Giảm đại biểu các cơ quan Đảng, Chính phủ trong QH?

“Nghiên cứu giảm những ghế cần thiết nên giảm trong Quốc hội” là phát biểu của Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam Phạm Thế Duyệt tại Hội nghị Hiệp thương lần thứ nhất bầu cử đại biểu Quốc hội (QH) khóa XII.

Ông Trần Thành Long, Chủ tịch MTTQ TP Hồ Chí Minh phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TTXVN

Tăng thêm đại biểu chuyên trách

Theo thông tin do Chủ nhiệm Văn phòng QH Bùi Ngọc Thanh công bố tại Hội nghị, QH khóa XII dự kiến có 500 đại biểu, với 167 đại biểu thuộc cơ quan Trung ương, 331 đại biểu địa phương và 2 đại biểu dự phòng.

Trong đó, các cơ quan Đảng sẽ giữ nguyên 10 người, QH 84 - 85 người (tăng 20 đại biểu) và số lượng thành viên Chính phủ là đại biểu QH còn 15 (giảm 7 đại biểu).

Ngoài ra, sẽ giảm một số đại biểu thuộc các đơn vị của quân đội và cơ quan công an. MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên có số đại biểu giảm nhiều nhất với 26 người. Trong đó có 5 người ở các cơ quan T.Ư.

So với QH khóa XI, số đại biểu chuyên trách của QH khóa XII sẽ tăng thêm 26 người, nâng tổng số thành 148 đại biểu, trong đó địa phương khoảng 64-68 đại  biểu, còn lại là T.Ư. Theo cơ cấu này, mỗi tỉnh thành có 1 đại biểu chuyên trách.

Riêng Hà Nội, TP HCM, Nghệ An, Thanh Hóa có thể có hơn 1 đại biểu chuyên trách. Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến, tỷ lệ đại biểu là người ngoài Đảng là 50 người (10%), tăng khoảng 1% so với hiện nay. Số đại biểu QH khóa XI tái cử dự kiến là 160.

Chủ nhiệm VPQH Bùi Ngọc Thanh cũng cho biết: Căn cứ vào công bố mới nhất của Tổng cục Thống kê, cả nước có 84,6 triệu dân thì trung bình 308.860 dân có 1 đại biểu QH.

Hà Nội và TPHCM do số dân đông nên tỷ lệ đại biểu cũng đông nhất. Dự kiến, Hà Nội có 21, TPHCM được cơ cấu 26 đại biểu. Mỗi thành phố có 8-10 đại biểu T.Ư ứng cử, còn lại là của địa phương.

Do số đơn vị hành chính tăng lên trong khi số lượng đại biểu QH vẫn giữ nguyên 500 đại biểu QH, nên dự kiến sẽ có 14 tỉnh, thành phố phải giảm số lượng đại biểu QH.

Ông Bùi Ngọc Thanh nhấn mạnh trong bầu cử đại biểu QH thì việc dự kiến cơ cấu là hết sức cần thiết. Tuy nhiên cơ cấu hợp lý nhưng phải đảm bảo tiêu chuẩn của đại biểu QH, tránh tình trạng ở QH khóa trước có đại biểu 21 tuổi nhưng gánh trên vai mình đến 6 cơ cấu, nào là dân tộc, trẻ, giáo dục, nữ, ngoài Đảng...

Không còn chỗ cho người tự ứng cử?

Việc QH khóa XII dự kiến giảm số đại biểu là thành viên Chính phủ đã giành được sự đồng tình của đa số ý kiến phát biểu tại Hội nghị. Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Mạnh Cầm cho rằng, trong bầu cử QH, cần hướng tới việc giảm sự “trùng lặp” giữa cơ quan hành pháp và cơ quan lập pháp.

Mặc dù theo dự kiến số lượng đại biểu QH thuộc các cơ quan Đảng trong QH khóa XII sẽ được giữ nguyên, nhưng trong phát biểu của mình, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam Phạm Thế Duyệt nêu vấn đề: “Cần nghiên cứu xem đại biểu QH thuộc các cơ quan Đảng có thể giảm được không, kể cả giảm thêm số lượng đại biểu là thành viên Chính phủ?”.

Trước việc dự kiến QH khóa XII, MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên có số đại biểu giảm nhiều nhất, Phó Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam Lê Truyền lại cho rằng: “Trong lúc MTTQ ngày càng mở rộng khối đại đoàn kết, tăng số lượng thành viên thì không nên giảm mà cần tăng thêm số ĐBQH trong khối này, chí ít thì cũng phải giữ nguyên... Các cơ quan Đảng có 10 đại biểu ở QH, trong khi số lượng đảng viên trong QH chiếm tới 90%, cho nên nếu giữ nguyên sẽ không phù hợp”.

Về cơ cấu, số lượng dự kiến đại biểu QH khóa XII, ông Lê Truyền thẳng thắn nhận xét: “Công tác hiệp thương phải thể hiện được tinh thần dân chủ, khuyến khích người tâm huyết tự ứng cử đại biểu QH. Tuy nhiên cách thể hiện như dự kiến là kín, không còn chỗ cho người tự ứng cử”.

Giải thích về việc không có quy định riêng cho người ứng cử tự do và ứng cử viên ngoài Đảng, Chủ nhiệm Bùi Ngọc Thanh nói: “Hiện nay luật pháp có những quy định chung cho cho tất cả các ứng cử viên, không phân biệt đó là ứng cử viên nào, vì vậy không thể có những quy định riêng cho từng loại ứng cử viên”.

Nhưng theo ông Lê Truyền: “Đến nay, thái độ về việc tự ứng cử đã khác nhiều, có nhiều người thực sự tâm huyết, đủ tiêu chuẩn, xứng đáng là đại biểu QH. Cơ cấu đại biểu QH hiện nay chưa thể hiện tôn trọng tự ứng cử”.

Phát biểu tại Hội nghị, đa số ý kiến cho rằng, cần có cơ chế rõ ràng, mạch lạc để khuyến khích những người tâm huyết, có đủ năng lực, trình độ tự ứng cử làm đại biểu QH.

Theo Giáo sư Hoàng Xuân Sính, mặt trận nên thiết kế một cái “lề” để lấy chỗ cho đại biểu ứng cử tự do. Thậm chí, có đại biểu đã thẳng thắn đề nghị nên dành 10% cho đại biểu tự ứng cử.

Theo Phó Chủ tịch QH Trương Quang Được, cơ cấu và số lượng đại biểu QH dự kiến không phải là “khuôn vàng thước ngọc”, tiếp thu các ý kiến tại Hội nghị và của nhân dân thì tới đây cơ cấu và số lượng đại biểu QH khóa XII sẽ được điều chỉnh hợp lý hơn. 

Võ Văn Thành