Điều gì khiến trẻ chậm nói?

- Thông thường, trẻ 3 tuổi đã có thể giao tiếp tốt bằng ngôn ngữ. Nếu quá tuổi này mà trẻ chưa có khả năng trao đổi những điều thông thường nghĩa là đã bị chậm nói.

Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh- Trưởng ĐVTL Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết trung bình trẻ 1 tuổi có thể sử dụng được khoảng 10 từ ngữ; lên 1 tuổi rưỡi có khoảng 30-40 từ. Từ 1 tuổi rưỡi tới 2 tuổi, vốn từ của trẻ tăng lên rất nhanh: khoảng 300 từ; từ 2 tuổi đến 2 tuổi rưỡi: trên 500 từ. Cuối năm thứ 3, vốn từ có thể đạt tới 1.200-1.500 và trẻ có thể trao đổi được bằng lời nói những điều thông thường trong sinh hoạt. Đó là khả năng của những trẻ được phát triển trong môi trường tốt.

Tuy nhiên, trẻ ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa được tiếp xúc thì ngôn ngữ thường kém phát triển hơn. Những trẻ đẻ non, còi xương, thể tạng yếu đuối, suy dinh dưỡng... cũng thường chậm nói, đi kèm với chậm mọi phát triển về vận động khác

Theo đó, các bậc cha mẹ cần phân biệt 2 khả năng về ngôn ngữ với trẻ chậm nói: Nếu trẻ vẫn hiểu được lời nói (chỉ đúng những gì ta hỏi như "tai đâu, mắt đâu..." và thực hiện đúng những mệnh lệnh giản đơn như lấy mũ, dép) thì đó chỉ là chậm nói đơn thuần. Nếu được giúp đỡ tốt, những trẻ này có thể phát triển lời nói rất nhanh để không bị chậm trễ về mặt ngôn ngữ khi đến tuổi đi học.

Ngược lại, những trẻ bị chậm cả diễn đạt lẫn cảm thụ ngôn ngữ thường có căn nguyên nghe kém hoặc chậm khôn; việc giúp đỡ sẽ khó khăn hơn nhiều. Trẻ nhất thiết phải được thầy thuốc chuyên khoa tai khám, đo sức nghe và đo chỉ số IQ.

Nguyên nhân khiến trẻ chậm nói

Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh cho hay, nguyên nhân trẻ chậm nói là do trẻ bị mất thính lực, chậm phát triển tâm thần, rối loạn ngôn ngữ, bệnh tự kỷ, nói lắp, loạn phát âm hoặc chậm nói không rõ nguyên nhân thể chất... Theo bác sĩ Thanh, chậm nói thường gặp ở độ tuổi từ 24 - 36 tháng, trong đó 3/4 là bé trai. Chậm nói ở trẻ có nhiều mức độ khác nhau: nhẹ là ít nói, nói từng từ và thích đồ chơi, nặng thì trẻ không nói được và không muốn chơi và được chia làm 2 loại: đơn thuần và tự kỷ: Chậm nói đơn thuần là do bé bị rối loạn trong phát triển ngôn ngữ; Chậm nói tự kỷ có liên quan các dấu hiệu khác như bé không hiểu ngôn ngữ, sống tách bạch với thế giới riêng…

Bác sĩ Thanh khuyến cáo các bậc cha mẹ hãy dành thời gian tối đa để trò chuyện với trẻ. "Trẻ thiếu sự kích thích, quan tâm của cha mẹ cũng là một trong những nguyên nhân chậm nói. Đặc biệt, trong những gia đình mà cha mẹ bận làm việc suốt ngày và trẻ được đặt trước màn ảnh truyền hình nhiều giờ từ trước 12 tháng tuổi.

Theo bác sĩ Ngọc Thanh, việc điều trị chậm nói cần có sự phối hợp liên ngành giữa y tế, giáo dục và ngữ âm trị liệu. Về mặt giáo dục, trẻ cần có chương trình giáo dục, đặc biệt sau khi trẻ được các nhà chuyên môn y tế đánh giá về mức độ phát triển thông minh và ngữ âm.
Đặc biệt, bố mẹ nên cho bé đi nhà trẻ và dành nhiều thời gian chơi với con. Với những gia đình quá bận thì mỗi tối nên dành ít nhất 1 tiếng để nói chuyện với trẻ. Không cho trẻ từ 2 tuổi trở xuống xem tivi, đối với trẻ từ 3 - 4 tuổi chỉ được xem tivi 1 tiếng/ngày.

Nhật Minh