Đi khám bảo hiểm cho... vui

Liệu tất cả những người dùng thẻ BHYT đi khám bệnh là có bệnh? Ảnh: Q.H

Vừa qua, phóng viên báo VnMedia có dịp về Hà Tây tiếp xúc với một số đơn vị liên quan đến công tác khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Với những điều “mắt thấy, tai nghe”, có thế nói việc đưa khám chữa bệnh bảo hiểm y tế về tuyến y tế cơ sở mặc dù đã diễn ra khá lâu nhưng vẫn còn nhiều điều đáng nói...

Chồng chéo chức năng?

Theo bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Hà Tây, năm 2008 đơn vị này đã ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (KCB BHYT) với 32 cơ sở y tế các cấp phục vụ việc KCB nội, ngoại trú cho đối tượng tham gia BHYT. Theo đó, chi phí KCB quý I/2008 (số ước so với cùng kỳ 2007), ngoại trú là trên 259 ngàn lượt người, với số tiền trên 20,2 tỷ đồng; nội trú là trên 24 ngàn lượt người, với số tiền gần 30 tỷ đồng. Quý II, con số này còn lớn hơn khá nhiều... Trong đó, số tiền phải chi cho tuyến y tế cơ sở phục vụ đối tượng KCB BHYT chiếm một phần rất lớn...

Theo như lời ông Nguyễn Đức Hoà - Phó giám đốc BHXH tỉnh Hà Tây thì Hà Tây triển khai KCB BHYT ở tuyến y tế cơ sở từ năm 1998, đến tháng 6/2006 mọi việc vẫn tốt đẹp. Nhưng bắt đầu từ 1/7/2006 khi ngành y tế thực hiện nghị định 172/NĐ-CP của Chính phủ về việc tách các trung tâm y tế các huyện thành bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng và phòng y tế thì đã xuất hiện những khó khăn trong việc triển khai KCB BHYT ở tuyến cơ sở...

Tại Thông tư liên tịch số 11 hướng dẫn thực hiện Nghị định 172, Trung tâm Y tế huyện chia tách thành 3 đơn vị, trong đó Phòng Y tế trực thuộc UBND huyện. Theo văn bản thì Trạm Y tế xã chịu sự quản lý và chỉ đạo của Phòng Y tế huyện, nhưng thực chất là của 4 cơ quan: Phòng Y tế quản lý và chỉ đạo chung; Trung tâm Y tế dự phòng huyện chỉ đạo công tác dự phòng thông qua các chương trình y tế; Bệnh viện huyện chỉ đạo về công tác KCB; Xã quản lý về chính trị và hành chính. Cơ chế quản lý này quá phức tạp nên đã và đang nảy sinh nhiều bất cập, như: Phòng Y tế thì người thiếu, năng lực yếu, không đủ trang thiết bị và nguồn lực… nên quản lý và chỉ đạo như “cưỡi ngựa xem hoa”; Trung tâm Y tế dự phòng muốn chỉ đạo y tế xã phải thông qua phòng y tế, việc phối hợp giữa hai cơ quan này có nhiều trục trặc; Bệnh viện huyện gần như “quên” chức năng chỉ đạo tuyến, lo triển khai các loại dịch vụ để tăng nguồn thu. Đồng thời, sự phối kết hợp giữa công tác điều trị (của Bệnh viện huyện) và công tác dự phòng (của Trung tâm Y tế dự phòng huyện) cũng không được chặt chẽ như trước đây; Tình trạng nợ đọng lương của cán bộ y tế và kinh phí hoạt động của trạm y tế đã và đang xảy ra…

Trước tình hình đó, cuối năm 2006 UBND tỉnh có văn bản chỉ đạo khôi phục lại việc KCB BHYT tại tuyến xã.

Cái được của tuyến xã, theo ông Hòa đó là có thể thực hiện tốt việc khám chữa những bệnh thông thường, KCB ban đầu. Và hơn hết đó là đối tượng sẽ được tiếp cận gần với chế độ BHYT, những bệnh thông thường sẽ không phải lên bệnh viện huyện, giúp các cơ sở KCB tuyến trên giảm tải. Bên cạnh đó do việc đặt cơ sở KCB ở gần dân thuận tiện cho việc khám chữa bệnh, phát hiện bệnh sớm, việc điều trị sẽ đơn giản, kịp thời, chi phí sẽ giảm, quỹ BHYT cũng sẽ tiết kiệm hơn...

