Đô thị thiếu nhà hát

Khu dân cư Nam Long đẹp nhưng không có một nhà hát nào - Ảnh: D.Đ.Minh

Rõ ràng, xây một cao ốc (chung cư cao cấp, văn phòng cho thuê, trung tâm thương mại...) tại các "khu đất vàng" thì dễ dàng thu lợi hơn là đầu tư cho những công trình như nhà hát hay công viên. Kết quả điều tra gần đây của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cho thấy diện tích cây xanh tính trên đầu người tại các quận trung tâm thành phố này hiện là 0,2m²/người, ở các quận ven, quận mới chưa đến 1,5m²/người. Trong khi đó, tiêu chuẩn cây xanh tại những thành phố loại 1 ít nhất phải đạt 5m²/người. Ông Nguyễn Trọng Hòa, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, đã dùng từ "báo động" để chỉ tình trạng này. Chính quyền TP.HCM đã đặt ra chỉ tiêu từ đây đến năm 2010 sẽ đạt bình quân từ 6 - 7m² cây xanh/người, nhưng chắc chắn chỉ tiêu này sẽ khó hoàn thành vì chỉ còn 2 năm nữa là đến năm 2010 mà tình hình vẫn chưa có biến chuyển nào tích cực. Trên thực tế, trong các bản đồ quy hoạch luôn có chỗ cho các công viên cây xanh nhưng đến khi xây dựng thì rất ít khi đúng với quy hoạch ban đầu.

Sự thiếu thốn về đời sống tinh thần, văn hóa của người dân ở các khu đô thị mới phát triển đang ngày càng lớn dần lên. Trong thiết kế quy hoạch các khu dân cư mới, căn hộ cao cấp, thoạt nhìn người mua dễ bị hoa mắt với các thông số, nào là mật độ xây dựng thấp (chỉ 25 - 30%), công viên cây xanh, hồ bơi, sân tennis, shop thương mại... Nhưng với hàng loạt khối nhà cao từ 15 - 20 tầng trở lên thì các công trình tiện ích này chẳng thấm gì. Mặt khác, chủ đầu tư, tất nhiên muốn thu lợi nhiều và nhanh nhất nên tập trung xây dựng những công trình có thể mang lại lợi nhuận cao, hơn là đi giải quyết đời sống văn hóa tinh thần của khách hàng. 

Một trong nhiều tiêu chí do các tổ chức nước ngoài sử dụng để đánh giá một đô thị phát triển hài hòa là nơi biểu diễn hoạt động văn hóa. Tại TP.HCM, những chương trình văn hóa lớn gần như chỉ loanh quanh ở Nhà hát Hòa Bình, Nhà hát TP.HCM. Nhà hát Hòa Bình được xây từ năm 1985 với hơn 2.000 chỗ ngồi luôn là nơi diễn ra các chương trình văn hóa lớn. Suốt hơn 20 năm qua, không có thêm một nhà hát nào tương đương ra đời trong khi dân số TP.HCM thì mỗi ngày một phình ra kéo theo nhu cầu thưởng thức đời

Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng hoành tráng nhưng thiếu nơi xem biểu diễn văn hóa

sống tinh thần của người dân tăng lên. Sân khấu ở các nhà văn hóa cấp quận lèo tèo, và chỉ tập trung ở một số quận nội thành, trong khi các khu đô thị mới lại tập trung phát triển ở các quận mới.

Ai cũng nhìn nhận khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng (nằm ở 2 phường Tân Phong, Tân Phú, Q.7) là khu đô thị kiểu mẫu của cả nước. Nhưng khu đô thị hoành tráng, ngăn nắp rộng khoảng 410 ha này lại không có một nhà hát, rạp chiếu phim... Nhìn rộng ra các khu dân cư lân cận Phú Mỹ Hưng như khu đô thị Nam Long (gần 30 ha, phường Tân Thuận Đông, Q.7), khu dân cư Trung Sơn (6 ha, xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh), khu đô thị Dragon City (65 ha, huyện Nhà Bè), khu đô thị Hạnh Phúc (xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh)... mới thấy sự thiếu hụt lĩnh vực văn hóa lớn như thế nào đối với hàng trăm ngàn dân chọn "Phố Nam" làm nơi an cư. Còn "Phố Đông" (khu đô thị mới Thủ Thiêm) đang làm cũng chưa thấy quy hoạch một nhà hát tầm cỡ nào. Chẳng lẽ một thành phố lớn nhất nước như TP.HCM, muốn xem nghệ thuật chỉ phụ thuộc mỗi vào Nhà hát Hòa Bình, hoặc Nhà hát TP.HCM?

Trong một lần về nước, Nghệ sĩ Nhân dân Đặng Thái Sơn đã biểu diễn trong khán phòng của khách sạn Sofitel chứa được khoảng 200 người. Khán phòng này vốn không phải là nơi dành để tổ chức những sự kiện âm nhạc, lại càng không xứng với những giai điệu tinh tế như âm nhạc của Chopin do nghệ sĩ Đặng Thái Sơn trình diễn.

Nếu nói rằng cao ốc văn phòng, căn hộ cao cấp, trung tâm thương mại... đại diện cho sự phát triển của nền kinh tế thì những công viên, nhà hát lại đại diện cho đời sống tinh thần của thị dân. Kinh tế phát triển đem lại những phúc lợi vật chất nhưng đời sống tinh thần còn mang lại những phúc lợi to lớn không thể đo đếm được. Suốt hơn 20 năm không có thêm một nhà hát  quy mô nào ra đời ở thành phố lớn như TP.HCM thì đây là điều đáng lo. Bởi lẽ, một sự phát triển đặt nặng vật chất mà xem nhẹ những giá trị tinh thần, chắc chắn không thể là sự phát triển bền vững.

Quốc Minh - Trung Bảo