Điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng để tập trung kiềm chế lạm phát

Dự kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XII sắp diễn ra, Chính phủ sẽ đề nghị Quốc hội xem xét điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2008.Sự điều chỉnh này, Thủ tướng đã nói rất rõ trong thông điệp về giải quyết khó khăn, bảo đảm kinh tế xã hội phát triển bền vững, là cần thiết nhằm hướng các giải pháp vào mục tiêu ưu tiên hàng đầu hiện nay là kiềm chế bằng được lạm phát, bảo đảm tốc độ tăng giá giảm dần.

Trong 4 tháng đầu năm, Chính phủ đã chỉ đạo toàn diện, quyết liệt, tập trung chỉ đạo vào các nhóm giải pháp về chính sách tài chính- tiền tệ. Kết quả bước đầu là lạm phát đã có dấu hiệu chững lại và đang giảm dần, chỉ số tăng giá tháng 4 đã giảm tới 0,79% so với tháng 3 (chỉ còn 2.2%). Giá trị sản xuất công nghiệp tăng khá cao (16,4%), xuất khẩu tăng cao nhất từ trước tới nay (5,6% so với tháng 3), đầu tư nước ngoài trong 4 tháng đầu năm đạt 7,6 tỷ USD tăng 42,6% so với cùng kỳ năm 2007. Tuy nhiên những thách thức, khó khăn ở phía trước vẫn còn rất lớn.

Nhìn nhận thách thức của tăng trưởng-lạm phát

Theo tiến sĩ Cao Sĩ Kiêm, xét về khách quan, kinh tế Mỹ và kinh tế thế giới xấu đi, đồng USD mất giá, lạm phát gia tăng đã tác động đến hàng loạt nước châu Á, chứ không chỉ Việt Nam với nền kinh tế nhỏ bé, ở trình độ thấp, phụ thuộc bên ngoài nhiều. Bên cạnh đó, thời tiết, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp ảnh hưởng rất nhiều đến sản xuất và cung ứng lương thực thực phẩm trong nước.

Xét về nguyên nhân chủ quan, lạm phát của ta đã được tích tụ nhiều năm ở 3 lĩnh vực chủ yếu:

Cơ cấu kinh tế đang bộc lộ những vấn đề không hợp lý với những biểu hiện cụ thể như đầu tư dàn trải, tăng trưởng với hệ số ICOR ngày càng cao, lượng tiền lớn tung ra lưu thông nhưng hàng hoá sản xuất ra không tương xứng, quan hệ cung cầu hàng-tiền bị phá vỡ. Nhập siêu liên tục tăng với số lớn làm cho cán cân thương mại, cán cân thanh toán ngày càng thâm hụt. Đây là nguyên nhân sốc gây ra lạm phát. Về chính sách tài khoá trong vòng 10 năm liên tục, chúng ta bội chi ngân sách so với GDP ở mức cao 5%, năm 2007 là 5,8% cộng với tình trạng thất thu ngân sách không được giải quyết triệt để và chi hành chính không được kiểm soát chặt chẽ, gây lãng phí, thất thoát. Đây cũng là một kênh gây áp lực lạm phát quan trọng.

Chinh sách tiền tệ mà biểu hiện cụ thể là chính sách tín dụng, quản lý ngoại hối và thực hiện các công cụ của nghiệp vụ thị trường mở điều hành không nhuần nhuyễn, còn những bất cập…Tất cả những hạn chế này không những làm cho nhiều giải pháp chống lạm phát đúng không được triển khai có kết quả mà còn gây ra tình trạng khắc phục lạm phát chậm, thậm chí có lĩnh vực còn làm cho lạm phát tăng lên.

Chính phủ đã thấy rõ vấn đề này và đã có những quyết sách đúng hướng tập trung vào năm khu vực then chốt nhất, cấp bách nhất hiện nay, theo tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa Vụ trưởng thuộc NHNN, đó là: áp dụng các biện pháp đồng bộ cả về cơ chế chính sách và tín dụng nhằm ổn định thị trường bất động sản vốn có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống ngân hàng; các biện pháp vực dậy thị trường chứng khoán, củng cố lòng tin của công chúng và các nhà đầu tư vào khả năng giải quyết các vấn đề tài chính của Chính phủ theo nguyên tắc thị trường; củng cố và tăng cường tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại; giảm bớt sức ép chi phí sản xuất vốn đang rất căng thẳng của các doanh nghiệp, bao gồm kiểm soát giá đầu vào, giá độc quyền, từng bước giảm lãi suất cho vay theo đà giảm lạm phát, đẩy mạnh mua ngoại tệ cho doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà đầu tư nước ngoài; có chính sách cụ thể kể cả chính sách tín dụng nhằm phục hồi và phát triển sản xuất nông nghiệp, tăng cung về lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu, tiến tới ổn định giá cả các mặt hàng này, coi đây là mục tiêu quan trọng nhất của tiến trình chống lạm phát.

