Federer và “quyền lực đen” trong đội Davis Cup

Trong làng banh nỉ thế giới, Davis Cup chính là một trong những giải đấu uy tín và danh giá với bất kỳ tay vợt nào, thậm chí với cả đất nước. Nếu bóng đá có World Cup và các giải đấu của từng quốc gia thì có thể ví trong tennis, mỗi tay vợt là một CLB, còn mỗi đội tuyển Davis Cup là từng ĐTQG của từng nước. Gương mặt có nhiều quyền lực và là “xương sống” của mỗi đội chính là người đội trưởng, người có toàn quyền trong việc sắp xếp và lựa chọn tay vợt nào thi đấu trong mỗi trận. Chính vì vậy không cần nói ra, người ta cũng hiểu quyền uy của đội trưởng đội Davis Cup lớn đến thế nào, nhưng với đội Davis Cup Thụy Sỹ, mọi chuyện lại hoàn toàn khác.

Trước khi Roger Federer trở thành trụ cột của đội Davis Cup Thụy Sỹ, trang sử sáng chói nhất của quần vợt xứ sở đồng hồ diễn ra vào năm 1992, khi Marc Rosset (tay vợt đoạt HCV Olympic cùng năm đó) là ngôi sao sáng chói giúp Thụy Sỹ đi tới trận chung kết. Thua 1-3 trước đội Davis Cup của Mỹ gồm toàn những huyền thoại Andre Agassi, Pete Sampras và John McEnroe quả thực cũng là chiến tích chói lọi của quần vợt Thụy Sỹ. Nhưng sau thành công đó, những mâu thuẫn trong nội bộ đã khiến đội trưởng Roland Stadler phải rời đội và từ lúc đó, mầm mống của sự rạn vỡ trong đội tuyển Thụy Sỹ đã manh nha xuất hiện.

Khi Federer bắt đầu trở thành tay vợt không thể thiếu trong đội hình Thụy Sỹ thì đó cũng là thời điểm những rắc rối đã nảy sinh. Năm 1999, Liên đoàn quần vợt Thụy Sỹ tiếp tục can thiệp vào nội bộ đội tuyển bằng việc thay thế đội trưởng Claudio Mezzadri (cựu tay vợt từng gắn bó với đội trong 9 năm sự nghiệp và sau đó là ở vị trí đội trưởng đội Davis Cup Thụy Sỹ) bằng Jakob Hlasek, cựu tay vợt gốc Tiệp Khắc. Hlasek từng có thứ hạng 7 thế giới năm 1989 và cũng là một trong những tay vợt trong đội hình đã đi tới chung kết Davis Cup 1992 cùng Rosset và cũng là cặp đôi từng vô địch đôi nam Roland Garros 1992. Vậy nên cũng có thể thông cảm với quyết định của Liên đoàn quần vợt Thụy Sỹ khi họ thực sự muốn có một người đội trưởng tài năng và thấu hiểu đội tuyển.

Nhưng quả thực, Liên đoàn quần vợt Thụy Sỹ không ngờ quyết định có phần vội vàng và theo ý muốn chủ quan đã tạo nên “quả bom” nổ chậm trong lòng đội tuyển. Những tay vợt đã gắn bó với Mezzadri nhiều năm tỏ rõ sự bất hợp tác với đội trưởng mới. Ngay đến Rosset từng hiểu Hlasek như thế cũng bộc lộ sự không đồng tình, thậm chí còn định “đình công” không thi đấu trận gặp đội Úc năm 2000, may thay mọi chuyện sau đó đã được bình ổn trở lại. Khi đó, Federer cũng là thành viên của đội tuyển Thụy Sỹ và ban đầu không có ý kiến gì về Hlasek. Có thể vì một phần vì khi đó Roger còn trẻ và còn phải phụ thuộc vào Liên đoàn quần vợt Thụy Sỹ để có nguồn tài trợ thi đấu. Nhưng sau khi nghe theo sự chỉ bảo của HLV Peter Lundgren để tách khỏi Liên đoàn quần vợt nước nhà và theo đuổi sự nghiệp chuyên nghiệp, Federer đã có quyền tự quyết, chơi hay không chơi cho đội Davis Cup.

Danh hiệu ATP đầu tiên trong sự nghiệp của Federer tại giải Milan 2001

Xin nói thêm về chuyện “nghĩa vụ quốc gia” trong đội Davis Cup, thực ra không phải bào chữa cho Federer hay nhiều tay vợt hàng đầu thế giới khác nếu họ bị gọi là “ích kỷ” vì chỉ tập trung sự nghiệp riêng mà bỏ bê chuyện quốc gia đại sự. Cũng nên thông cảm bởi lịch thi đấu của mỗi tay vợt, đặc biệt là khi đứng trong những vị trí cao trên BXH, sẽ dày hơn và mất sức rất nhiều, vì vậy khi phải lựa chọn có vắt thêm sức cho Davis Cup thì mỗi tay vợt cần phải xem xét kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định.

