Đề nghị xây dựng sản phẩm ứng trước chứng khoán đã mua

Theo công văn số 671/HHĐTTC mà Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính gửi Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Khi nhà đầu tư thực hiện xong giao dịch mua chứng khoán niêm yết, về mặt pháp lý nhà đầu tư đã có quyền sở hữu loại chứng khoán đó; nhưng do phải thực hiện quy trình thanh toán, lưu ký giữa công ty chứng khoán, sở giao dịch và trung tâm lưu ký, phải sau 4 ngày, nhà đầu tư mới có đầy đủ quyền để định đoạt tài sản đó.

Còn theo thông lệ quốc tế và Luật Chứng khoán Việt Nam, nhà đầu tư có thể thực hiện được ngay việc bán toàn bộ số chứng khoán đã mua nếu họ có thể vay số chứng khoán đó từ công ty chứng khoán nếu công ty chứng khoán có loại chứng khoán đó. Do vậy, VAFI đề xuất việc xây dựng sản phẩm ứng trước chứng khoán đã mua.

Cũng theo tổ chức này, để triển khai nghiệp vụ ứng trước chứng khoán đã mua, công ty chứng khoán cần xây dựng 1 kho hàng. Về nguyên tắc, kho hàng này phải đảm bảo sinh lời, ít chịu rủi ro nhất, đồng thời vẫn phải bảo đảm hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán. Trong quá trình khai thác “kho chứng khoán”, công ty chứng khoán sẽ phát hiện những loại cổ phiếu “có vấn đề” hoặc những loại cổ phiếu có giá thị trường quá cao hoặc đã “mua nhầm cổ phiếu” do phân tích sai thì tất cả những loại chứng khoán này sẽ bị thanh lý và không còn trong kho.

“Nghiệp vụ ứng trước chứng khoán đã mua về bản chất là rất lành mạnh, mặc dù nhà đầu tư có vay chứng khoán từ công ty chứng khoán, nhưng về bản chất khoản vay này không phải là khoản nợ (mua 10.000 cổ phiếu A và vay ứng trước 10.000 cổ phiếu A). Trong nghiệp vụ này, nhà đầu tư chỉ trả 1 khoản phí ứng truớc, có thể gần như tương tự khoản phí ứng trước tiền đã bán chứng khoán”, Tổng Thư ký VAFI Nguyễn Hoàng Hải nhấn mạnh.

Để thuyết phục thêm, VAFI phân tích: Nếu triển khai nghiệp vụ ứng trước chứng khoán đã mua, nhà đầu tư được phép giao dịch T + 0, với những loại cổ phiếu có sẵn trong kho của các công ty chứng khoán, thanh khoản của thị trường tăng lên rất nhiều; Giảm thiểu tối đa những giao dịch không lành mạnh như đầu tư vào các loại cổ phiều bị làm giá, những “cổ phiếu lởm”; Thúc đẩy hoạt động tư vấn của các công ty chứng khoán có trách nhiệm nhiều hơn, đồng thời thúc đẩy phong trào đầu tư giá trị tại các công ty chứng khoán và công ty chứng khoán cũng đựoc thụ hưởng nhiều từ dịch vụ này. Bên cạnh đó, dòng tiền vào thị trường chứng khoán sẽ được phân bổ hợp lý hơn.

Tuy nhiên, khi triển khai nghiệp vụ này, cơ quan quản lý cần có chế tài để phòng tránh mặt trái của nghiệp vụ ứng trước chứng khoán đã mua. Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần khẩn trương ban hành những qui định như cho phép một nhà đầu tư được mở nhiều tài khoản tại nhiều công ty chứn khoán và cho phép nhà đầu tư được mua bán cùng một loại chứng khoán trong cùng một phiên giao dịch.