Kết nối con đường di sản văn hóa Sa Huỳnh

Quảng Ngãi sẽ xây Bảo tàng trưng bày hiện vật Sa Huỳnh trên vùng đất 100 năm trước lần đầu tiên phát hiện khu mộ chum đặc trưng Sa Huỳnh, mở ra con đường di sản nối kết cái nôi văn hóa dọc dải đất duyên hải miền Trung.
> 100 năm phát hiện nền văn hóa Sa Huỳnh/ Những hiện vật nghìn năm

Ý tưởng này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng ý trong hội thảo quốc tế về nền văn hóa Sa Huỳnh, diễn ra hôm 24/7 tại tỉnh Quảng Ngãi. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Pháp Herve’ Bolot cùng gần 100 nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế, tham dự với 60 tham luận.

Giáo sư Petter Bellwood, Trường đại học quốc gia Pháp, chuyên gia nghiên cứu về văn hóa Sa Huỳnh: "Cần bảo vệ nghiêm ngặt các di tích văn hóa Sa Huỳnh". Ảnh: Trí Nguyễn

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Chiến Thắng khẳng định: “ Nền văn hóa Sa Huỳnh được sáng tạo bởi những cư dân nông nghiệp trồng lúa". Ông Thắng điểm lại, trong các chặng đường phát triển của mình, người dân đã biết khai thác nguồn lợi của biển, rừng, phát triển các nghề thủ công, từng bước mở rộng quan hệ giao lưu, trao đổi, buôn bán với cư dân trong khu vực. Nhờ các nhân tố ấy, đặc biệt là sự phát đạt của kỹ nghệ luyện kim sắt, cư dân Sa Huỳnh đã nhanh chóng đạt đến đỉnh cao huy hoàng vào đầu thời đại sắt. "Có thể, họ đã bước vào một xã hội có giai cấp và nhà nước sơ khai, là tiền đề cho sự ra đời của vương quốc Champa cổ đại”, Thứ trưởng nhận định.

Nhìn lại một thế kỷ phát hiện và nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh, Phó Viện trưởng Viện khảo cổ học Nguyễn Giang Hải nhìn nhận, Quảng Ngãi không chỉ là nơi đầu tiên phát hiện được các di tích Sa Huỳnh mà còn là vùng đất có các di tích đã được chứng minh là cội nguồn phát triển của nền văn hóa đặc trưng này tại khu vực duyên hải miền Trung.

Theo ông Hải, văn hóa Sa Huỳnh được ghi nhận là một trong ba trung tâm văn hóa quan trọng nhất trong thời đại kim khí lâu đời của Việt Nam, có sự tương quan so sánh, mối quan hệ giao lưu với văn hóa châu Á ngay từ 2.500 năm trước.

Những đồ trang sức tùy táng theo người chết của cư dân Sa Huỳnh xưa được các chuyên gia nghiên cứu nhiều năm nay giới thiệu qua những tài liệu hội thảo. Ảnh: Trí Nguyễn

Để bảo tồn giá trị văn hóa Sa Huỳnh, Giáo sư Petter Bellwood, Trường đại học quốc gia Pháp chia sẻ: "Cần bảo vệ nghiêm ngặt các di tích văn hóa Sa Huỳnh, không để xảy ra sự đào bới sai nguyên tắc. Nếu tiến hành khai quật các di tích cần phải thông qua Nhà nước vừa bảo tồn được hiện vật vừa phát huy được giá trị".

Trước tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh chóng, các học giả, nhà khảo cổ học trong nước và quốc tế quan ngại rằng di tích Sa Huỳnh có nguy cơ bị chôn vùi dưới các công trình, nhà máy. Do vậy, theo các nhà khoa học, để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Sa Huỳnh cần có sự quy hoạch, điều tra tổng thể các điểm di tích, đặc biệt là ở khu vực miền Trung để có phương án bảo vệ, khai quật hợp lý. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Pháp Herve’ Bolot cũng cho rằng, nền văn hóa Sa Huỳnh hết sức quan trọng đối với Việt Nam.

Phó vụ trưởng Viện văn hóa nghệ thuật Việt Nam Lương Hồng Quang nhấn mạnh, cần có cái nhìn “liên vùng”, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp Bộ, ngành, địa phương để hình thành, kết nối con đường di sản văn hóa Sa Huỳnh. Các tham luận đạt tiêu chuẩn quốc tế sẽ được tập hợp để xuất bản thành kỷ yếu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy về những lĩnh vực đa chiều văn hóa Sa Huỳnh.

Trí Nguyễn