Đình, đền thành nhà dân, quán bán hàng

(VietNamNet) - Sau chùa, rất nhiều đình - đền của các làng cổ Hà Nội từ lâu cũng đã bị người dân chiếm cứ để xây nhà ở, mở quán bia. Trước cửa đình - đền thì người dân lại chiếm khoảng không làm chỗ rửa xe, bán nước chè...

Nếu như chỉ đi lướt qua thì chắc ít người nhận thấy trên những bức tường của đền Bà Kiệu (nằm đối diện Hồ Hoàn Kiếm) có tới vài hàng đinh vít đóng dày đặc, còn dưới chân tường, có đến 3 quán nước chè cùng nhau bán mua. Hỏi ra mới biết, những hàng đinh đóng trên bức tường là của một cửa hiệu bán balô, túi xách và va ly nằm liền kề với ngôi đền. Hàng ngày, cứ tầm 15h là các nhân viên bán hàng của cửa hiệu này lại mang rất nhiều valy, túi xách ra treo lên những chiếc đinh đóng trên tường... để tiện cho khách xem hàng.

Đền Bạch Mã lép vế trước hàng quán của dân. (Ảnh C.Thanh)

Ông Nguyễn Ngọc Anh - một người dân ở phố Lò Sũ cho biết: "Chuyện đóng đinh treo valy, túi xách lên tường của đền Bà Kiệu đã diễn ra từ lâu, thậm chí một quán cà phê nhỏ đã khoan, bắt vít cả phần mái che vào bức tường phía sau của đền. Chẳng biết chính quyền phường có phương án gì để giải toả những điểm kinh doanh gây mất mỹ quan đô thị, làm ảnh hưởng đến di tích hay không chứ nếu cứ để cho tình trạng trên tiếp diễn thì chướng tai gai mắt lắm".

Những cái đinh đóng trên tường của đền Bà Kiệu. (Ảnh P.Hải)

Hàng chục túi xách chờ được treo lên. (Ảnh P.Hải)

Đồng cảnh với đền Bà Kiệu, đình Phả Trúc Lâm nằm trên phố Hàng Hành cũng "lâm nạn" vì hàng chục quán cà phê đua nhau chiếm khoảng sân trống trước cổng đình làm nơi để xe máy cho khách uống nước. Không những vậy, một nhà dân cạnh đình còn biến nốt phần sân còn lại làm bãi... rửa xe máy nên hầu như chỉ có buổi tối là 2 cánh cửa đình được khô ráo một chút.

Bà Hạnh - người dân phố Bảo Khánh bức xúc: "Đình làng chứ có phải sân nhà họ đâu mà ngày nào họ cũng bày hết cả xe ra như vậy? Đến cả những ngày rằm - mồng 1 hay ngày lễ trọng của đình họ cũng chẳng tha, xe pháo điềm nhiên mang ra rửa trước cổng đình, nước bẩn với xà phòng bắn lung tung vào mặt mũi, quần áo người vào đình thắp hương".

Lối vào đình Phả Trúc Lâm bị biến thành chỗ để xe của quán cà phê và rửa xe. (Ảnh P.Hải)

Đình Đông Thành được "trưng dụng" làm trụ sở của Đội Quản lý thị trường số 2. (Ảnh P.Hải)

Không kém phần "thê thảm", cụm di tích đình Ngũ Xã và chùa Thần Quang nằm giữa làng Ngũ Xã lâu nay cũng bị 5 - 6 hộ dân "tận dụng" làm nhà ở từ nhiều năm nay. Ông Vương Quang Huy - thành viên BQL cụm di tích đình - chùa làng Ngũ Xã cho biết: "Trước đây trong chùa Thần Quang có gần hai chục hộ dân sinh sống, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới cảnh quan cũng như sự tôn nghiêm của nhà chùa. Sau nhờ có sự giúp đỡ của chính quyền quận và thành phố, gần 20 hộ dân kể trên đã được di dời đến nơi ở mới để trả lại sự thanh tịnh của nhà chùa.

Mái đình Ngũ Xã bị mái tôn nhà dân lấn lướt. (Ảnh C.Thanh)

Gian nhà kia nằm trên đất đình Ngũ Xã. (Ảnh C.Thanh)

Nhà chùa thì đã ổn, nhưng bên đình Ngũ Xã thì hiện vẫn còn 5-6 hộ dân sinh sống trên phần đất của đình từ sau kháng chiến chống Pháp. Hồi đó do chiến tranh loạn lạc, ai cũng mải mê góp sức cho kháng chiến nên chẳng mấy ai quan tâm đến việc gìn giữ đất đình. Kháng chiến thành công mới phát hiện ra 5 - 6 hộ dân kia từ đâu đến ở trong đình. Suốt từ đó đến nay, một số hộ vẫn ở trên đất đình, còn một số đã mua đi - bán lại qua tay nhiều người".

"Khổ nhất là mỗi khi đến ngày giỗ chạp hay ngày lễ trọng, du khách từ khắp nơi đổ về có khi tới vài ngìn người nhưng đình lại không có khu vệ sinh riêng nên rất bất tiện. Mấy năm nay BTC chúng tôi toàn phải thuê "WC di động" của Công ty Vệ sinh môi trường đến đặt bên ngoài để phục vụ khách thập phương đấy chứ", ông Huy cho biết thêm.

Trong số những ngôi đình mà nhóm phóng viên VietNamNet đã tiến hành khảo sát, "thê thảm" nhất phải kể đến đình Đông Thành trên phố Hàng Vải. Sự xuống cấp nghiêm trọng của ngôi đình này bắt nguồn từ việc một phần của ngôi đình này đã trở thành trụ sở làm việc của Đội Quản lý thị trường số 2 - Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội.

Ngôi đình cổ vốn rộng là thế nhưng đến nay, phải 2 lần hỏi đường thì nhóm phóng viên VietNamNet mới tìm thấy cửa đình ở tận bên phố Hàng Bút. Ngõ vào đình hiện chỉ còn rộng khoảng 1m, bên trong là một cánh cửa gỗ sơn trắng nhỏ tí xíu. Cửa ra vào của đình nhỏ đến mức chỉ 1 người bình thường đeo balô phải lách người mới có thể đi qua.

Quán bia Việt Hà nằm trên phần đất của cụm di tích đình - đền làng Kim Liên. (Ảnh C.Thanh)

Ở cụm di tích đình - đền làng Kim Liên, tình hình cũng chẳng sáng sủa hơn là mấy, phía trước sân đình lâu nay đã trở thành một chợ cóc nho nhỏ với dăm gánh rau tươi, 3 quán nước và cả một bãi tập kết vật liệu xây dựng. Chưa dừng lại ở đó, một gian nhà bên hông của cụm di tích này từ lâu cũng đã trở thành một quán bia hơi Việt Hà. Bà Quý - dân gốc của làng than thở: "Đất đình, đất chùa tôn nghiêm là thế mà họ còn xâm phạm, chả biết người ta có "ngại" chỗ nào mà không chiếm nữa không?"

• Công Thanh - Phạm Hải