Dịch vụ 'Sức khỏe thân thiện' cho tuổi vị thành niên

Trước tình trạng ngày càng gia tăng các trường hợp nạo phá thai ngoài ý muốn, những nguy cơ dẫn tới tự tử, bệnh trầm cảm... ở lứa tuổi vị thành niên, Bộ Y tế đã xây dựng chương trình “Cung cấp Dịch vụ thân thiện cho thanh thiếu niên”.

Nhu cầu được chăm sóc, chia sẻ về tinh thần và thể chất ở lứa tuổi vị thành niên ngày càng tăng cao. (Hình minh họa. Ảnh: Fotosearch).

TS. Nguyễn Duy Khê - Phó vụ trưởng Vụ Sức khỏe sinh sản (Bộ Y tế) cho biết:

Qua khảo sát, lấy ý kiến ở lứa tuổi này, hầu hết các em đã bày tỏ nguyện vọng với chúng tôi về một mô hình dịch vụ thân thiện với thanh thiếu niên phải đáp ứng các yêu cầu “đảm bảo chất lượng y tế”, “kết hợp nhu cầu chăm sóc sức khỏe  với nhu cầu tâm tình chia sẻ”, “kết hợp dịch vụ y tế với các dịch vụ xã hội”, “vừa là chăm sóc sức khỏe vừa là giải trí”.

Do vậy, dựa trên những nguyện vọng của các em, chúng tôi đã đưa ra những điều kiện tối thiểu cần phải có của một dịch vụ thân thiện cho thanh thiếu niên như có khả năng tiếp cận dễ dàng; môi trường thoải mái phù hợp với thanh thiếu niên; đáp ứng các dịch vụ sức khỏe cơ bản; đảm bảo tính riêng tư và tin cậy; cán bộ cung cấp dịch vụ phải có thái độ tích cực, ủng hộ, được đào tạo và biết cách làm việc với thanh thiếu niên; lệ phí phù hợp và có sự tham gia của chính thanh thiếu niên trong việc thiết kế chương trình, phản hồi lấy ý kiến.

Từ trước tới nay đã có nhiều điểm cung cấp dịch vụ sức khỏe cho thanh thiếu niên, vậy dịch vụ Chăm sóc sức khỏe thân thiện sẽ được đổi mới và có khác biệt gì?

Hiện nay trên cả nước đã có khoảng 50 điểm cung cấp dịch vụ sức khỏe cho lứa tuổi vị thành niên được lồng ghép trong các cơ sở y tế (Bệnh viện đầu ngành, Trung tâm chăm sóc sức khỏe, cơ sở y tế tuyến huyện - xã)  hay tại các tổ chức xã hội và kinh phí hoạt động chủ yếu do các tổ chức quốc tế hỗ trợ.

TS. Nguyễn Duy Khê

Tuy nhiên, hoạt động của các dịch vụ này chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của lứa tuổi. Tại các cơ sở y tế công lập, nơi đây tập trung đội ngũ y bác sỹ tốt, có các trang bị tốt nhưng vì quá tải bệnh nhân nên các bác sỹ không có đủ thời gian để tư vấn cho các đối tượng thanh thiếu niên và nữ thanh niên đến làm các dịch vụ sức khỏe sinh sản thường phải giấu danh tính.

Còn ở các cơ sở y tế tư nhân dịch vụ của họ chủ yếu vì mục tiêu lợi nhuận, tại các tổ chức xã hội, các em có thể được tiếp đón cởi mở hơn nhưng hoạt động cầm chừng, chỉ theo dự án...

Với mô hình dịch vụ Chăm sóc sức khỏe thân thiện cho thanh thiếu niên về mặt tổ chức, chúng tôi muốn tập hợp lại các đầu mối dịch vụ trên theo sự quản lý chung của Nhà nước, do Nhà nước cấp kinh phí và nội dung hoạt động sẽ khắc phục những điểm yếu của những dịch vụ trước đây và theo hướng “chuyên môn” hóa cho giới trẻ.

Ví dụ, những thông tin, vấn đề của khách hàng đến với chúng tôi sẽ được bảo mật tối đa, đồng thời sự riêng tư của họ sẽ được đảm bảo trong toàn bộ quá trình tư vấn và nhận dịch vụ.

Phí dịch vụ được đưa ra hoàn toàn phù hợp để các em có khả năng tiếp cận, một số dịch vụ có thể được miễn phí. Đồng thời đội ngũ bác sỹ thăm khám điều trị là cộng tác viên tại các bệnh viện chuyên khoa sẽ được tập huấn để có kỹ năng làm việc với  thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, cũng có những tư vấn viên đồng đẳng. Về trang thiết bị tại các cơ sở dịch vụ thân thiện sẽ do nhà nước đảm bảo bao gồm cả dịch vụ y tế và các dịch vụ xã hội khác như thư viện/phòng đọc, internet, hot-line...làm sao để các em có thể sử dụng tối đa các dịch vụ “chuỗi” từ thu nhận thông tin, tư vấn, thăm khám đến điều trị một cách thân thiện nhất.

Những dịch vụ chăm sóc sức khỏe nào được triển khai, thưa ông?

Trước mắt, chúng tôi hướng tới những nhóm có nguy cơ đối với các em như:   Phòng chống tai nạn thương tích, chăm sóc dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe  tâm thần, phòng chống lạm dụng các chất gây nghiện, chăm sóc sức khỏe  sinh sản như: khám chăm sóc đường sinh sản/khám phụ khoa, chăm sóc trước, trong và sau sinh, phá thai an toàn và chăm sóc sau phá thai, quản lý và điều trị các trường hợp lây nhiễm HIV, quản lý và ngăn ngừa HIV lây truyền từ mẹ sang con.

Sau này, chúng tôi hướng tới việc thiết kế dịch vụ theo dạng vừa chuyên biệt, vừa lồng ghép sao cho đáp ứng đầy đủ nguyện vọng của các em bao gồm cả dịch vụ y tế và các dịch vụ xã hội.

Các cơ sở dịch vụ sức khỏe thân thiện đặt ở những đâu?

Đây là những nơi mà khách hàng là thanh thiếu niên có thể đến được thuận lợi nhất như các bệnh viện chuyên khoa, đa khoa; các trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản, trung tâm y tế dự phòng, trung tâm phòng chống HIV/AIDS;  các trung tâm y tế quận, huyện; các cơ sở tư vấn và xét nghiệm HIV/AIDS; các phòng khám chuyên khoa, đa khoa; các trạm y tế xã -phường và các cơ sở có khách hàng là thanh thiếu niên như: trung tâm thanh thiếu niên, nhà văn hóa, hiệu thuốc, cửa hàng, trường học, trung tâm tư vấn.

Dịch vụ này được triển khai như thế nào?

Hiện nay trên cả nước đã có 25 tỉnh, thành phố triển khai thí điểm mô hình này tại bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng... hoặc mở văn phòng riêng biệt. Kết thúc quá trình hoạt động thử nghiệm, chúng tôi lại tiếp tục lấy ý kiến chuyên gia trong và ngoài nước để chỉnh sửa cho phù hợp hơn với thực tế. Chúng tôi hy vọng sớm nhất đến năm 2008, chương trình này sẽ được triển khai trên cả nước.

Cảm ơn ông!

Thái Hà