Doanh nghiệp lạc quan hơn về môi trường kinh doanh

Theo kết quả điều tra về cảm nhận môi trường kinh doanh của Việt Nam do Ban Thư ký Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) tiến hành và vừa được công bố, mức độ lạc quan về môi trường kinh doanh hiện tại của Việt Nam đã tăng so với năm 2009, 75% doanh nghiệp (DN) điều tra cho biết sẽ mở rộng kinh doanh trong ba năm tới.

Trong năm 2010 có 227 DN tham gia điều tra, trong tổng số DN trả lời có 80% là DN trong nước và 20% có vốn đầu tư nước ngoài.

Khoảng 65% DN tham gia điều tra được thành lập trước năm 2006, thời điểm Luật DN thống nhất và Luật Đầu tư có hiệu lực. 34% DN tham gia điều tra được thành lập từ năm 2006 đến nay (trong đó có 8 DN thành lập ngay trong năm 2010).

Môi trường kinh doanh tốt hơn

Theo Báo cáo điều tra cảm nhận môi trường kinh doanh năm 2010, kết quả điều tra năm nay cho thấy mức độ lạc quan về môi trường kinh doanh hiện tại của Việt Nam đã tăng so với năm 2009 và những cảm nhận sáng sủa hơn về triển vọng kinh doanh trong những năm sắp đến, 75 DN điều tra cho biết sẽ mở rộng kinh doanh trong ba năm tới.

Tuy nhiên, các DN cũng tiếp tục bày tỏ mối quan ngại về các lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, chống hàng gian, hàng giả, thiếu lao động có tay nghề và sự yếu kém của cơ sở hạ tầng (mặc dù nhiều DN ghi nhận mức độ cải thiện về hạ tầng và viễn thông mạnh mẽ trong những năm vừa qua).

Cải cách và mức độ đơn giản hóa thủ tục hành chính là lĩnh vực nhiều DN quan sát thấy có mức độ cải thiện so với năm trước; ngược lại, các lĩnh vực đất đai, lao động và thuế được đánh giá còn chậm cải thiện so với mức độ kỳ vọng của DN.

Cảm nhận chung của DN tham gia điều tra, cả trong nước lẫn nước ngoài về môi trường kinh doanh năm 2010 là tạm được. Xếp hạng này của năm 2010 là khả quan hơn 2009 và 2008, cho thấy môi trường kinh doanh trong 12 tháng qua đã có nhiều cải thiện. Nhận định này cũng tương đồng với Báo cáo môi trường kinh doanh năm 2011 do Ngân hàng Thế giới và Tập đoàn tài chính quốc tế phát hành trong đó xếp hạng Mức độ thuận lợi về môi trường kinh doanh ở Việt Nam thăng hạng 10 bậc từ hạng 88 năm ngoái lên hạng 98 năm nay.

Kết quả điều tra cũng cho thấy kỳ vọng về môi trường kinh doanh Việt Nam những năm tới của các DN tương đối cao. Điều kiện và môi trường kinh doanh của Việt Nam năm 2011 được các DN đánh giá ở mức 2,88/4 điểm.

Công nghệ thông tin sẽ tiếp tục phát triển

Trả lời điều tra năm nay có đến 75% DN cho biết sẽ mở rộng kinh doanh trong ba năm tới, trong đó các DN nước ngoài lạc quan hơn so với các DN trong nước. Gần 80% DN nước ngoài có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới, trong khi tỷ lệ này của các DN trong nước là 75%.

Trong đó, các DN ngành dịch vụ như công nghệ thông tin, tài chính, bảo hiểm, giáo dục, luật… lạc quan hơn hẳn khi có gần 83% cho biết sẽ mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới; các DN sản xuất khiêm tốn hơn với 72,84% DN cho biết dự kiến mở rộng kinh doanh và kém nhất là DN thương mại (bao gồm cả chi nhánh, văn phòng đại diện) 68,57%.

Chỉ có 3,1% số DN được hỏi cho rằng sẽ phải giảm quy mô kinh doanh. Báo cáo cũng cho biết, thống kê không cho thấy có DN dự định đóng cửa hoạt động. Trong số các DN cho biết sẽ giảm quy mô kinh doanh, chỉ có 1 DN có vốn đầu tư nước ngoài. 3 DN trong số này là các DN sản xuất, 4 DN còn lại hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, thương mại.

Nguyên nhân khiến các DN dự kiến mở rộng kinh doanh chủ yếu là do triển vọng kinh tế của Việt Nam thuận lợi (68%); tăng trưởng của thị trường trong nước và khu vực (59%); mở cửa thị trường và cải cách do gia nhập WTO (50,3%); tăng cơ hội xuất khẩu ra nước ngoài (38,6%). Đây cũng là những hoạt động lực quan trọng nhất để DN mở rộng hoạt động kinh doanh từ điều tra năm 2009.

Đáng chú ý, báo cáo cũng đưa đến một nhìn nhận về vấn đề gây tranh cãi lâu nay, đó là quyết định mở rộng kinh doanh của các DN nước ngoài hầu như không do tác động từ ưu đãi thuế, mức độ sẵn có của nguồn nhân lực chất lượng cao với chi phí cạnh tranh.

Điều này cho thấy các DN nước ngoài dường như có yêu cầu cao hơn DN trong nước về nguồn nhân lực và mức độ cải thiện cơ sở hạ tầng.

Lý do được nêu ra khiến các DN dự kiến chỉ duy trì quy mô kinh doanh như hiện tại, báo cáo cho rằng, chủ yếu là do các vấn đề về thiếu lao động có kỹ năng, tay nghề với chi phí cạnh tranh (57,5%); triển vọng kinh tế Việt Nam không thuận lợi (49%); chi phí kinh doanh cao (49%); thiếu bảo vệ trí tuệ, yếu kém trong chống hàng giả, hàng nhái (47%).

Vì vậy, 5 giải pháp hàng đầu được các DN Việt Nam kiến nghị thực hiện là tiếp tục cải cách hàng chính; ngăn chặn và kiểm soát tham nhũng; cải cách việc xây dựng và ban hành văn bản pháp luật; tăng cường bảo vệ trí tuệ, chống hàng giả, hàng nhái; và cải thiện, nâng cấp cơ sở hạ tầng.

Yến Nhi