Đến nay 100% số xã của Hà Tây (khoảng 300 xã) đã có trạm y tế. Thế nhưng, việc đưa KCB BHYT về tuyến y tế cơ sở đã thực sự hiệu quả?

Đi khám cho... vui

Nói như ông Hòa, mục đích của việc triển khai KCB BHYT ở tuyến y tế cơ sở xã, phường là “cực kỳ tốt đẹp” tuy nhiên trong quá trình triển khai vẫn còn nhiều bất cập cần phải khắc phục.

Chúng tôi đã tới làm việc với lãnh đạo bệnh viện huyện Phú Xuyên, Hà Tây và một vài cơ sở KCB cấp xã, điều nhận thấy đầu tiên là các cơ sở KCB này luôn “kêu” thiếu kinh phí và việc quyết toán từ phía BHXH là quá chậm trễ.

Ông Hoàng Quang Tú - Phó Giám đốc Bệnh viện huyện Phú Xuyên cho biết số tiền BHXH cấp luôn bị “âm” và bệnh viện liên tục phải “nã” BHXH. Trong bản đề nghị thanh toán vượt quỹ chi phí KCB BHYT của bệnh viện thì từ năm 2007 đến thời điểm này, phía BHXH Hà Tây vẫn còn “nợ” trên 1 tỷ đồng. Mỗi ngày, bệnh viện phải tiếp nhận khoảng 300 - 400 lượt người đến KCB, trong đó 2/3 là đối tượng BHYT.

Phú Xuyên có 28 xã, tương ứng cũng có 28 trạm y tế. Ông Tú cho biết, mỗi tháng bệnh viện phân bổ quỹ KCB cho mỗi cơ sở này số thuốc tương đương 2 triệu đồng. Tuy nhiên, ông Tú cũng cho biết chỉ 10 ngày đầu tháng là... hết thuốc. Nguyên nhân không phải là do sự lạm dụng của tuyến y tế cơ sở, mà do nhiều nguyên nhân, nhu cầu khám chữa bệnh của người dân cao, số tiền quỹ KCB BHYT quá ít,... Tình trạng vượt quỹ như hiện nay, nếu không có những thay đổi về mặt chính sách, quỹ BHYT sẽ khó có thể trụ được lâu hơn nữa.

Thêm vào đó, việc chuyển kinh phí KCB BHYT về tuyến huyện chậm trễ nên các trạm y tế xã cũng bị ảnh hưởng, gây rất nhiều khó khăn cho việc KCB, cấp thuốc cho đối tượng. Về vấn đề này, ông Hòa cũng thừa nhận do nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, và một phần do thiếu sót của phía BHXH.

Qua quan sát của phóng viên nhận thấy một điều, người dân ở tuyến cơ sở rất “năng” đi khám bệnh. Thậm chí có người còn xem việc đi KCB bằng thẻ BHYT là để cho... vui. Đã có thẻ BHYT thì “phải” đi khám cho nó hết “khấu hao”, quan niệm chung của rất nhiều người là như vậy, họ chả cần biết đến quỹ BHYT đang “âm” hay “dương”... Mà tâm lý của các bác sĩ là “chả lẽ” để người dân về tay không? Một ít thuốc mang về để thấy “ý nghĩa” của việc tham gia BHYT là điều “cần thiết”!

Điều này xảy ra ở hầu khắp các cơ sở khám chữa bệnh. Một điều nữa dễ nhận thấy từ tình trạng này đó là việc, người dân không có bệnh thì... đi khám ở tuyến y tế cơ sở, còn khi có bệnh thực sự thì chẳng ai chịu tới các cơ sở y tế cấp xã, thậm chí cấp huyện. Ngay như ông Tú cũng phải thừa nhận: Mặc dù bệnh viện Phú Xuyên có đủ khả năng và điều kiện phục vụ đối tượng, nhưng “những người có điều kiện họ vẫn không muốn KCB tại cơ sở”...

Nhớ lại lời ông Hòa - phó giám đốc BHXH Hà Tây nói: Việc triển khai KCB BHYT ở tuyến y tế xã là “cực kỳ tốt đẹp”, nhưng có vẻ như chúng vẫn chưa thực sự mang lại hiệu quả đúng với ý nghĩa của nó.

Quang Minh