Hà Tây chưa thể "về" Hà Nội

Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận đọc báo cáo thẩm tra trước Quốc hội.

UB pháp luật QH chiều 13/5 cho biết, trong cuộc họp toàn thể để thẩm tra tờ trình của Chính phủ về điều chỉnh địa giới hành chính TP.Hà Nội, đa số các thành viên tham dự  cuộc họp kiến nghị trước mắt Chính phủ nên chỉ đạo Hà Nội và các địa phương có liên quan thực hiện tốt quy hoạch vùng thủ đô, đến một thời gian nhất định sẽ tiến hành việc xem xét, quyết định điều chỉnh địa giới.

Theo tờ trình số 60/TTr-CP của Chính phủ, mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội được thực hiện trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Hà Tây  (sau khi điều chỉnh xã Tân Đức thuộc huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây về TP. Việt Trì, tỉnh Phú Thọ quản lý); của huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh  Phúc; của 4 xã: Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Lương Sơn tỉnh Hoà Bình vào thành phố Hà Nội quản lý. Thành phố Hà Nội mới có 334.470,02 ha diện tích tự nhiên và 6.232.940 nhân khẩu.

Chủ nhiệm UB pháp luật Nguyễn Văn Thuận cho biết, cuộc họp toàn thể để thẩm tra tờ trình số 60 của Chính phủ có sự tham gia của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, đại diện lãnh đạo Hội đồng dân tộc, UB về các vấn đề xã hội, UB quốc phòng và an ninh, UB khoa học, công nghệ và môi trường, UB tư pháp của QH, đại diện Đoàn đại biểu QH các tỉnh Hà Tây, Vĩnh Phúc, Hòa Bình và TP. Hà Nội, đại diện lãnh đạo Bộ Xây dựng, Văn phòng Chính phủ. Ý kiến chung của UB pháp luật và các đại biểu tham dự cuộc họp đều tán thành với chủ trương mở rộng địa giới hành chính Hà Nội nhằm từng bước xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hoá, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước. Tuy nhiên, về quy mô, lộ trình thực hiện, cách làm cũng như về thời điểm quyết định thì các thành viên Ủy ban pháp luật và các đại biểu tham dự cuộc họp còn có ý kiến khác nhau.

Một số ý kiến thành viên UB pháp luật tán thành với Tờ trình của Chính phủ về phương án cụ thể mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội và tán thành với đề nghị của Chính phủ trình QH xem xét, thông qua tại kỳ họp này.

Đa số ý kiến thành viên UB pháp luật và các đại biểu tham dự cuộc họp tuy tán thành với chủ trương xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội nhưng cho rằng, việc điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội theo hướng hợp nhất tỉnh Hà Tây và một số địa phương khác vào TP Hà Nội là một vấn đề lớn, quan trọng mang tính lịch sử và rất phức tạp, nhạy cảm. Trong khi đó, Tờ trình và các tài liệu kèm theo còn khá sơ sài. Ngoài những Nghị quyết của HĐND các địa phương có liên quan là những văn bản mà theo quy định của pháp luật cần phải có, thì chỉ có Báo cáo tóm tắt và Đề án định hướng quy hoạch Hà Nội mở rộng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các tài liệu này tuy cần thiết nhưng chưa đủ các luận cứ khoa học, các chỉ số kinh tế - kỹ thuật cần thiết để đánh giá; một số nội dung quan trọng liên quan đến quy hoạch xây dựng TP. Hà Nội sau khi được mở rộng cũng chưa rõ giải pháp cụ thể, lộ trình, bước đi trong quá trình tổ chức thực hiện, nhất là nguồn kinh phí cho việc thực hiện đề án… Việc thiếu những thông tin như vậy rất khó cho việc xem xét quyết định. Các ý kiến tập trung vào những nội dung cụ thể như sau:

 - Về quy mô mở rộng địa giới hành chính Hà Nội chưa được giải trình một cách thuyết phục. Việc xây dựng và phát triển Thủ đô tiên tiến, hiện đại vì sao nhất thiết phải phát triển theo hướng mở rộng diện tích? Nếu mở rộng thì nên theo hướng nào? Như Đề án được trình hay còn có phương án nào khác? Đây là một căn cứ quan trọng để quyết định mở rộng không gian Hà Nội như thế nào là hợp lý. Trong khi đó, việc thuyết minh của Tờ trình lại có những lập luận giản đơn, thiếu thuyết phục. Chẳng hạn, việc sáp nhập huyện Mê Linh tỉnh Vĩnh Phúc vào TP. Hà Nội là vì đã có thời gian huyện Mê Linh thuộc về TP. Hà Nội, đồng thời nhằm khắc phục độ lõm về địa giới hành chính của tỉnh Vĩnh Phúc với đường địa giới hành chính của Hà Nội mới hoặc việc sáp nhập 4 xã thuộc huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình là nhằm khắc phục việc tranh chấp giữa tỉnh Hà Tây và tỉnh Hòa Bình ...

- Theo Đề án định hướng Thủ đô Hà Nội mở rộng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 kèm theo Tờ trình thì trung tâm hành chính quốc gia sẽ được đặt tại đô thị Hòa Lạc. Vấn đề đặt ra là một quyết định quan trọng như vậy thì nên tiến hành như thế nào? Nhất là đối với Hà Nội không chỉ là TP trực thuộc Trung ương mà còn là Thủ đô - trái tim của cả nước. Trong tiến trình thực hiện dân chủ hóa xã hội, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn thực hiện chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Theo đó, cũng nên công bố, triển lãm rộng rãi nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân tương tự như một số công trình quan trọng. 

