Điều tra mở rộng đường dây “chạy” thuế

>> Khởi tố hai cán bộ Bộ Tài chính

Lợi dụng chính sách ưu đãi trong việc miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), một số đối tượng đã cấu kết với các cán bộ thuế - tài chính hình thành đường dây “chạy” miễn, giảm thuế cho một số DN, gây thiệt hại cho Nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Công ty Grobest  (Ảnh: Tuổi trẻ)

Hợp đồng tư vấn “né” thuế

Cty TNHH Grobest&I-Mei Industrial Việt Nam (gọi tắt là Cty Grobest, có trụ sở tại Khu công nghiệp (KCN) Amata, TP Biên Hòa, Đồng Nai) được cấp giấy phép hoạt động từ năm 2000, vốn đầu tư gần 5 triệu USD, có chức năng chế biến thủy, hải sản đông lạnh xuất khẩu và sản xuất thức ăn cho tôm, cá.

Theo giấy phép đầu tư được Ban quản lý (BQL) các KCN tỉnh Đồng Nai cấp, Cty Grobest được miễn thuế TNDN trong 4 năm kể từ khi doanh nghiệp (DN) này kinh doanh có lãi và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo.

Sở dĩ có những ưu đãi này, theo BQL KCN Đồng Nai, Cty Grobest phải cam kết sẽ thực hiện một số điều kiện. Đó là, Cty Grobest đảm bảo việc xuất khẩu thủy - hải sản chiếm tỉ trọng từ hơn 50% (năm thứ nhất) và đến năm thứ hai tăng lên hơn 60%, sau đó sẽ đạt gần 70% tổng doanh thu.

Tuy nhiên, năm 2004, xuất khẩu của Cty chỉ chiếm tỉ trọng khoảng 5%, năm 2005 chiếm gần 30% và năm 2006 mới đạt xấp xỉ 42% tổng doanh thu. Không thực hiện được điều kiện cam kết, theo văn bản của Tổng cục Thuế ngày 5/2/2008, Cty Grobest không được hưởng chính sách ưu đãi miễn, giảm thuế. Trước tình hình này, Cty Grobest đã được một nhóm cán bộ ngành thuế “vẽ đường cho hươu chạy”. 

Từ năm 2003, khi kiểm tra quyết toán thuế của Cty Grobest, Cục thuế Đồng Nai đã phát hiện ra điều không bình thường trên. Tháng 12/2004, BQL KCN Đồng Nai cũng có văn bản gửi Cty Grobest, cảnh báo sẽ điều chỉnh mức thu thuế.

Trước tình hình này, Cty Grobest đã phải nhờ đến sự “hỗ trợ” của Cty Kế toán kiểm toán tư vấn Việt Nam (tên giao dịch viết tắt AACC, có văn phòng tại phố Thái Thịnh, Hà Nội và 59 Hoàng Sa, phường Đa Kao, quận 1, TPHCM), do ông Hà Quốc Khánh làm Giám đốc.

Không hiểu vì sao ông Khánh lấy được thông tin từ Phòng thuế đầu tư nước ngoài ở Cục Thuế Đồng Nai, biết Cty Grobest phải nộp tiền thuế 5,4 tỷ đồng, nên ông ta đã xuất hiện ở Cty Grobest gặp ông Lin Hsien Yu, Giám đốc Cty.

Ngày 8/1/2005, bản hợp đồng “dịch vụ tư vấn” được ký kết giữa Cty Grobest và AACC với nội dung: AACC sẽ cung cấp dịch vụ tư vấn về việc xin phê duyệt của Bộ Tài chính hoặc Tổng cục Thuế cho phép Cty Grobest được miễn thuế TNDN trong 4 năm kể từ khi có lãi và giảm 50% thuế TNDN phải nộp trong 7 năm tiếp theo, thuế suất thuế TNDN là 10% trong suốt thời gian hoạt động.

Để hưởng được dịch vụ này, phía Cty Grobest phải trả phí 155.000USD và “Từ năm 2006 đến năm 2011 nếu bên A (tức Grobest) có lãi thì hàng năm phải trả thêm phí tư vấn cho bên B (AACC) 10% trên số thuế TNDN phải nộp tiết kiệm được” (!)