Thắt chặt tiền tệ nhưng không “khoá van tín dụng” cho sản xuất, kinh doanh

Một trong số 8 giải pháp kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế của Chính phủ là: ”Tập trung sức phát triển sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, khắc phục nhanh hậu quả của thời tiết và dịch bệnh để tăng sản lượng lương thực và thực phẩm”. Tuy nhiên, trong việc áp dụng ”cả gói” các biện pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ thì thắt chặt tiền tệ là biện pháp chủ chốt. Theo phân tích của các chuyên gia tài chính, ngân hàng thì cần phải khẳng định chỉ đạo của Chính phủ thắt chặt tiền tệ để kiểm soát lạm phát là đúng. Thắt chặt tiền tệ sẽ dẫn tới hạn chế cho vay. Song việc hạn chế cho vay là do các ngân hàng thương mại thực hiện. Nếu như đối với các lĩnh vực phi sản xuất, lĩnh vực đầu tư dễ gây ra lạm phát thì việc hạn chế cho vay đương nhiên là có tác dụng tích cực kiểm soát lạm phát. Nhưng trong thực tế do thị trường tiền tệ nóng lên, thiếu vốn, lại bị hạn chế bởi hạn mức tín dụng nên các ngân hàng thương mại hạn chế cho vay nói chung. Như vậy, ngay cả các nhu cầu vay vốn cho sản xuất kinh doanh hợp lý, có hiệu quả cũng khó được đáp ứng. Bởi vậy, tác động rõ rệt nhất của thắt chặt tiền tệ là kìm hãm phát triển sản xuất kinh doanh, khi cần phục hồi kinh tế  phải tốn kém nhiều thời gian và chi phí.

Tuy nhiên, Thủ tướng, trong thông điệp của ông, đã nhấn mạnh “trong khi kiên quyết thắt chặt tiền tệ, cần bảo đảm tính thanh khoản của nền kinh tế và hoạt động của các ngân hàng, tổ chức tín dụng, tạo điều kiện cho sản xuất hàng hóa và xuất khẩu phát triển”.

Chính phủ cũng đã có sự chỉ đạo: dù có thắt chặt tiền tệ để ưu tiên kiềm chế lạm phát thì vẫn cần có biện pháp thúc đẩy sản xuất nông lâm ngư nghiệp và kinh tế nông thôn phát triển. Đồng thời chủ trương của Chính phủ cũng là chống lạm phát nhưng cần tạo điều kiện cho nông nghiệp-nông thôn phát triển. Bởi vì tiền đầu tư cho sản xuất, tạo ra khối lượng nông phẩm lớn cung ứng cho thị trường thì không những ít gây ra lạm phát mà còn góp phần kiềm chế tốc độ tăng giá lương thực-thực phẩm.

Theo hướng đó, việc đặt ra mục tiêu tăng trưởng tín dụng quá thấp đối với tín dụng nông nghiệp-nông thôn cần được điều chỉnh. Chính phủ cũng tăng cường nguồn vốn cho vay đối với Ngân hàng chính sách xã hội để nâng mức cho vay đối với hộ nghèo, gia đình chính sách, mở rộng đối tượng cho vay. Đây cũng chính là chủ trương mở rộng các chính sách an sinh xã hội của Chính phủ.

Theo Ngân hàng Nhà nước, trong các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng, tỷ giá trong thời gian có việc tái cấp vốn có kỳ hạn để cho vay hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn: điều hành các mức lãi suất phù hợp với chính sách lãi suất thực dương; điều hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ để ổn định mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.

Các giải pháp trọng tâm trong công tác điều hành của Chính phủ

Thực hiện điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, từ nay đến cuối năm 2008, Chính phủ sẽ sắp xếp lại thứ tự, đồng thời nhấn  mạnh các giải pháp trọng tâm trong công tác điều hành.

Về chính sách tài khoá, chi tiêu công, thực hiện tăng thu, thắt chặt chi tiêu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN, giảm bội chi ngân sách. Trong đó, kế hoạch đầu tư phát triển sẽ phải sắp xếp, bố trí lại theo hướng không tăng tổng vốn đầu tư dự án từ nguồn vốn NSNN, đình hoãn khởi công các dự án không có trong quy hoạch, chưa đủ thủ tục, ngừng triển khai các dự án  chưa thật sự cấp bách, không mang lại hiệu quả, giãn tiến độ các dự án bị kéo dài thời gian thi công…Số vốn từ những dự án này được điều chuyển cho những dự án có hiệu quả, cấp bách, hoàn thành trong năm 2008-2009. Cùng trong hệ thống này, thị trường chứng khoán, bất động sản sẽ được điều hành theo hướng phát triển ổn định, giãn tiến độ IPO để không tạo ra sức ép tăng cung hàng hoá quá lớn, bảo đảm chỉ các cổ phiếu có chất lượng mới được lưu hành trên thị trường.

Chính phủ cũng sẽ hết sức chú trọng bảo đảm cân đối cung cầu đối với các loại vật tư, hàng tiêu dùng thiết yếu như xăng dầu, điện, xi măng, sắt thép, phân bón, thuốc trừ sâu, lương thực, thuốc chữa bệnh…bằng nhiều biện pháp từ sản xuất đến nhập khẩu, thông qua chính sách thuế.

Về điều hành giá cả: theo dõi sát diễn biến thị trường và biến động giá, đẩy mạnh cung và quản lý chặt, ngăn chặn đầu cơ, tăng giá. Trước mắt, chưa tăng giá điện, than, xăng dầu, giữ ổn định giá xi măng, phân bón, nước sạch, thuốc chữa bệnh, vé máy bay, tàu hoả…

Website CP