Khát vọng người dân: Một chính phủ thực sự của dân

(VietNamNet) - Đại hội X chủ trương: "Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước". Thủ tướng Chính phủ long trọng hứa: "Xây dựng cho được một Chính phủ và hệ thống các cơ quan hành chính thực sự là của dân, do dân, vì dân; trong sạch vững mạnh". Và người dân đồng tình, mong mỏi cuộc cải cách có tính cách mạng trên đây sớm trở thành hiện thực”.

Cùng với sự kết thúc kỳ họp đầu tiên Quốc hội khóa XII, việc sắp đặt xong bộ máy lập pháp, hành pháp và tư pháp, cơ cấu và nhân sự các tổ chức đầu não của Quốc hội và Chính phủ, có thể xem như đã hoàn tất một chặng đường khởi đầu vô cùng quan trọng của lộ trình dài cải cách cơ chế quản lý đất nước, cải cách hệ thống hành chính quốc gia.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu trước Quốc hội (Ảnh TTXVN)

Tuy vậy, mãi gần đây bộ máy Đảng và bộ máy Chính quyền từ trên xuống dưới vẫn còn sắp xếp gần như song hành, đồng dạng với nhau.

Về lề lối làm việc, các chủ trương công tác của các cấp chính quyền, ở nhiều bộ và tỉnh, thường phải xin và chờ ý kiến thống nhất của tổ chức đảng tương ứng. Có thể nói ví von rằng, trong một thời gian quá dài, đã vô hình tồn tại một “siêu chính phủ” bên cạnh một chính phủ.

Với tình hình tổ chức như vậy, có thể trong một số tình huống nào đó, bảo đảm được sự lãnh đạo chặt chẽ của đảng. Nhưng không thể tránh khỏi, trong nhiều lúc nhiều nơi xảy ra sự dẫm chân nhau, sự chậm trễ trong triển khai, sự đùn đẩy trách nhiệm trước những sai sót, khuyết điểm…Và rõ rệt nhất là sự cồng kềnh bộ máy, sự lãng phí công sở, sự phình to biên chế và quỹ lương, mà hiệu lực lãnh đạo, hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước lại suy giảm.

Tình hình kéo dài đó cuối cùng đã được nhìn thấy và từng bước khắc phục. Chậm trễ vẫn còn hơn là không có thời điểm bắt đầu! Sự thay đổi đó khởi đầu từ Đại hội Đảng lần thứ X. Đại hội đã nhấn mạnh “Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là khâu mấu chốt. Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước”.

Từ nhận thức đúng đắn đó, Bộ Chính trị (BCT) đã xác định chức năng của các ban đảng chủ yếu là tham mưu về chủ trương, chính sách lớn thuộc lĩnh vực được giao cho Ban Chấp hành Trung ương. Và từ tháng 4/2007, Ban chấp hành Trung ương đã quyết định hợp nhất hơn 10 ban của đảng thành 6 ban (Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Tổ chức Trung ương và Ban Tuyên giáo Trung ương, Ban Kiểm tra Trung ương, Ban Dân vận, Ban đối ngoại).

Tiếp bước sự thay đổi trên, một cơ cấu bộ máy của Chính phủ tinh gọn và hiệu quả hơn đã được Quốc hội vừa thông qua. Điểm nổi bật ở đây là rút gọn bộ máy bằng cách sắp xếp lại các bộ, cơ quan ngang bộ, và các cơ quan trực thuộc Chính phủ theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, liên thông và giảm các đầu mối trực thuộc. Cụ thể, số bộ và cơ quan ngang bộ đã giảm từ 26 xuống còn 22 với sự hình thành các bộ mới (Bộ Công thương, Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, Bộ Thông tin truyền thông) gộp lại từ một số bộ trước đây.

Sự thay đổi trên là một bước ngoặt lớn về mặt lý luận cũng như thực tiễn về phương thức tổ chức và lãnh đạo đất nước của một Đảng cầm quyền, đặc biệt trong thời đại mới, thời đại mở cửa và hội nhập sâu rộng với thế giới. Nhưng, đây chỉ là chặng đường khởi đầu của một hành trình dài, phức tạp với nhiều chông gai và cũng không ít lực cản, một quá trình biến đổi sâu sắc có tính cách mạng về cải cách cơ chế quản lý một đất nước, cải cách hệ thống hành chính một quốc gia. Và, không có gì phải ngạc nhiên khi những chông gai và lực cản xuất hiện ngay trước mắt và rồi còn diễn tiến lâu dài.

Trước mắt, vì sự sắp xếp lại bộ máy đụng chạm đến hàng loạt tổ chức đảng và chính quyền từ trung ương đến địa phương, liên quan đến hàng vạn người. Chúng ta còn nhớ những kinh nghiệm cay đắng của một thời tách tách, nhập nhập các tỉnh, huyện… trong cả nước. Do không tổ chức và chỉ đạo sát sao, ở nhiều địa phương đã xảy ra sự thất thoát tài sản, lãng phí tiền bạc rất to lớn và tình trạng mất đoàn kết, kéo bè kéo cánh rất căng thẳng. Thật đáng suy nghĩ với những thông tin mới đây về sự vội vàng đề bạt hàng loạt chức vụ cấp vụ, cấp cục ở một số bộ ngành khi quyết định về chia và nhập bộ chưa ráo mực hoặc thậm chí chưa được đặt lên bàn để ký ban hành.

Và lâu dài, vì việc thay đổi quan điểm, nhận thức về một vấn đề lớn như quan hệ lãnh đạo giữa đảng và chính quyền, việc xoá bỏ nề nếp, lề lối, thói quen quản lý lạc hậu và kém hiệu quả tồn tại qua nhiều năm tháng không thể thực hiện trong ngày một ngày hai. Đặc biệt việc chối bỏ đặc quyền đặc lợi do cơ chế quản lý cũ tạo nên để đạt được một nền hành chính trong sạch, có kiểm tra kiểm soát bởi một cơ chế dân chủ thực sự, không thể là một quá trình dễ dàng, nếu không nói là một cuộc đấu tranh căng thẳng và lâu dài với những lực cản lớn từ mọi phía.

Người dân đang hoan nghênh những tín hiệu phát ra từ chủ trương cải cách cơ chế quản lý đất nước theo hướng văn minh, hiện đại. Nhưng người dân cũng vừa lo lắng, vừa mong mỏi cuộc cải cách có tính cách mạng trên đây sớm trở thành hiện thực, mang lại những kết quả không chỉ to lớn ở tầm quốc gia mà còn thiết thực ở những việc thường ngày gắn liền với quyền lợi chính đáng của mỗi công dân Việt Nam.

• Trần Thanh Minh