Hà Nội: Ra khỏi nhà... là ô nhiễm

Mặc dù các cơ quan chức năng đã có nhiều giải pháp xử lý, nhưng xem ra chuyện giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường của Hà Nội vẫn như chuyện “bắt cóc bỏ đĩa”.

Các dòng sông, hồ đều bị ô nhiễm. Rác thải sinh hoạt, công nghiệp luôn trong tình trạng quá tải. Ngoài ra, ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, vấn nạn rác thải y tế... luôn đặt người dân Hà Nội vào tình trạng “ra khỏi nhà là ô nhiễm”.

Ô nhiễm trầm trọng trên các hệ thống sông, ao, hồ

Báo cáo của đoàn kiểm tra liên ngành do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên dần đầu phối hợp với Cục Cảnh sát môi trường Bộ Công an, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, trung bình mỗi ngày bệnh viện Bạch Mai thải ra hơn 400 kg rác nguy hại, chi phí tiêu hủy khoảng 4 triệu đồng/ ngày, rác thải y tế sinh hoạt là hơn 10 tấn/ ngày, chi phí vận chuyển ra bãi rác là 350.000đồng/tấn, trong đó, có tỷ lệ không nhỏ rác thải có thể tái chế.

Tại bệnh viện K, trung bình một tháng thải ra 1,6 tấn rác y tế. Thống kê chưa đầy đủ của cơ quan chức năng, chi phí xử lý chất thải y tế mỗi năm lên đến hàng chục tỷ đồng.

Những con sông "chết"

Theo báo cáo của Chi cục Bảo vệ Môi trường TP.Hà Nội, hiện nay tổng lượng nước thải của khu vực nội thành Hà Nội vào khoảng trên 500 nghìn m3/ngày đêm, trong đó có khoảng 100 nghìn m3 là nước thải của các cơ sở công nghiệp, dịch vụ, bệnh viện...

Tất cả lượng nước thải này đổ vào 4 con sông thoát nước chính của Hà Nội là sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu, sông Lừ và sông Sét. Những con sông này dù đã được kè hai bên bờ khá hoành tráng nhưng thực chất là bị ô nhiễm nặng.

Một lãnh đạo phòng Cảnh sát môi trường TP Hà Nội cho biết, các sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ và Sét từ lâu đã được xem như những con sông “chết”. Các dòng nước chứa đầy các chất hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật, dầu mỡ... khiến nước có màu đen, mùi hôi thối.

Ngoài ra, vì không có nguồn cung cấp nước bổ sung, độ dốc lại nhỏ nên các con sông không có khả năng tự làm sạch.

Các con sông là vậy, các hồ chứa nước và hồ điều hòa trên địa bàn thành phố cũng không tránh khỏi tình trạng tương tự. Kết quả kiểm tra của Cảnh sát Môi trường TP Hà Nội cho thấy, đa số các hồ đều bị ô nhiễm bởi nước thải và trầm tích, với độ sâu bùn có khi lên đến 1,5m.

Hiện nay, lưu lượng nước thải chảy vào đã vượt quá khả năng tự làm sạch của các hồ, khiến hồ có hiện tượng bị phú dưỡng (nước bị phú dưỡng có mùi khó chịu và màu nước xanh rêu có nhiê´u bọt, nước thiếu oxy nghiêm trọng làm cho thực vật thuay sinh có thể bo chết hàng loạt...)

Vào mùa khô, khi chất lượng nước ít ỏi còn lại các hồ rất ô nhiễm, cộng thêm các kiểu đổ rác, đổ đất lấn chiếm, càng làm thu hẹp diện tích mặt nước các hồ.

“Đầu tiên là nước thải công nghiệp, dù thải ra hàng chục nghìn, thậm chí là cả trăm nghìn m3/ngày đêm, nhưng lượng nước đã qua xử lý chỉ vào khoảng 1/3. Nên nhớ, hiện nay tại Hà Nội có hàng nghìn cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải.

Tất cả hầu như được đưa trực tiếp xuống các đường cống thoát nước. Kể cả 6 khu công nghiệp tập trung mới xây dựng gần đây thì chỉ có khu công nghiệp Bắc Thăng Long có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Cùng với đó là nước thải sinh hoạt, tổng lượng nước loại này lên đến 400 nghìn m3/ngày đêm... Tất cả khiến cho các sông, hồ bị ô nhiễm”, vị lãnh đạo Phòng Cảnh sát Môi trường ca thán.

