Không thể chấp nhận phạt cho tồn tại

Ảnh: L.Q

– Đánh giá của các cơ quan thanh tra quyền sở hữu trí tuệ cho thấy, tỷ lệ vi phạm bản quyền ở Việt Nam đã có những chuyển biến. Nếu năm 2005, tỷ lệ vi phạm là 95% thì năm nay với những cố gắng và gắt gao trong công tác, thanh, kiểm tra, dự tính tỷ lệ này sẽ là 90%. Với việc gia nhập WTO thì nhiều văn bản về lĩnh vực này cũng đã và đang được hoàn thiện.

Theo báo cáo về vi phạm bản quyền phần mềm của BSA/IDC thì tỉ lệ vi phạm bản quyền của Việt Nam là 90%, đây là tỉ lệ vi phạm bản quyền cao nhất trên thế giới. Tuy nhiên trong những năm gần đây, đặc biệt là trong năm 2006 chính phủ Việt Nam đã đẩy mạnh nhiều hoạt động thực thi pháp luật nhằm bảo vệ bản quyền cho phần mềm máy tính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam và tạo môi trường lành mạnh cho đầu tư nước ngoài và hội nhập thế giới.

Chỉ tính riêng trong tháng 10 vừa qua, Thanh tra Bộ Văn hoá Thông tin (VHTT) đã phối hợp với phòng Chống tội phạm công nghệ cao, Cục cảnh sát Điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ - Bộ Công An đã tiến hành thanh tra, phát hiện và xử lý một doanh nghiệp sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền và một số công ty kinh doanh máy tính vi phạm nghiêm trọng những qui định của Luật Sở hữu Trí tuệ về bản quyền phần mềm máy tính đó là công ty Daewoo - Hanel, Công ty Phát triển Tin học IDC và Công ty tin học SingPC.

Về phí Liên minh phần mềm doanh nghiệp (BSA), một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập vào năm 1988.Đây là một tổ chức mang tính toàn cầu hoạt động tại 80 quốc gia và đại diện cho các công ty phần mềm đa quốc gia và các công ty phần mềm sở tại. Tại Việt Nam, BSA đã triển khai đường dây nóng để tiếp nhận thông tin về các hành vi vi phạm bản quyền phầm mềm của đối tượng sử dụng là các công ty, doanh nghiệp và đồng thời để giải đáp các thắc mắc về bản quyền phần mềm.

Theo BSA, vi phạm bản quyền phần mềm có ảnh hưởng xấu về mặt kinh tế như cản trở sự phát triển của ngành công nghiệp phần mềm trong nước, thất thu thuế và các cơ hội việc làm của các nền kinh tế địa phương. Cũng theo báo cáo này thì, nếu từ nay đến 2009, vi phạm bản quyền phần mềm (BQPM) ở Việt Nam giảm được 10 điểm từ 92% đến 82%, thì kết quả đó sẽ trực tiếp đóng góp 1 tỷ USD vào GDP, tạo ra 4.097 việc làm trong lĩnh vực công nghệ cao cũng như đóng góp thêm 43 triệu USD tiền thuế vào ngân sách các chính quyền địa phương và726 triệu USD doanh thu cho các công ty phần mềm trong nước.

Theo ông Vũ Xuân Thành, Chánh thanh tra Bộ Văn hóa Thông Tin, “Chính phủ và các Bộ ngành liên quan quyết tâm tiếp tục đẩy mạnh việc thực thi Luật Sở hữu Trí tuệ, trong đó có việc bảo vệ bản quyền phần mềm tại các công ty kinh doanh máy tính và những doanh nghiệp sử dụng phần mềm.”

Đánh giá về tình hình bản quyền ở Việt Nam, ông Vũ Xuân Thành cho biết, không chỉ ở lĩnh vực phần mềm, vi phạm bản quyền ở các lĩnh vực khắc, như truyền hình, âm nhạc tại Việt Nam cũng tương đối trầm trọng. Có những bộ phim, sau khi phát hành, mặc dù rất cố gắng giữ gìn cũng chỉ sau 3 tháng là bị mất bản quyền. Các doanh nghiệp phần mềm trong nước, như: Vietkey, Lạc Việt cũng đã gặp rất nhiều khó khăn vì nạn vi phạm bản quyền. Để minh chứng cho việc phức tạp và nóng hổi trong vấn đề bản quyền truyền hình, ông Thành thông tin, ngày 6/11 Thanh tra Bộ VHTT đã nhận được hồ sơ vụ VTV kiện VTC về vi phạm bản quyền trong chương trình truyền hình trực tiếp đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2006.

