Dậy thì sớm - Không thể xem thường

Bé Huỳnh N. (Đồng Nai) dậy thì khi mới chỉ 24 tháng tuổi và được đưa tới bệnh viện khi gần 3 tuổi.

(Dân trí) - Hiện nay độ tuổi dậy thì của trẻ có xu hướng sớm hơn so với quan niệm trước đây do trẻ được chăm sóc, nuôi dưỡng đầy đủ hơn. Nhưng chính vì sự suy luận này mà nhiều trẻ có biểu hiện của bệnh dậy thì sớm không được phát hiện và điều trị, gây ra những hậu quả khôn lường về mặt tâm lý và thể chất.

Dưới đây là những lời khuyên của TS Nguyễn Thị Hoàn, Chủ nhiệm Khoa nội tiết và chuyển hoá di truyền - Bệnh viện Nhi Trung ương đối với căn bệnh này.

Thưa TS, hiện nay trẻ em bắt đầu có những biểu hiện dậy thì ở lứa tuổi nào, có gì khác biệt với quan niệm trước đây không?

Nói đến lứa tuổi dậy thì, xưa nay người ta thường có câu “nữ thập tam, nam thập lục”, nghĩa là con gái ở tuổi 13, con trai vào tuổi 16 thì bắt đầu có sự phát triển của hệ sinh dục. Ở trẻ gái tuyến vú to lên, xuất hiện kinh nguyệt, có lông mu, xương khung chậu cũng phát triển hơn, trẻ bắt đầu biết làm duyên, thích người khác giới, có những cảm xúc đặc biệt khi tiếp xúc gần gũi với bạn trai…Đối với trẻ nam đó là tiếng nói trở nên ồm ồm (thường gọi là vỡ tiếng), có lông mu, trứng cá, dương vật to, dài hơn và cương cứng, cơ bắp phát triển, nhiều trẻ có thể có xuất tinh.

Hiện nay do điều kiện kinh tế xã hội có nhiều tiến bộ, trẻ được nuôi dưỡng đầy đủ về mặt dinh dưỡng, sớm tiếp xúc với chuyện tình cảm trên phim ảnh, sách báo nên độ tuổi dậy thì đang có xu hướng sớm hơn quan niệm trước đây, nhất là trẻ em ở thành phố. Độ tuổi dậy thì phổ biến hiện nay ở trẻ gái là 10, 11 tuổi, còn ở trẻ nam là 13, 14 tuổi.

Vậy dậy thì ở lứa tuổi nào được gọi là dậy thì sớm, biểu hiện của bệnh ra sao? Những hậu quả mà bệnh gây ra là gì, thưa TS?

Đối với cả trẻ gái và trẻ nam, nếu những biểu hiện dậy thì xuất hiện trước 10 tuổi được coi là dậy thì sớm. Sự bất thường này là một bệnh.

Khi một đứa trẻ bình thường đến tuổi dậy thì, những nhận thức của nó tương xứng với sự phát triển tính dục của cơ thể. Ngược lại, những đứa trẻ mắc chứng dậy thì sớm có nhu cầu về tính dục nhưng lại ở một cá nhân chưa phát triển về nhận thức, do vậy nhu cầu của chúng hoàn toàn mang tính bản năng.

Ở trẻ gái, những biểu hiện dậy thì sớm biểu hiện rõ ràng như trẻ có kinh nguyệt, vú to… tâm sinh lý thay đổi làm cho hành vi ứng xử thay đổi, trẻ cũng lúng liếng, thích va chạm thân thể với người khác giới. Ở trẻ em nam là hiện tượng cơ bắp phát triển, có lông mu, trứng cá, giọng nói thay đổi…, trẻ nam thường không được phát hiện sớm. Cả trẻ nam và nữ đều thủ dâm nhiều lần.

Trẻ gái dậy thì sớm có biểu hiện lớn nhanh hơn các bạn đồng lứa tuổi lúc đó do hormon tăng trưởng phát triển nhanh, tích vào xương nhưng cũng sớm làm chín đầu xương, cho nên lại có xu hướng lùn sau này. Mặt khác, nhu cầu tính dục cao trong khi nhận thức chưa phát triển làm cho nhiều trẻ bị lợi dụng tình dục, có thai sớm, dễ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Ngoài các hành vi tự kích dục, trẻ nam cũng tìm đến quan hệ tình dục sớm, nguy cơ mắc các bệnh qua đường này cao và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống khi trẻ lớn lên.

Có người cho rằng nếu những trẻ được chăm sóc dinh dưỡng quá tốt, có cân nặng và chiều cao lớn hơn các bạn cùng tuổi thì dễ bị dậy thì sớm, điều đó có đúng không? Trẻ bị dậy thì sớm vì  những lý do gì?

Sự chăm sóc tốt của cha mẹ để trẻ có được chiều cao và cân nặng lý tưởng là điều rất nên khuyến khích. Những trẻ có chiều cao và cân nặng lớn hơn các bạn cùng tuổi khác nhưng cơ quan sinh dục vẫn bình thường thì không có gì đáng lo ngại. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra chứng bệnh này, thường là do khối u buồng trứng, u tinh hoàn, u ở hố yên, u thượng thận…và nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân.

Đối với những trường hợp này sẽ có những biện pháp điều trị nào? TS có thể đưa ra những lưu ý gì đối với các bậc cha mẹ?

Đối với những trẻ dậy thì sớm do khối u thì sẽ có chỉ định cắt bỏ khối u (đây là những trường hợp dậy thì sớm thực). Với những trẻ bị dậy thì sớm giả, do rất nhiều nguyên nhân mà đứng đầu là tăng sản thượng thận bẩm sinh, làm cho trẻ trai dậy thì sớm, trẻ gái có xu hướng bị chuyển giới (biến dạng bộ phận sinh dục như âm vật to như dương vật). Trên cơ sở xác định chắc chắn nhiễm sắc thể, những trường hợp này sẽ phải phẫu thuật chỉnh hình bộ phận sinh dục lại bình thường.

Nếu trẻ dậy thì sớm không rõ nguyên nhân thì dùng các hormon để ức chế. Đối với trẻ gái, dùng thuốc làm để cạnh tranh với hormon tăng trưởng, làm cho buồng trứng không rụng trứng, giảm sự phát triển mạnh mẽ của hormon tăng trưởng không làm chín sớm đầu xương, tránh cho trẻ không bị lùn sau này. Khi trẻ đến tuổi dậy thì, ngưng sử dụng thuốc trong vòng 2 - 3 tháng thì đứa trẻ sẽ có phát triển bình thường. Đối với trẻ nam, thuốc sẽ làm mất các biểu hiện nói trên, trẻ sẽ phát triển bình thường như những trẻ khác.

Các bậc cha mẹ cần đặc biệt chú ý đến sự phát triển của trẻ, trẻ gái dễ phát hiện còn trẻ nam ít được để ý hơn do bệnh không ảnh hưởng đến trí lực nhất là trẻ em nông thôn. Khi phát hiện trẻ có những biểu hiện bất thường so với lứa tuổi, cần được đi khám và điều trị sớm, nếu không sẽ để lại những hậu quả nghiêm trọng về tinh thần và thể chất của trẻ. Đặc biệt khi những nhu cầu bản năng của trẻ trở thành những hành vi, thói quen thì sẽ rất khó thay đổi.

Xin cảm ơn Tiến sĩ!

Khải Ca

(Thực hiện)