Quay trở lại chuyện của đội Davis Cup Thụy Sỹ năm 2000, khi Federer mới 19 tuổi. Biết sự do dự của Roger có nên chơi cho đội Davis Cup hay không, người quản lý của đội, Rene Stammbach đã phải tới gặp trực tiếp Roger để thuyết phục anh tham gia vào năm 2001. Lúc đó Federer cũng đã có chút không hợp suy nghĩ với cung cách chỉ đạo của Hlasek và Stammbach còn phải chèn thêm điều kiện sẽ đưa thêm HLV Peter Lundgren vào thành phần ban huấn luyện đội, cũng như sẽ tính đến tương lai của Hlasek nếu mối quan hệ với Roger không thể cải thiện. Ngay lúc đó, người ta đã lờ mờ nhận ra vai trò của Federer trong đội lớn đến thế nào mà những vị lãnh đạo phải đưa “điều kiện” làm mồi nhử cũng như sẵn sàng hi sinh cả người đội trưởng mà họ đã bất chấp tất cả để đưa lên vị trí đó.

Thực tế dưới sự chỉ đạo của đội trưởng Hlasek, đội Davis Cup Thụy Sỹ đã chơi rất tốt, thậm chí chính Federer cũng thi đấu ổn định và đem lại những kết quả khả quan. Nhưng thi đấu là một chuyện, quan hệ trong đội lại là chuyện khác. Hlasek cứng rắn, nguyên tắc bao nhiêu thì lại càng ngược hẳn với “ngôi sao” Federer lãng tử và muốn thi đấu theo cảm hứng thoải mái nhất, pha lẫn tính đồng đội. Hơn nữa nên nhớ Roger khi đó mới chỉ là chàng trai mới lớn (chứ chưa tới lúc điềm đạm chín chắn như bây giờ) thì cũng giống đa số mọi người, thường có cái “tôi” khá lớn. Cảm giác là số 1 trong tập thể đôi lúc lại làm người ta nghĩ mình có quyền làm mọi thứ miễn sao dễ chịu nhất. Điều đó chắc chắn sẽ chẳng bao giờ có ở Federer hiện tại, khi anh đã là người đàn ông trưởng thành và va vấp với đời quá dày dặn.

Mọi chuyện tại đội Davis Cup bắt đầu nổ ra từ tháng 4 năm 2001, khi trận tứ kết Davis Cup giữa đội Thụy Sỹ và Pháp diễn ra, Rosset (giờ đã qua lúc nóng nảy vì chuyện Hlasek lên thay Mezzadri) thi đấu trận đầu với Arnaud Clement. Đó thực sự là cuộc chiến một mất một còn giữa 2 tay vợt trong 5 set đấu, kéo dài tới 5 giờ 46 phút, dài nhất trong lịch sử Davis Cup kể từ khi áp dụng luật tie-break trong 4 set đầu tiên từ năm 1989. Set 5 đã diễn ra trong 2 tiếng rưỡi và Rosset đã thua 13-15 khiến Thụy Sỹ bị dẫn trước một trận đấu. Nhưng đó chưa phải là cột mốc của mọi chuyện tanh bành sau này.

Federer đã thắng cả 2 trận đơn trước Todd Martin 6-4, 7-6(3), 4-6, 6-1 và trước Jan-Michael Gambill 7-5, 6-2, 4-6, 6-2 giúp đội Thụy Sỹ thắng Mỹ 3-2

Federer ra sân trong trận đấu thứ 2, Nicolas Escude với niềm tin chiến thắng để san bằng tỷ số với đội Pháp. Federer được đánh giá cao hơn nếu so về thứ hạng khi đó và cũng rất quyết tâm trả lại món nợ để thua trong trận chung kết giải Rotterdam cách đó không lâu. Nhưng mọi chuyện đã diễn ra không như mong đợi, Roger để thua trong 4 set với các tỷ số 6-4, 6-7(1), 6-3, 6-4. Khi đó trời đã đi tới nửa đêm (vì trận đấu giữa Rosset và Clement quá lâu), Thụy Sỹ bị dẫn 2-0 và đứng trước nguy cơ bị loại sớm.

