Khủng hoảng lương thực toàn cầu: Cơ hội cho người nông dân?

Nông dân thu hoạch lúa.

An ninh lương thực giờ đây đang trở thành nỗi lo của các nhà lãnh đạo, cũng như người dân của nhiều nước trên thế giới. Thế nhưng, cũng như bao cuộc khủng hoảng khác, bên cạnh những người chịu ảnh hưởng trực tiếp, bao giờ cũng có những thành phần được hưởng lợi. Lần này, cơ hội đang đến với những người nông dân.

"Nạn đói có thể làm bùng nổ cuộc Chiến tranh Thế giới 3"

Đó là chủ đề chính trong bài báo với tiêu đề ''Nạn đói đang đe dọa làm bùng nổ Cuộc chiến tranh thế giới thứ ba", đăng trên tờ ''El Pais'' của Tây Ban Nha ngày 28/4.

Tờ báo dẫn tuyên bố của Chủ tịch Ngân hàng thế giới Robert Zoellick khẳng định sự nghèo đói đang tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn tại 37 quốc gia trên thế giới.

Danh sách mà ông Zoellick đưa ra dựa trênước tính của Tổ chức Lương- Nông Liên hợp quốc (FAO), trong đó có nhiều nước đang lâm vào khủng hoảng lương thực và cần tới sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế.

Trong số này có 21 quốc gia châu Phi, 10 quốc gia châu Á, 5 nước thuộc khu vực Mỹ Latinh và đại diện duy nhất của châu Âu là Moldova. Quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất do giá lương thực leo thang là Haiti. Làn sóng biểu tình phản đối đã diễn ra trên khắp quốc đảo Caribbe này, khiến Thủ tướng buộc phải từ chức.

Trong khi đó, theo Giám đốc điều hành Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Rajat Nag ngày 30/4 cho biết hiện có 1 tỉ người ở châu Á đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tình trạng giá lương thực tăng nhanh trên toàn cầu.

Giá lương thực tăng cao khiến một số cam kết viện trợ lương thực của LHQ bị đảo lộn. Chương trình Lương thực Thế giới của LHQ phải hoãn vô thời hạn việc cung cấp 450 nghìn bữa ăn sáng miễn phí cho trẻ em Campuchia theo cam kết trước đó.

Cơ hội cho người nông dân

Theo con số của Hiệp hội xuất khẩu gạo Thái Lan, giá gạo tám thái xuất khẩu tăng từ 512 đô/tấn lên 998 đô/tấn từ tháng 1 đến tháng cuối tháng 4 năm nay. Như vậy trong vòng gần nửa năm trở lại đây, giá gạo Thái xuất khẩu tăng lên gần gấp đôi.

Thủ tướng Campuchia Hun Sen trong một phát biểu hôm qua 30/4 kêu gọi người dân nước này tiếp tục gia tăng diện tích trồng cây lương thực, kết hợp với xen canh tăng vụ lúa. Ông cho rằng cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu một mặt khiến nhiều người gặp khó khăn, nhưng mặt khác cũng khiến nhiều người được hưởng lợi, đặc biệt là những người nông dân.

Phát biểu tại một buổi lễ tổ chức ở ngoại ô thủ đô Phnom Penh, Thủ tướng Hun Sen nói: "Cuộc khủng hoảng lương thực thế giới, bất chấp việc dân chúng vẫn phàn nàn về việc giá lúa gạo đang tăng lên từng ngày, mặt khác nó sẽ đem lại cơ hội cho nông dân Campuchia, 80% dân số làm nông nghiệp của chúng ta sẽ hưởng lợi từ nó. Giờ đây, cơ hội đã đến với nông dân Campuchia."

Hun Sen cho rằng hiện nay cả nước đều đang có mưa, như một yếu tố "thiên thời", vì vậy người nông dân hãy tranh thủ trồng thêm các loại lương thực khác, bên cạnh lúa gạo.

Người đứng đầu Chính phủ Campuchia kêu gọi: "Thế giới đang khủng hoảng lương thực, người dân hãy trồng lúa, ngô và đậu. Giờ đây, tất cả đều bán rất được giá".

Mặc dù là một nước đói, Campuchia cam kết chung lưng cùng cộng quốc tế khắc phục khủng hoảng lương thực.

Campuchia đã ra lệnh ngừng xuất khẩu gạo từ cuối tháng 3 năm nay với mục tiêu nhằm bình ổn thị trường trong nước.

Nhưng tại phát biểu hôm qua, Thủ tướng Hun Sen cho biết, Chính phủ đang xem xét cho phép xuất khẩu gạo trở lại nhằm tìm đầu ra cho sản phẩm của người nông dân, đồng thời "thực hiện cam kết quốc tế mà Campuchia đã ký kết trong việc giúp đỡ các nước khác… nhằm làm giảm gánh nặng khó khăn chung của thế giới."

Ông Hun Sen nói: "Campuchia là một nước nhỏ, song chúng ta có thể giúp được hàng trăm nghìn gia đình thoát khỏi các đói bằng gạo xuất khẩu của chúng ta." "Chúng ta không thể sống sót một mình trong khi cả thế giới đang bị đe doạ bởi khủng hoảng an ninh lương thực."

Cũng theo ông Hun Sen, lượng gạo dự trữ trong kho của Campuchia hiện nay có khoảng 2 triệu tấn.

Campuchia hiện là một trong 12 nước đói nhất thế giới, theo Chỉ số Đói toàn cầu 2006 của Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế, với 30% dân số sống dưới mức nghèo khổ.

Biện pháp đối phó của các nước

Trong một phát biểu đưa ra hôm 29/4, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon yêu cầu các nước cắt giảm các rào cản xuất khẩu, đồng thời khẳng định ưu tiên cấp bách hiện nay là "ngăn chặn nạn đói". Tổng Thư ký yêu cầu các nước phải có biện pháp nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu này.

Việt Nam, Thái Lan, Lào, Campuchia và Myamar đã nhất trí thành lập Tổ chức các nước xuất khẩu gạo, tương tự mô hình Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ, nhằm mục đích phối hợp hành động nhằm kiểm soát giá gạo trên thị trường thế giới.

Khả năng này đã được Thủ tướng Thái Lan Samak Sundaravej đề cập trong cuộc tiếp xúc với báo giới tại Bangkok ngày 30/4.

Mục đích của việc thành lập Tổ chức các nước xuất khẩu gạo là nhằm tăng cường "sức mạnh tập thể" đối với thị trường gạo thế giới trong bối cảnh cơn sốt giá lương thực kéo dài nhiều tháng qua đang đe dọa gây mất ổn định tình hình chính trị - xã hội cho nhiều quốc gia trên thế giới.

Tổ chức này có thể gọi là OREC (Tổ chức các nước xuất khẩu gạo) và hoạt động theo mô hình của OPEC. Ý tưởng thành lập OREC đã được chính Thái Lan, nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, đề xuất cách đây không lâu, khi giá gạo thế giới đã tăng gần gấp đôi chỉ trong vòng 3 tháng.

Người đứng đầu nhà nước châu Á Philippinnes, Tổng thống Gloria Arroyo ngày 29/4 đã kêu gọi người dân nước này hãy ăn độn cơm với khoai hoặc ăn các loại ngũ cốc rẻ tiền khác để khỏi bị đói. Theo bà, một trong những biện pháp có thể giảm thiểu gánh nặng lương thực hiệu quả là dùng thức ăn thay thế. Người dân một số vùng ở Philippinnes bắt đầu ăn khoai lang kèm với gạo như một biện pháp bảo tồn nguồn lương thực dự trữ.

Hoàng Bách