danh mục khác

Hiến pháp 'treo' đến bao giờ?

Thứ hai, 2013-05-27 18:03:05 - Nguồn:
Cả ngày hôm nay (27/5), QH thảo luận ở tổ về dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Buổi sáng, tại tổ Đồng Nai, ĐB Dương Trung Quốc, thành viên Ban biên tập dự thảo, đã có bài phát biểu dài 15 phút. Ông mở đầu với quyền phúc quyết của người dân.


Ông Dương Trung Quốc
"Toàn nhân danh"
Quyền phúc quyết đang trở thành một nguyên lý mà tất cả các bảnhiến pháp đều hướng tới. Nhưng theo tôi, hiện người dân chưa có công cụ để thực hiện quyềnnày.
ĐBQH Dương Trung Quốc: Chưa bao giờ Hiến pháp được bàn thảo mộtcách sôi nổi như hiện nay.Rất nhiều hội thảo, những tập sách dày. Nhưng ta có thể nói đây là tất cảý kiến nhân dân không?
Chưa bao giờ Hiến pháp được bàn thảo một cách sôi nổi như hiệnnay. Dù có rất nhiều thiện ý trong quá trình lấy ý kiến nhân dân nhưng theo tôi, chúng ta vẫn chưacó cơ sở nào để khẳng định ta đã tập hợp hết ý kiến.
Rất nhiều cuộc hội thảo, rất nhiều cuộc sinh hoạt xã hội. Vànhững tập sách dày. Nhưng ta có thể nói đây là tất cả ý kiến nhân dân không?
Bản dự thảo lần thứ ba về Hiến pháp đưa ra vào thời điểm vừa kếtthúc thời gian sôi nổi lấy ý kiến nhân dân. Chúng tôi đã tiếp nhận được một bản dự thảo phong phúvới tinh thần cởi mở, nhiều ý kiến khác nhau. Đó cũng là thời điểm mà đưa ra hai phương án đổi tênnước. Lần đầu tiên Chủ tịch QH khi chủ trì họp đã đề nghị xây dựng thành hai phương án cho QH thảoluận và để người dân cùng chia sẻ.
Nhưng đến bản dự thảo cuối cùng, tất cả các vấn đề được gọi lànhạy cảm nhất, được xã hội quan tâm nhất đã trở lại như ban đầu.
Tôi cho rằng vấn đề quan trọng nhất ta phải giải quyết là tìnhtrạng "treo" Hiến pháp.
Trong các bản Hiến pháp đã đề cập rất nhiều vấn đề liên quan đếnquyền của người dân, trong đó có quyền dân thể hiện quyền phúc quyết của mình. Vậy nhưng ta vẫn cứtreo suốt 68 năm qua. Không phải chuyện gì xa lạ mà là những vấn đề rất gần mà ta đã nhiều lần đềcập.
Thứ nhất, quyền tự do hội họp và biểu tình như đã nêu ngay trongHiến pháp năm 1946 và Hiến pháp nào cũng được nhắc tới. Rồi luật Biểu tình mà cho đến những kỳ họpgần đây nhất đã nhất trí soạn thảo, coi đó là công cụ quản lý xã hội và thể hiện quyền của ngườidân.
Thứ hai là quyền lập hội. Người dân phải có cơ hội và diễn đàn đểthể hiện quyền của mình. Dự thảo luật về hội chúng ta cũng đã bàn thảo rất nhiều lần rồi. Sửa đisửa lại không ít lần, mà giờ vẫn gác lại.
Thứ ba là trưng cầu dân ý, vấn đề phổ quát của toàn thế giới vàtrong tất cả các văn bản đều đề cập tới. Tôi đã có cơ hội cùng các nhà lãnh đạo đi khảo sát ở cácnước, hình như cũng có cơ quan được phân công chủ trì xây dựng luật. Nhưng cho đến giờ vẫn chưa cócông cụ ấy. Vậy người dân thể hiện ý nguyện của mình ở diễn đàn nào, định lượng như thế nào? Khôngcó. Bất kỳ lúc nào ta cũng nói đến chuyện ý kiến nhân dân, nhưng toàn là chuyện nhân danh cảthôi.
Tôi cho đây là các vấn đề cần phải khắc phục.