- Qua nghiên cứu các tài liệu kèm theo cho thấy, Đề án định hướng quy hoạch Thủ đô Hà Nội mở rộng dường như được chuyển hóa từ Đề án quy hoạch vùng Thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, đây là hai vấn đề tuy có những điểm giống nhau nhưng lại hoàn toàn khác nhau về mặt ý nghĩa.

- Tờ trình của Chính phủ tuy có nêu một số khó khăn, hạn chế trong việc mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội; nhưng để khắc phục những khó khăn, hạn chế này, ngoài những biện pháp phụ thuộc vào ý chí chủ quan như tập trung chỉ đạo để sớm có bộ máy chính quyền hợp nhất, sớm xây dựng quy hoạch Thủ đô, định hướng đầu tư vào những vùng có tiềm năng của tỉnh Hà Tây (cũ) thì Tờ trình và các tài liệu kèm theo cũng chưa nêu được các giải pháp để giải quyết những khó khăn từ việc điều chỉnh này. Chẳng hạn việc sắp xếp, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức ra sao khi dân số tăng gấp 2 lần, diện tích tăng gấp 3,6 lần so với dân số, diện tích của TP. Hà Nội hiện nay và phạm vi quản lý rộng hơn, địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa nhiều hơn, khối lượng, quy mô công việc quản lý, điều hành lớn hơn và phức tạp hơn. Hơn nữa, đội ngũ cán bộ, công chức của Hà Nội sẽ được hợp nhất từ các địa phương khác nhau, chắc chắn sẽ đông hơn, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý không đồng đều.

Bên cạnh đó, việc tổ chức đời sống dân cư, đặc biệt là việc gia tăng đột biến về số dân mà phần lớn làm nông nghiệp hiện đang còn gặp rất nhiều khó khăn cả về đời sống vật chất và văn hoá, tinh thần, cũng như sự khác biệt về tập quán, thói quen, phong cách sinh hoạt... nhưng các giải pháp vẫnchưa được đặt ra, làm rõ. 

- Sau khi mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội sẽ có 29 đơn vị hành chính cấp huyện và là một trong những địa phương có nhiều đơn vị hành chính cấp huyện nhất cả nước. Do đó, phương án tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp huyện như thế nào, giữ nguyên hiện trạng hay tổ chức lại các đơn vị hành chính đó để bảo đảm công tác quản lý nhà nước có hiệu lực, hiệu quả. Mặt khác, cần tổ chức lại hai đô thị cấp huyện là TP. Hà Đông và TP. Sơn Tây ra sao cho phù hợp với Hiến pháp, bởi vì theo quy định tại Điều 118 của Hiến pháp thì thành phố trực thuộc trung ương không có đơn vị hành chính cấp huyện là thành phố. 

Theo dự thảo Nghị quyết về việc mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội thì Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2008. Đây là một vấn đề cần được cân nhắc, vì với thời gian như vậy, các cơ quan, tổ chức không thể có đủ thời gian, vật chất chuẩn bị, sẽ gặp không ít khó khăn trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức. Đặc biệt, những vấn đề liên quan đến trách nhiệm, nghĩa vụ giữa các cơ quan, tổ chức và công dân ở những địa phương được sáp nhập đang được giải quyết thì sẽ được tiếp tục xử lý như thế nào? Đối với cơ quan tiến hành tố tụng thì không chỉ đơn giản là việc đổi tên mà còn phụ thuộc vào thẩm quyền cụ thể trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. ...

- Việc mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội đòi hỏi một khoản ngân sách nhà nước rất lớn, chi trong nhiều năm để bảo đảm cho việc thực hiện Nghị quyết. Tuy nhiên, trong Tờ trình của Chính phủ cũng chưa thấy đề cập đến việc dự kiến nguồn kinh phí chi cho việc mở rộng địa giới hành chính TP. Hà Nội là bao nhiêu, lấy từ nguồn nào.

Từ những phân tích nêu trên, loại ý kiến này đề nghị, trước mắt Chính phủ nên chỉ đạo Hà Nội và các địa phương có liên quan thực hiện tốt quy hoạch vùng (vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt). Đến một thời gian nhất định sẽ tiến hành việc xem xét, quyết định điều chỉnh địa giới. Như vậy, vừa có hiệu quả, vừa đạt được yêu cầu và mục đích đặt ra. Cũng theo loại ý kiến này thì việc chấp hành chủ trương của Đảng trước hết và điều cần phải làm, đó là việc các cơ quan có trách nhiệm của Chính phủ phải nghiên cứu và trình ra QH một Đề án khả thi với những giải pháp, lộ trình rõ ràng, cụ thể, kể cả việc dự kiến nguồn lực về con người và tài chính cho việc thực hiện đề án; để bảo đảm sau khi được QH quyết định thì có thể thực hiện được ngay nhằm thực hiện có hiệu quả Nghị quyết của Đảng, khắc phục tình trạng có những Nghị quyết của Đảng không được chấp hành hoặc chấp hành không nghiêm chỉnh.

Cũng trong báo cáo trước QH chiều nay, UB Pháp luật đồng ý với tờ trình số 59/TTr-CP của Chính phủ về việc chuyển toàn bộ xã Tân Đức thuộc huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây với diện tích tự nhiên là 454,08 ha, dân số là 2.721 nhân khẩu về TP. Việt Trì, tỉnh Phú Thọ quản lý; chuyển toàn bộ ấp C10 thuộc xã Đăng Hà, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước với diện tích tự nhiên là 128,48 ha, dân số là 830 nhân khẩu về xã Đắc Lua, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai quản lý.

Sáng mai, 14/5, Quốc hội sẽ thảo luận ở tổ về Luật xuất bản và việc điều chỉnh địa giới hành chính Hà Nội. Buổi chiều, Quốc hội họp riêng về vấn đề thí điểm cho người nước ngoài mua và sở hữu nhà có thời hạn tại Việt Nam.

Quỳnh Trang