Theo ghi nhận của phóng viên, cả Hà Nội có 4 trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung với tổng công suất 48.500 m3/ngày đêm; còn lại phần lớn chúng được xử lý sơ bộ tại các bể tự hoại trước khi xả vào các tuyến cống chung, hoặc kênh, mương, ao hồ.

Nguy hại nhất trong đó là nước thải bệnh viện. Hiện tại trên địa bàn thành phố có 91 bệnh viện và 232 trung tâm y tế quận, huyện cùng các cơ sở y tế nhỏ.

Sống chung với chất thải nguy hại

Tại Hà Nội, tổng lượng rác thải sinh hoạt đô thị của thành phố vào khoảng 2.800 tấn/ngày, ngoài ra chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng, chất thải y tế với khối lượng 2.000 tấn/ ngày. Trong đó, chất thải rắn sinh hoạt chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại, khoảng 60%, chất thải xây dựng chiếm khoảng 25%, chất thải công nghiệp 10% và lượng chất thải phân bùn bể phốt là 5%.

Theo Sở Giao thông Vận tải Hà Nội, địa bàn các quận, huyện Cầu Giấy, Thanh Xuân, Long Biên, Từ Liêm, Thanh Trì... “đặc biệt nghiêm trọng” trong việc đổ rác bừa bãi, đổ trộm phế thải xây dựng gây ô nhiễm môi trường.

Theo thống kê chưa đầy đủ, toàn thành phố có khoảng 410 điểm xây dựng có nguồn phế thải. Nguồn đất thải, phế thải từ các công trường thải ra là rất lớn. Tại bãi đổ Yên Sở, lượng xe vào ra trung bình khoảng 150-200 xe/ngày với lượng phế thải lên đến 600m3/ngày đêm, lượng xe vào đổ phế thải tại bãi Thanh Trì thậm chí còn lớn hơn, khoảng từ 300-400 xe/ngày đêm.

Đối với nguồn thải từ các bệnh viện, tổng lượng rác y tế xấp xỉ khoảng 20 tấn/ngày, tỷ lệ chất thải y tế nguy hại trong đó chiếm tỷ lệ tương đối cao, chừng 5 tấn/ngày.

Theo một lãnh đạo, công ty TNHH Nhà nước một thành viên Môi trường đô thị (URENCO), tỷ lệ thu gom chất thải sinh hoạt ở các quận nội thành đạt khoảng 95%, còn các huyện ngoại thành tỷ lệ này chỉ đạt 60%, lượng chất thải rắn công nghiệp được thu gom đạt 85-90% và chất thải nguy hại mới chỉ đạt khoảng 60-70.

“Chúng tôi, cùng với các đơn vị khác như Công ty cổ phần Thăng Long, công ty cổ phần Tây Đô, Công ty cổ phần Xanh; hợp tác xã Thành Công... đã gom rác hết khả năng, nhưng vì lượng rác thải ngày một tăng, thêm vào ý thức tự giác của nhiều đơn vị, cá nhân còn rất kém nên vẫn để tồn tại rác thải, trong đó có cả chất thải độc hại ở ngoài môi trường”, lãnh đạo URENCO phàn nàn.

Theo tìm hiểu, hiện chỉ có khoảng 80 doanh nghiệp chịu đứng ra đăng ký là chủ nguồn của chất thải nguy hại, chủ yếu là các doanh nghiệp lớn. Do chi phí xử lý chất thải nguy hại là tương đối cao (khoảng 6 triệu đồng/tấn), nên một số doanh nghiệp tìm đến các cơ sở nhỏ, không đủ năng lực xử lý nhưng chi phí rẻ hơn để vận chuyển rác ra khỏi cơ sở mình.

Vì thế, chất thải nguy hại không được kiểm soát tận nơi xử lý cuối cùng, thậm chí chúng còn bị tái chế tự phát gây ảnh hưởng tới môi trường như tái chế nhựa, tái chưng cất dầu thải,...

Theo Đại Đoàn Kết