Trong chương trình xây dựng luật của QH không hề đề cập đến luậtBiểu tình, đến luật về hội và câu chuyện trưng cầu dân ý. Vậy thì chắc chắn nếu Hiến pháp này thôngqua lại tiếp tục treo. Và không biết treo đến bao giờ. Tôi cho rằng, lẽ ra QH nên trang bị các côngcụ này, có được những luật này thì việc lấy ý kiến nhân dân mới đi vào đúng bản chất, chúng ta nắmbắt và định lượng được và chúng ta có quyết định.
"Cỗ xe phải biết tiến, lùi"
Nhóm vấn đề thứ hai, về một số vấn đề ta gọi là nhạy cảm.
Bản Hiến pháp năm 1946 ra đời trong một bối cảnh lịch sử đặc thù.Khi đó, Đảng lãnh đạo cũng phải rút vào bí mật. Nhưng có ai không nói đến vai trò lãnh đạo của Đảngđâu. Hiến pháp năm 1959 là bản thứ hai mà Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp tham gia chỉ đạo và soạnthảo. Ta vẫn thấy thể hiện rõ sự tự tin của người lãnh đạo. Như vậy, tuy không trực tiếp đề cập tớinhưng bản chất sự lãnh đạo đó nằm ở định hướng và đường lối phát triển đất nước…
Hiến pháp năm 1980 có những tình huống đặc thù. Với những nộidung thể hiện việc phải xử lý tình huống ngay khi đó nên có phần duy ý chí và bị tác động bởi hoàncảnh....
Các vấn đề như điều 4 cũng bắt đầu được ghi từ bản Hiến pháp năm1980. Vấn đề sở hữu toàn dân cũng từ năm 1980, rồi đổi tên các cơ chế tổ chức của Chính phủ như Hộiđồng Bộ trưởng, Hội đồng nhà nước. Nhưng bản Hiến pháp này cũng chỉ tồn tại được 12 năm, sau đóphải sửa bằng Hiến pháp năm 1992.
Đến lượt bản Hiến pháp năm 1992 được thông qua trong bối cảnh tađang đứng trước rất nhiều yếu tố chưa chín muồi, trong đó có cả yếu tố hội nhập.
Sửa Hiến pháp cũng có kế thừa nhưng phải nhìn trong quan điểmlịch sử.
Như chuyện đổi tên nước. Trong quá trình thảo luận, nhiều ngườisợ rằng đổi tên nước như thế thì là thụt lùi. Nhưng cỗ xe phải biết tiến biết đi lùi thì mới điềuchỉnh để đi đúng hướng. Người lái xe cũng như vậy thôi, nếu cứ phăm phăm tiến về phía trước thìliệu có đi qua nổi những lúc khó khăn. Vì vậy không nên coi đó là lùi mà phải coi đó là sự trở lạivới những giá trị ban đầu.
... Sự lựa chọn không phải là chính đáng hay không chính đáng màở chỗ phải được phân tích kỹ. Tôi rất băn khoăn ở chỗ ta đã đầu tư không ít để lấy ý kiến nhân dân,nhân dân rất hào hứng để tham gia, vậy mà ta lại chỉ nhân danh ý kiến nhân dân để điều chỉnh mà lạikhông thuyết phục thì tôi cho là sẽ ảnh hưởng đến hiệu ứng xã hội.
Tôi chỉ muốn nhấn mạnh là sửa đổi hay làm Hiến pháp là cả một cơhội lịch sử, bởi nó sẽ chi phối hay điều chỉnh xã hội chúng ta ít nhất trong vài chục năm.
Tôi cho là phải suy nghĩ cẩn thận, đặc biệt là xây dựng cơ chếcho người dân tham gia. Tôi mong rằng, với ý kiến hơi trái chiều một chút, đó là phải chăng ta cóthể chậm lại một chút, sớm khắc phục tình trạng treo một số quyền cơ bản của công dân. Sau đó cóthể làm một cách căn cơ. Với những vấn đề đòi hỏi bức xúc của xã hội bây giờ, ta có thể điều chỉnhbằng một số văn bản luật.
Không vì cái trước mắt mà phải thông qua việc sửa đổi Hiến phápcó giá trị lâu dài.


TheoLê Nhung (VNN)


Phiên bản cache tại địa chỉ:
Yêu cầu xóa tin
Kết bạn bốn phương
Tin cùng ngày