Kêu ca vì thiếu số liệu thống kê

(VietNamNet) - Các chuyên gia về thống kê khẳng định, số liệu chính xác hơn sẽ cho kết quả tốt. Số liệu thống kê đáng tin cậy vô cùng thiết yếu đối với việc quản lý. Tuy nhiên, ở Việt Nam, nhiều khó khăn đang nảy sinh do số liệu thống kê đang ở tình trạng thiếu và không chính xác.

Mới đây, một hội thảo chuyên đề về vấn đề thống kê trong thương mại dịch vụ ở Việt Nam do Dự án Hỗ trợ thương mại đa biên của châu Âu thực hiện đã thu hút được sự quan tâm của rất nhiều chuyên gia các ngành kinh tế. Lý do, vì hội thảo đã nhắc đến một thực tế của các nhà quản lý Việt Nam là thiếu các số liệu thống kê khi hoạch định chính sách. Tại diễn đàn này, các chuyên gia đã thừa nhận một thực tế là trong khi dịch vụ trong nước đang rất sôi động, phát triển nhanh chóng; cũng như đang đứng trước những nguy cơ cạnh tranh của quá trình mở cửa thì hệ thống thống kê dịch vụ của nước ta vẫn còn ở mức sơ khai và có một khoảng cách khá xa so với các nước trong khu vực.

Thiếu số liệu thống kê gây khó khăn cho hoạch định chính sách và điều hành sản xuất. (Ảnh: danang)

Một chuyên gia đến từ Bộ Thương mại cho biết, thông tin thống kê đang thiếu trầm trọng, ngay cả ở cấp vĩ mô. Ví dụ, nếu tính theo cam kết WTO thì có khoảng 11 ngành dịch vụ thì thông tin thống kê của 11 ngành này chúng ta đều thiếu chi tiết từng ngành và sự phân bổ của mỗi ngành cho các đối tác ra sao đều không rõ.

Chuyên gia này cho biết, trên bàn đàm phán WTO, cuộc tranh cãi về mở cửa thị trường dịch vụ vẫn là cam go nhất. Chúng ta đã đạt được kết quả tốt nhất có thể là cam kết một lộ trình mở cửa dần, phù hợp với khả năng phát triển và cạnh tranh của DN trong nước. Ngay từ trước khi đạt được kết quả gia nhập WTO, tại Bộ Thương mại và nhiều bộ ngành liên quan khác, một loạt chính sách hỗ trợ phát triển các ngành dịch vụ cụ thể trong hội nhập đã được khởi động. Tuy nhiên, khó khăn đầu tiên mà các nhà xây dựng chính sách gặp phải là không có một hệ thống số liệu thống kê đầy đủ để phân tích. Và dĩ nhiên, khi các cơ sở dữ liệu không đầy đủ thì việc hoạch định chính sách có những khó khăn.

Chính Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cũng đã không ít lần tỏ ra băn khoăn khi các số liệu thống kê không chi tiết và đầy đủ gây cho lãnh đạo bộ này không ít khó khăn trong điều hành.

Năm 2007, mục tiêu xuất khẩu của Việt Nam đề ra khoảng 48 tỷ USD. Từ đầu năm, Bộ Thương mại đã tính toán rất cụ thể khả năng phát triển xuất khẩu và đóng góp của từng ngành hàng vào kim ngạch chung. Tuy nhiên, trong bản số liệu thống kê xuất khẩu mà Bộ Thương mại được cung cấp có khoảng 20 nhóm hàng hóa thì có một nhóm rất chung chung là "hàng hóa khác" có tổng kim ngạch rất lớn năm ngoái khoảng 8 tỷ USD và năm nay dự tính trên 10 tỷ USD.

Bộ trưởng Tuyển đã bày tỏ: Nhóm này có rất nhiều mặt hàng khác nhau nhưng không làm rõ gồm những mặt hàng cụ thể nào. Bộ Thương mại rất muốn có những thống kê cụ thể để biết đâu là những mặt hàng có tiềm năng để phát triển thành những mặt hàng xuất khẩu thế mạnh. Nếu có số thống kê cụ thể, Bộ Thương mại tin rằng sẽ có chính sách phù hợp để đưa nhiều mặt hàng trong số này đóng góp nhiều hơn cho kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Số liệu thống kê tốt giúp phản ứng nhanh nhạy hơn với thị trường. (Ảnh: vasep)

Hiệp hội Dệt may cũng đã không ít lần kêu ca về số liệu thống kê. Khi dệt may Việt Nam phát triển mạnh và liên tục đối mặt với những khó khăn do đối tác tìm cách áp dụng các biện pháp chống bán phá giá hay tự vệ để ngăn cản xuất khẩu Việt Nam. Hiệp hội rất mong muốn tìm kiếm những số liệu chi tiết về từng chủng loại, xuất sang từng thị trường, từng thời điểm và biến động giá cả... để cùng các DN thành viên có sự điều chỉnh khi có sự tập trung vào một mặt hàng, một thị trường dẫn tới nguy cơ bị kiện bán phá giá.

Tuy nhiên, chưa mấy khi các số liệu này được đáp ứng và khả năng tự điều tiết của hiệp hội trước các nguy cơ bị chống bán phá giá cũng bị giảm đi vì thiếu thông tin.

Từ năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên WTO, các thông tin thống kê sẽ không chỉ đơn thuần là con số báo cáo kết quả hay đầu vào cho việc hoạch định chính sách mà còn được sử dụng đánh giá mức độ thâm nhập thị trường và kiểm soát việc thực hiện cam kết.

Bà Trần Thị Hằng - Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại - dịch vụ - giá cả thuộc Tổng cục Thống kê thừa nhận: Nếu không có đủ thông tin thống kê tin cậy thì rất khó đánh giá được tác động tiêu cực và tích cực; cũng như đề ra các biện pháp bảo vệ thị trường, lợi ích người tiêu dùng trong nước trước sự xâm nhập của nước ngoài. Việc đánh giá tác động WTO phụ thuộc rất nhiều và số liệu thống kê từ sản xuất, xuất nhập khẩu, dịch vụ và Việt Nam cần thu thập và tính toán các số liệu này một cách chính xác nhất.

Các chuyên gia về thống kê khẳng định, số liệu chính xác hơn sẽ cho kết quả tốt. Số liệu thống kê đáng tin cậy, được thu thập theo các chuẩn mực qui định và trong thực tiễn là rất tốt và vô cùng thiết yếu đối với quản lý. Không thể đánh giá tiến bộ hay xây dựng chính sách nếu không có số liệu thống kê. Số liệu thống kê sẽ giúp định ra ưu tiên cho các hoạt động trong tương lai.

Số liệu thống kê chính thức được xem như là những hàng hoá công, đặc biệt những dữ liệu cần thiết cho việc quản lý và đánh giá nền kinh tế của một quốc gia, quản lý việc cung cấp dịch vụ của Chính phủ và giảm tác động bên ngoài. Tất cả các nước đều sử dụng số liệu thống kê phục vụ cho việc ra quyết định. Với ý nghĩa đó, chúng ta càng hiểu khi số liệu thống kê chưa đầy đủ và chính xác sẽ mang lại những hạn chế như thế nào trong hoạch định chính sách và điều hành.

• Phước Hà