Hành trình “chạy” thuế

Ngày 19/1/2005, phía AACC thực hiện được  thỏa thuận đầu tiên. Đó là văn bản 735/TCDN, ký bởi ông Phan Văn Hiển, Phó vụ trưởng Vụ Tài chính đối ngoại (TCĐN, Bộ Tài chính, hiện là bị can vụ án) gửi Cty Grobest có nội dung:

“Cty Grobest được miễn thuế TNDN 4 năm kể từ khi kinh doanh có lãi (2001-2004) và giảm 50% thuế TNDN trong bốn năm tiếp theo (2005-2008), thuế suất thuế TNDN là 10%...”.

Kế đến, ngày 13/7/2005, Cty Grobest tiếp tục được phía AACC tư vấn làm văn bản gửi Bộ Tài chính về việc xin miễn giảm thuế TNDN cho những năm tiếp theo.

Đến ngày 18/8/2005, Bộ Tài chính có Công văn số 10385 do ông Vũ Xuân Hiểu, Vụ phó Vụ TCĐN, ký trả lời:

“Ngoài bốn năm được miễn thuế TNDN (2001-2004) và giảm 50% thuế TNDN cho bốn năm (2005-2008), Cty Grobest còn được giảm 50% thuế TNDN phải nộp cho ba năm từ 2009-2011”.

Dựa vào Công văn 10385, Cục Thuế Đồng Nai ký xác nhận miễn, giảm thuế TNDN cho Cty Grobest đến năm 2011, dù Cty này không hội đủ điều kiện để được hưởng ưu đãi.

Vụ việc đổ bể vào năm 2007, khi Cục Thuế Đồng Nai tiến hành thanh tra việc miễn, giảm thuế tại các DN. Ngày 23/1/2007, Cục Thuế Đồng Nai ra quyết định xử lý vi phạm pháp luật về thuế đối với Cty Grobest. Số thuế mà Cty Grobest buộc phải nộp truy thu trong giai đoạn 2003-2006 (thời điểm mà bản hợp đồng tư vấn với AACC diễn ra) là trên 36 tỷ đồng.

Trước hành vi gây thiệt hại, làm thất thu ngân sách cho Nhà nước, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C15) đã phối hợp với phòng PC15, CA tỉnh Đồng Nai tiến hành khởi tố bắt giam ông Phan Văn Hiển, Phó vụ trưởng Vụ TCĐN và ông Hoàng Ngọc Nắng Hồng, Trưởng phòng Đầu tư nước ngoài Vụ TCĐN về hành vi “Cố ý làm trái”.

Theo Chánh văn phòng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, phía Bộ đã tạm đình chỉ sinh hoạt Đảng và chức vụ đối với ông Phan Văn Hiển và ông Hoàng Ngọc Nắng Hồng.

Hơn 20 DN khác cũng "chạy" thuế Nguồn tin của Tiền phong cho biết, C15 đang phối hợp cùng PC 15 Đồng Nai tiến hành truy xét, làm rõ trên 20 DN khác (chủ yếu các DN có vốn đầu tư nước ngoài) được “ưu ái” trong việc miễn, giảm thuế TNDN. Nhiều DN sau khi hết thời gian được hưởng ưu đãi miễn, giảm thuế nhưng vẫn được tiếp tục kê khai thuế giảm 50% của nhiều năm tiếp theo, làm thất thoát tiền thuế hàng chục tỉ đồng. Trong đó, Cty Cổ phần dây và cáp điện Taya (có nhà máy tại KCN Biên Hòa II, Đồng Nai) cũng được Bộ Tài chính ban hành công văn đồng ý cho miễn, giảm thuế TNDN trong ba năm (2004-2006), gây thất thoát ngân sách Nhà nước trên 10,7 tỉ đồng. Cục Thuế Đồng Nai cũng đã miễn, giảm thuế trái qui định cho 13 DN khác (trong số 24 DN bị kiểm tra), gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước về thuế TNDN trên 68,3 tỉ đồng. Theo Cục Thuế Đồng Nai, tất cả các quyết định miễn, giảm thuế cho các DN đều căn cứ trên “tinh thần” công văn của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế ban hành. Chỉ trong năm 2004-2005, thông qua AACC, ông Phan Văn Hiển đã ký 9 văn bản, Tổng cục Thuế ký một văn bản, Cục Thuế Đồng Nai ký 14 văn bản phê duyệt cho 24 DN được ưu đãi miễn, giảm thuế. Điều đáng lưu ý là tất cả văn bản của Bộ Tài chính về miễn, giảm thuế do AACC làm dịch vụ cho các DN ở Đồng Nai đã được Thanh tra Bộ Tài chính xác định là trái với qui định và cần phải bãi bỏ.

Hữu Vinh