợ chồng Dassin tích cực đấu tranh để tượng đá về với Hy Lạp.

Vợ chồng Dassin còn được biết đến là những người tích cực trong chiến dịch vận động để bộ tượng cẩm thạch Elgin Marbles trở về với Hy Lạp.

Nhà lãnh đạo đảng xã hội đối lập của Hy Lạp George Papandreou nói: "Dassin được nhớ đến nhờ những đóng góp của ông cho điện ảnh, cũng như cuộc đấu tranh cùng bà Melina để đưa bộ tượng đá cẩm thạch về Hy Lạp, công cuộc vẫn đang được tiếp diễn sau khi ông qua đời."

Elgin Marbles là bộ điêu khắc lớn bằng đá cẩm thạch trắng, mô tả trận đánh giữa Lapiths và Centaurs. Bộ điêu khắc này được trang trí phía trong ngôi đền Acropolis. Nếu trải dài các tấm điêu khắc, chiều dài đo được là khoảng 1km.

Việc bộ điêu khắc cẩm thạch Elgin Marbles (còn được biết đến dưới tên gọi Parthenon Marbles) cần được mang trả lại Hy Lạp là đề tài tranh cãi căng thẳng giữa Anh và Hy Lạp từ thế kỷ 19, khi Đại sứ Anh tại Hy Lạp lúc đó, ngài Elgin, mang bộ điêu khắc từ đền Acropolis tại Athens về Anh. Hy Lạp cho rằng bộ tượng đá cẩm thạch là quốc bảo của mình, trong khi nước Anh lập luận nếu nó không được ngài Elgin mang về Anh hồi đó, thì chắc chắn nó đã tan thành tro bụi từ lâu rồi. 

Dassin đạo diễn tổng cộng 7 phim có vợ thủ vai, nhưng vai diễn ấn tượng nhất của bà là cô gái điếm với trái tim bằng vàng trong Never on Sunday (Không bao giờ xảy ra vào ngày Chủ nhật). Bà Mercouri trở thành Uỷ viên Quốc hội Hy Lạp từ năm 1974, và được bổ nhiệm vào ghế Bộ trưởng Văn hoá Hy Lạp năm 1981. Kể từ đó, bà rất tích cực đấu tranh để được trở về với Hy Lạp, sau khi bà mất, Dassin lập quỹ Melina Mercouri tiếp nối sự nghiệp đấu tranh của bà.

Hoàng Bách (Theo BBC)