Làm gì để dập dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm?

Kể từ ngày 23/10/2007 đến nay đã xảy ra ba đợt dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm. Đợt một, từ 23/10 đến 6/12/2007 với 1.878 trường hợp mắc; trong đó có 295 trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả V.cholerae tại 14 tỉnh, thành phố. Trong đó, Hà Nội là nơi xuất hiện dịch đầu tiên và có số lượng người mắc bệnh tiêu chảy cấp cũng như người bệnh dương tính với phẩy khuẩn tả cao nhất.

Đợt hai, từ ngày 24/12/2007 đến 5/2/2008 với 58 trường hợp mắc, trong đó 32 trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả. Tất cả các trường hợp này đều xảy ra tại Hà Nội.

Đợt ba, từ ngày 6/3/2008 đến nay. Tính từ ngày 6/3 đến ngày 2/4 có tất cả 364 trường hợp tiêu chảy cấp trong đó có 85 trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả. Hà Nội cũng là nơi phát dịch, phát hiện người bệnh đầu tiên, đã ghi nhận 190 ca tiêu chảy cấp, 44 trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả ở 12/14 quận, huyện.

Đến nay, đã có 11 tỉnh, thành phố có người mắc bệnh, bao gồm: Hà Nội, Hà Tây, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Thanh Hoá, Phú Thọ, Hà Nam, Nam Định, Vĩnh Phúc và Hải Dương. Lý do bùng phát dịch, một là do thói quen ăn uống mất vệ sinh. Trong tổng số các trường hợp dương tính với phẩy khuẩn tả, 78% ở lứa tuổi 20 - 29, do thói quen thích ăn thịt chó, mắm tôm, rau thơm và tiết canh lòng lợn. Đây là những thực phẩm có nguy cơ ô nhiễm cao nhất. Hai là, chưa kiểm soát được nguồn chứa vi khuẩn.

Như ta đã biết, nguồn gây bệnh gồm có người bệnh, người lành mang trùng và động - thực vật thuỷ sinh. Đối với những người mắc tả có biểu hiện lâm sàng, phải được điều trị triệt để và xử lý triệt để chất thải là phân và chất nôn. Về người lành mang trùng, là những người có vi khuẩn tả trong người nhưng vẫn khoẻ mạnh, lao động bình thường. Đây là nguồn bệnh tiềm tàng nguy hiểm vì số lượng rất đông mà không ai biết, hàng ngày vẫn thải vi khuẩn ra ngoài qua phân và chất nôn. Về động - thực vật thuỷ sinh, vi khuẩn tả có thể sống kết hợp với một số cây và động vật dưới nước làm cho nước trở thành nguồn gây nhiễm bệnh. Nếu mưa lụt, làm nước này lan tràn ra cộng đồng, môi trường, hoặc người dân dùng nước này để rửa rau sống, vẩy cho rau tươi trước khi bán thì nguy cơ gây nhiễm cho người là rất lớn.

Ba là, các thực phẩm không qua xử lý nhiệt trước khi ăn là những thực phẩm có nguy cơ cao bị nhiễm vi khuẩn tả. Những thực phẩm đó là rau sống, thịt chó, mắm tôm.

Bốn là, việc xử lý phân, chất thải chưa bảo đảm yêu cầu vệ sinh. Người ta có thể thải vi khuẩn tả qua đường phân tới vài tháng. Thực tế hiện nay ở nhiều cụm dân lao động thời vụ (nhất là thợ xây dựng) đều không có hố xí bảo đảm yêu cầu, tình trạng đi vệ sinh ven hồ, ven sông, trong các khu đang xây dựng còn khá phổ biến.

Năm là, bàn tay chưa sạch. Tình trạng khá phổ biến hiện nay là nhiều người không rửa tay sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn. Qua kiểm tra những người chế biến thực phẩm thức ăn đường phố, tỷ lệ bàn tay có vi khuẩn E. coli tới 70 – 80%. Có E.coli là có dính phân và có các vi khuẩn đường ruột khác, trong đó có thể có cả vi khuẩn tả. Mặt khác, nếu rửa tay bằng nước bẩn thì cũng coi như là chưa rửa, nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Sáu là, chưa có biện pháp bảo quản thực phẩm khỏi ruồi và bụi. Trong đường tiêu hoá của ruồi có thể chứa tới 28 triệu vi khuẩn, và dính vào lông, vòi, và cánh ruồi có thể tới sáu triệu con. Nếu ăn phải thức ăn mà ruồi đã đậu vào sẽ bị nhiễm bệnh.

Vậy làm gì để dập dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm một cách hiệu quả?.

Cách đơn giản, rẻ tiền nhất nhưng hiệu quả là thực hiện triệt để nguyên tắc đơn giản của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đưa ra từ năm 1987 của thế kỷ trước. Đó là: Nấu chín thức ăn; đun sôi nước uống; rửa sạch tay. Cụ thể: phải làm cho tất cả mọi người tự giác thực hiện đầy đủ sáu thông điệp an toàn vệ sinh thực phẩm sau đây: 1 - Thực hiện “Ăn chín uống sôi”. Tất cả đồ ăn, thức uống cần đun sôi trước khi ăn uống; 2 - Rửa sạch tay bằng xà-phòng trước khi ăn uống và sau khi đi vệ sinh, nước sử dụng sinh hoạt, chế biến thực phẩm phải khử trùng; 3 - Dụng cụ, bát đũa trước khi ăn phải rửa sạch và nhúng nước sôi; 4 - Bảo quản tốt thực phẩm đã chế biến, chống ruồi, mưa gió bụi bẩn; 5 - Xử lý phân, chất thải bảo đảm yêu cầu vệ sinh, không dùng phân tươi để bón và tưới rau; 6 - Thực hiện sáu không: Không ăn rau sống; Không ăn tiết canh; Không ăn mắm tôm, mắm tép sống; Không ăn gỏi cá, hải sản sống; Không ăn nem chạo, nem chua; Không uống nước lã, nước đá mất vệ sinh.

PGS, TS Trần Đáng

(Theo Nhân dân)