Hình bóng quê nhà trong âm nhạc Thanh Sơn

Tác giả “Nỗi buồn hoa phượng”, “Thương về cố đô”, “Màu hoa anh đào”… trải lòng với khán giả thủ đô trong chương trình Chân dung âm nhạc số 13 diễn ra tối 25/10 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Nhạc sĩ Thanh Sơn. Ảnh: st.

Nhạc sĩ Thanh Sơn tên thật là Lê Văn Thiện, sinh năm 1938 tại Sóc Trăng. Ông từng đoạt giải nhất cuộc thi tuyển ca sĩ của Đài phát thanh Sài Gòn khi 21 tuổi và đi hát trong ban nhạc Tiếng Tơ Đồng.

Trở thành ca sĩ, ông mày mò học sáng tác nhạc với cuốn "Để sáng tác một ca khúc" của Hoàng Thi Thơ. Tác phẩm đầu tiên của ông năm 1962 - Tình học sinh - không mấy được chú ý. Đến năm sau, Nỗi buồn hoa phượng ra đời, trở thành một trong những ca khúc nổi tiếng nhất viết về mùa hè thời đó. Với bước ngoặt này, ông bỏ hẳn nghề ca hát để chuyên tâm sáng tác.

Con đường đến với âm nhạc của Thanh Sơn trải qua nhiều vất vả, với sự nỗ lực trong một thời gian dài. Nhạc Thanh Sơn thời kỳ đầu thường nói về tình cảm của tuổi học trò hay những bài nhạc vàng uỷ mị, nói về tình yêu, than trách số phận, viết theo điệu boléro.

Sau năm 1973, chuyển hướng sang nhạc quê hương ông mới chú trọng đến việc trau chuốt ca từ. Ông đã viết nhạc cho hầu khắp các địa danh ở miền Nam, chỉ trừ Tiền Giang, theo ông " hai chữ Tiền Giang đưa vào nhạc khó quá”. Ngoài nhạc về miền Nam, ông còn viết một số bài ca ngợi các miền khác, như Non nước hữu tình (miền Bắc), Trở lại thành phố sương mù, Thương về cố đô, Đôi lời gửi Huế. Trong suốt thời gian từ 1973 đến 1990, Thanh Sơn là một trong những nhạc sĩ năng nổ nhất của miền Nam với những bài hát ca ngợi quê hương.

Ca sĩ Cẩm Ly - người ghi dấu ấn với dòng nhạc mang âm hưởng dân ca. Ảnh: st.

Bắt đầu từ thập niên 1990, những ca khúc mang âm hưởng dân ca của ông được đón nhận, gợi mở một hướng sáng tác mới là khai thác chất liệu dân ca Nam Bộ. Nhạc của ông lúc này mang nhiều âm sắc, phương ngữ đặc trưng. Nhiều bài hát trở nên nổi tiếng như Hình bóng quê nhà, Hành trình trên đất phù sa, Bạc Liêu hoài cổ...

Đến nay, sự nghiệp âm nhạc của Thanh Sơn đã có trên 500 bài hát. Sáng tác của ông gần gũi với đời sống của người dân Việt Nam bởi ca từ, giai điệu giản đơn nhưng rất đỗi thân quen mà bất cứ ai, khi chợt cất lên tiếng hát đều có thế thấy được một phần nào đó những cảm xúc của mình. Một số câu hát như “Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn…” hay “Nghe xuân sang thấy trong lòng chứa chan…”, “Mùa xuân sang có hoa anh đào” trở thành câu nói quen thuộc trong cuộc sống.

Chương trình Chân dung âm nhạc số 13: “Thanh Sơn - Hình bóng quê nhà” quy tụ những giọng ca nổi tiếng của dòng nhạc quê hương như Ánh Tuyết, NSƯT Thanh Thanh Hiền, NSƯT Đức Long, Đình Văn, Thụy Long, đôi song ca Cẩm Ly - Quốc Đại...

N.T.