Khó đạt mục tiêu 15% DN đổi mới công nghệ mỗi năm

- Hạn chế trong đổi mới công nghệ, thiết bị dẫn đến sản phẩm kém đa dạng. Công nghệ lạc hậu còn dẫn đến tiêu tốn nguyên liệu, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Thế nhưng, chỉ 1% doanh nghiệp xếp loại tiên tiến về công nghệ là con số đáng giật mình ở TP.HCM.

Vì thế, khó có thể đạt mục tiêu 15% doanh nghiệp đổi mới công nghệ mỗi năm. Tại hội nghị triển khai đề án đổi mới công nghệ công nghiệp sản xuất do Sở KH-CN TP.HCM tổ chức, nhiều ý kiến đồng tình cho rằng, đề án rất cần thiết, nhưng còn quan ngại khi nhiều doanh nghiệp chưa ý thức được đổi mới công nghệ là vấn đề sống còn.

Mục tiêu mỗi năm thêm 15% DN đổi mới công nghệ: Khó!

Trước đó, kết quả khảo sát từ 3 KCN-KCX lớn của thành phố, do Sở KH-CN thực hiện cho biết, chỉ 1% doanh nghiệp xếp loại tiên tiến về công nghệ.

Với hỗ trợ này, lãnh đạo thành phố kỳ vọng trong vòng 5 năm tới TP HCM có ít nhất 100 doanh nghiệp được đầu tư đổi mới công nghệ; tối thiểu 10 công nghệ nguồn - công nghệ cao sẽ được chuyển giao có hiệu quả đến các doanh nghiệp.

Ảnh trên: nhiều đại diện sở, ban, ngành tham gia, ủng hộ đề án. Ảnh dưới: ông Nguyễn Hữu Tín, TS. Phan Minh Tân, ông Tô Quang Trí (trái qua). Ảnh: V.G

UBND TP.HCM đã phê duyệt quyết định sẽ rót hàng năm số tiền 5 tỷ cho các ngành điện tử, công nghệ thông tin, hóa dược, chế biến thực phẩm nhằm mục đích đầu tư đổi mới công nghệ để chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trên địa bàn thành phố.

Năm 2009, sở sẽ chọn 10% DN trong số 630 DN được khảo sát hiện trạng trình độ công nghệ vừa qua để tiến hành làm điểm về đổi mới công nghệ. Việc hỗ trợ sẽ tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực, tư vấn DN giải pháp cải tạo và hỗ trợ vốn đầu tư đổi mới.

Sở KH-CN cho biết, sẽ đưa lên trang web sở phần mềm đánh giá trình độ công nghệ để tạo điều kiện thuận lợi cho DN tự đánh giá trình độ công nghệ của mình. Từ đó có kế hoạch đổi mới để từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất của mình.

Đề án Đổi mới công nghệ công nghiệp sản xuất phục vụ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trên địa bàn TP.HCM sẽ thử nghiệm trong 2 năm. Mục tiêu đề ra 15% doanh nghiệp đổi mới công nghệ mỗi năm.

Phó Giám đốc Sở Công thương TP.HCM Tô Quang Trí đặt vấn đề: "đổi mới KHCN có ý nghĩa chuyển dịch hoàn toàn không đơn giản. Nhiều doanh nghiệp vốn không có, mặt bằng không có thì đổi mới công nghệ kiểu gì? Đừng nói chung chung rồi đặt mục tiêu sẽ đổi mới, sẽ phát triển... sẽ rất khó khăn."

Thiếu vốn, vẫn đổi mới công nghệ được

Nhiều cơ sở dệt công nghệ yếu kém gây ô nhiễm môi trường. Ảnh: V.G

Về việc nhiều doanh nghiệp “đổ thừa” tại thiếu vốn nên chậm đổi mới công nghệ, Giám đốc Sở KH-CN Phan Minh Tân cho rằng, trình độ công nghệ thấp tại TPHCM phần lớn là do trình độ nguồn nhân lực thấp, kế đến mới là thiết bị máy móc lạc hậu. Do đó, việc DN cho rằng thiếu vốn đầu tư là chưa hoàn toàn đúng mà chủ yếu là do nhận thức của DN, họ chưa thực sự quan tâm đến vấn đề nâng cao trình độ công nghệ sản xuất của mình.