Trong cuộc họp báo sau trận, khi được hỏi về nguyên do của màn trình diễn thất vọng, Federer bỗng nổi cơn thịnh nộ và nói sạch bách về mối quan hệ không tốt đẹp với Hlasek: “Sự thật tôi cảm thấy không thể làm việc tiếp với Jakob Hlasek. Chúng tôi đã có những bất đồng trong thời gian dài và mọi thứ đã không còn có thể như trước”. Roger bày tỏ mong muốn có một người đội trưởng để mình có thể nói chuyện, có thể cười đùa và có trạng thái tâm lý thi đấu tốt nhất. “Nhưng với Jakob thì không bao giờ”.

Khi đó nhiều người mới ngã ngửa vì mọi chuyện diễn ra quá bất ngờ. Ai có thể nghĩ trong đội tuyển Thụy Sỹ lại rối ren như vậy và tay vợt được kỳ vọng nhất như Federer lại đang bức bối chuyện người đội trưởng. Nhưng như đã nói ở trên, Federer vẫn còn trẻ và cái “tự ái” trong anh còn lớn lắm. Với một con người đã tham vọng trở thành số 1 từ tấm bé thì khi bị người ta “bỏ rơi” cũng khiến người đó trở nên tức giận và mất kiểm soát. Những người ngoài cuộc ngầm nhận định rằng, có một sự đố kỵ (điều bình thường trong mỗi người) khi Roger trở nên bị lạc lõng trong đội Davis Cup, rằng Hlasek ưu ái Rosset hay vì khán giả bỏ lại Federer một mình chiến đấu với Escude trong đêm tối… Nhưng bất kể vì lý do gì thì mọi chuyện cũng đã diễn ra và không thể cứu vãn được một khi ai ai cũng rõ đội Davis Cup Thụy Sỹ đã hỗn loạn quá rồi!

Dẫu sau đó, Federer cùng đồng đội Manta đánh bại cặp đôi Fabrice Santoro và Cedric Pioline, rồi chính Roger tiếp tục hạ Clement 6-4, 3-6, 7-6(5), 6-4 để cân bằng tỷ số 2-2 cho Thụy Sỹ, nhưng tất cả vẫn là dấu chấm hết cho tham vọng của Federer và đồng đội. Sự thay đổi chiến thuật của Hlasek, khi thay tay vợt George Bastl ít kinh nghiệm (nhưng lại đang sung sức hơn Rosset mất sức sau trận đấu dài hơi với Clement) ra sân gặp Escude trong trận đánh đơn quyết định. Bastl đã chơi rất hay và thậm chí đứng trước cơ hội lớn để đưa Thụy Sỹ vào bán kết nhưng chỉ vì thoáng thiếu tập trung trong pha bóng tưởng như ra ngoài của Escude (do tiếng hét từ khán đài), Bastl đã phải trả giá và thua 6-8 trong set 5. Thụy Sỹ bị loại trong nỗ lực tột cùng của các tay vợt, đặc biệt là Federer.

Trong làng quần vợt Thụy Sỹ, Federer là số 1

Sau trận thua đó ít lâu, “tối hậu thư” của Federer đã được đưa ra, anh sẽ không thi đấu cho đội Thụy Sỹ nếu Hlasek còn là đội trưởng. Không cần phải suy nghĩ và đúng như lời hứa của Stammbach ngày nào, Liên đoàn quần vợt Thụy Sỹ đã chấm dứt hợp đồng của Hlasek ngay trong năm 2001, dù thời hạn vẫn còn tới 2005. Thay thế vào vị trí đó không ai khác chính là người thầy của Federer trước đây, Peter Carter.

Đã có khá nhiều người tỏ ra tiếc nuối cho Hlasek vì dù không được lòng các tay vợt trong đội nhưng những gì mà người đội trưởng cần làm, Hlasek đều làm được. Đưa đội Davis Cup thi đấu ấn tượng và thậm chí Federer cũng thi đấu đầy thành công, đó cũng là dấu ấn của Hlasek. Nhưng khi trong đội Thụy Sỹ có Roger Federer, một tay vợt đặc biệt đã biết rõ giá trị và tầm ảnh hưởng của mình từ quá sớm, thì Hlasek sẽ khó mà có chỗ đứng một khi không thể hòa hợp với tay vợt số 1 Thụy Sỹ.

Sẽ có người nghĩ “quyền lực đen” của Federer tại đội Davis Cup Thụy Sỹ là điều bình thường, như cá tính của một ngôi sao cũng được. Sẽ có người nghĩ đó là mặt trái của Roger cũng chẳng sai. Nhưng chắc ai cũng đồng thuận, khi người ta trẻ, lại có tài năng và tham vọng thì mọi suy nghĩ thường nghiêng về ý nghĩa chỉ mình mới đúng, để rồi sau này khi nhìn lại, đó lại là bài học để họ vững bước trên con đường tương lai. Roger 19 tuổi và Roger trưởng thành sau này khác nhau ở điều đó.