Về tình hình hoạt động của lực lượng thanh tra văn hoá, ông Thành cho biết, hiện trên toàn quốc Bộ VHTT có khoảng 300 thanh tra viên. Thanh tra lĩnh vực vi phạm bản quyền phần mềm máy tính luôn là một bất cập, do đây là một lĩnh vực mới. Mới đây Bộ VHTT đã tổ chức tập huấn cho các cán bộ thanh tra về phần mềm để đáp ứng yêu cầu của thanh tra, kiểm tra. Công tác kiểm tra mới chỉ được thực hiện tại Hà Nội (6 doanh nghiệp), TP.Hồ Chí Minh (4 DN). Qua những đợt kiểm tra này cho thấy các DN đều tương đối chấp hành tốt các yêu cầu của cơ quan thanh tra.

Tuy nhiên, ông Thành cũng nêu vấn đề đặc thù thực tế, với thu nhập hiện còn thấp của người dân, thì việc bỏ ra gần 500 USD để mua phần mềm của Microsoft hay khoảng gần 5.000 USD mua bộ phần mềm Autocad thì quả là khó thực thi. Nhưng chúng ta không thể duy trì mãi đặc thù này, vì chúng ta đã tham gia một sân chơi toàn cầu.

Kiểm tra vi phạm bản quyền phần mềm tại SingPC.

Ông Tarun Sawney, Giám đốc phụ trách chống vi phạm bản quyền phần mềm BSA châu Á - Thái Bình Dương cho biết: “Chúng tôi rất ủng hộ và hoan nghênh các hoạt động cụ thể gần đây nhằm bảo vệ bản quyền phần mềm của chính phủ Việt Nam. Một trong những thách thức lớn đối với các tập đoàn viễn thông và công nghệ thông tin hàng đầu khi hoạt động tại Việt Nam là vấn đề vi phạm bản quyền. Nhưng tôi rất lạc quan vì Việt Nam đã có nhiều thay đổi trong một vài năm trở lại đây, đặc biệt là Việt Nam sắp trở thành một thành viên của tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục hợp tác chặt chẽ hơn nữa với Chính phủ Việt Nam để thực thi Luật Sở hữu Trí tuệ một cách mạnh mẽ hơn nữa cũng như hỗ trợ Chính phủ Việt Nam trong việc nâng cao nhận thức về vấn đề Sở hữu Trí tuệ trong công chúng”.

“Năm 1994, tỉ lệ vi phạm bản quyền tại Đài Loan là 72%, và với các chương trình thiết thực nhằm bảo hộ bản quyền phần mềm, năm 2005 con số vi phạm bản quyền tại Đài Loan đã giảm xuống chỉ còn 43%. Tôi tin rằng trong tương lai không xa Việt Nam cũng sẽ đạt được những thành công như vậy”, ông Tarun Sawney cho biết thêm.

Ông Vũ Mạnh Chu, Cục trưởng, Cục Bản quyền Tác giả, Bộ Văn hóa Thông tin cho biết: “Để thực hiện mạnh mẽ các cam kết của mình trong việc bảo hộ quyền Sở hữu Trí tuệ phần mềm, trong năm 2005 và năm 2006, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng và ban hành một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo hộ quyền Sở hữu Trí tuệ, hệ thống pháp luật này đã phần nào bắt kịp được với các tiêu chuẩn của hệ thống luật pháp của các nước tiên tiến trên thế giới về quyền Sở hữu Trí tuệ và cũng đã thoả mãn đầy đủ các nội dung yêu cầu của các công ước quốc tế về Sở hữu Trí tuệ mà Việt Nam đã tham gia”.

Cũng theo ông Chu, Thủ tướng Chính phủ đang chuẩn bị có một Chỉ thị về việc sử dụng phần mềm máy tính với các cơ quan, tổ chức. Theo đó, sẽ nâng cao trách nhiệm của đơn vị, tổ chức, các Bộ với việc sử dụng phần mềm máy tính. Nhiều văn bản và qui định về xử phạt cũng sắp được ban hành. Trong đó, các hành vi vi phạm sẽ được xử lý theo hướng tăng so với các qui định trước đây. Có những mức vi phạm trước đây chỉ phạt 30 triệu thì qui định mới sẽ là 100 triệu hoặc xử phạt gấp từ 1-5 lần giá trị hàng hoá vi phạm. Những hành vi vi phạm cũng được điều chỉnh lên tới khoảng 100 hành vi, trong đó có 40 hành vi là vi phạm trong lĩnh vực bản quyền phần mềm. Chúng ta không thể chấp nhận phạt cho tồn tại.

L.Quang