Theo ông Tân, đổi mới công nghệ không phải chỉ bằng cách đổi máy, mua công nghệ mà còn nhiều mặt khác như: nâng cao năng lực quản lý, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng hiệu quả hơn... Đây đều là những biểu hiện của đổi mới công nghệ.

Để hỗ trợ DN, Sở KH-CN đã thành lập Quỹ Khoa học công nghệ để hỗ trợ cho những DN có nhu cầu đổi mới công nghệ nhưng thiếu vốn đầu tư. Và lãi suất cho vay của quỹ này bằng 50% lãi suất cho vay của ngân hàng. Hiện đã có một số DN đã tiếp cận và được hỗ trợ đổi mới từ nguồn vốn này.

Ngoài vấn đề vốn, đường hướng triển khai, PGS.TS Phan Đình Tuấn, Hiệu phó ĐH Bách Khoa TP.HCM đặt vấn đề về thời gian: Có ý thức, có sự đồng hành của sở, thành phố, doanh nghiệp sẽ đổi mới công nghệ được nhưng cần ch1u ý thời gian. Vì câu chuyện đổi mới hôm nay 5 - 10 năm nữa hoàn tòan có thể lạc hậu.

Mặt khác, về định hướng kêu gọi đầu tư của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung trước đây rất đại trà, chưa cụ thể, chuyên sâu. Các cơ quan chức năng cũng chưa đưa ra những tiêu chuẩn, tiêu chí đầu tư đối với DN.

DN chưa xem đổi mới công nghệ là sống còn

Để đổi mới công nghệ, có khi doanh nghiệp chấp nhận cả rủi ro. Ảnh: V.G

Nhiều đại biểu có mặt trong hội nghị triển khai đã quan ngại vì nguyên nhân chủ yếu khiến cho trình độ công nghệ sản xuất tại TPHCM thấp là DN chưa thực sự quan tâm đến vấn đề đầu tư, đổi mới công nghệ. Nhiều doanh nghiệp chưa xem yếu tố công nghệ là yếu tố cạnh tranh, tồn tại sống còn của DN.

GS.TS Nguyễn Ngọc Giao, Chủ tịch Liên hiệp hội KH-KT TP.HCM cho rằng, trong câu chuyện đổi mới công nghệ, cái chính vẫn là doanh nghiệp cần biết cách tự bơi. Nếu không bơi chắc chắn sẽ tụt hậu, đồng nghĩa với việc tự đánh mất mình. Các sở, ban, ngành không thể ép họ phải đổi mới công nghệ, cũng như không thể ép ai đó ăn món họ không thích. Chỉ có thể hỗ trợ, tư vấn để họ nâng tầm ý thức lên mà thôi.

Ngược lại, có khi doanh nghiệp lại kêu tiếp cận khoa học công nghệ rất khó vì mua không ai bán, xin thì không cho - Ông Nguyễn Hữu Tín, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhìn nhận mặt trái vấn đề.

Ông Tín góp ý thêm, đổi mới công nghệ cần nhìn vào nội lực và phát huy nội lực, đừng nghĩ chuyện đi ăn cắp công nghệ của nước ngoài hay ở đâu đó. Cũng không nghĩ đến chuyện đi tắt đón đầu mà phải có tâm huyết mới làm được.

Ngoài ra, một thực tế việc đầu tư của các DN, nhất là DN nước ngoài thời gian qua chỉ chủ yếu tập trung vào việc gia công sản phẩm rồi xuất khẩu ra nước ngoài. Họ tận dụng yếu tố nhân công rẻ của nước ta để sản xuất. Còn hiệu quả về mặt kinh tế cho nhà nước thực sự rất thấp. Rất ít DN đầu tư vào những lĩnh vực công nghệ cao.

Ghi nhận những băn khoăn này, Giám đốc Sở KH-CN đánh giá: "Doanh nghiệp có thể chưa hiểu rõ lợi ích đem lại từ KHCN. Thay đổi thói quen trong sản  xuất cũng khó như thay đổi thói quen sinh hoạt đã thành nếp. Tuy vậy, cần biết thói quen nhiều khi là rào cản và đổi mới có thể gặp rủi ro nhưng vì sự tiến bộ thì cần chấp nhận."

• Vinh Giang