Lãng phí hàng trăm tỷ vì dự án cải thiện môi trường

Được đầu tư với kinh phí lên tới hàng trăm tỷ đồng, nhưng các dự án cải thiện ô nhiễm môi trường ở TP Đà Nẵng gần như không phát huy được tác dụng, mặc cho tình trạng ô nhiễm nguồn nước, rác thải, không khí trên địa bàn ngày càng trầm trọng thêm.

Điển hình trong số các dự án cải thiện môi trường không hiệu quả đó là Nhà máy xử lý nước thải KCN Hoà Khánh, Dự án bãi rác Khánh Sơn mới và Dự án thoát nước vệ sinh TP.

Lượng nước thải ô nhiễm chưa qua xử lý vẫn vô tư đổ ra biển (Trong ảnh là bãi biển Mỹ Khê). (Ảnh: Bửu Lân)

Theo kết quả quan trắc của Sở Tài nguyên và Môi trường TP, mức độ ô nhiễm nước thải tại các KCN Hoà Khánh, Liên Chiểu, Thọ Quang hiện đều vượt mức cho phép gấp nhiều lần; nồng độ các chất độc hại trong không khí tại các cơ sở sản xuất công nghiệp rất nghiêm trọng với mức độ cao gấp từ 2 -100 lần (cụ thể CO vượt từ 67-100 lần, hơi chì, NOx vượt 2 đến 6 lần, kết quả phân tích các thông số bụi kim loại khác cũng rất cao: kẽm 7,91 mg/m3, đồng là 0,03 mg/m3, sắt 0,05 mg/m3).

Trong khi đó, Dự án nhà máy xử lý nước thải KCN Hoà Khánh được đầu tư hơn 20 tỷ đồng nhằm cải thiện tình trạng ô nhiễm nói trên được đưa vào sử dụng từ năm 2005 nhưng đến nay vẫn chưa phát huy được công dụng. Sự hoạt động cầm chừng của dự án khiến cho tình trạng ô nhiễm môi trường tại khu vực này ngày càng trầm trọng thêm.

Được biết, KCN Hoà Khánh còn hơn 150 ha diện tích chưa có hệ thống cống nước thải và 89 cơ sở sản xuất chưa được đấu nối vào hệ thống xử lý. Mỗi ngày có gần 3.000m³ nước thải ô nhiễm có hàm lượng hữa cơ, vi sinh vật và kim loại nặng cao gấp 2 - 10 lần so với mức cho phép vô tư thải ra môi trường xung quanh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân trong thời gian dài.

Tương tự, dự án Bãi rác Khánh Sơn mới với tổng mức đầu tư gần 3 triệu USD, chiếm diện tích hơn 50ha, từng được "quảng bá" có công nghệ xử lý rác thải tiên tiến, hiện đại nhất Việt Nam nhưng đến nay vẫn chưa phát huy được tác dụng chỉ vì thiếu khu thu gom rác thải, quy trình xử lý thiếu đồng bộ...

Chính vì vậy, hàng ngày khoảng 250m³ nước rỉ rác không đảm bảo của bãi rác cũ (nồng độ các chất ô nhiễm trong nước thải như BOD, COD vượt tiêu chuẩn cho phép trên 30 lần) vẫn vô tư chảy trực tiếp ra môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người dân nơi đây và cả người dân khu vực trung tâm TP khi lượng nước thải này theo mương cống đổ về sông Phú Lộc, ra biển Thanh Bình.

Một dự án lãng phí không kém khác, đó là Dự án thoát nước Vệ sinh TP Đà Nẵng. Dự án được hy vọng là giải quyết những vấn đề về vệ sinh môi trường tại trung tâm TP. Song từ khi đưa vào vận hành, không ít “sự cố” phát sinh từ việc sụt lún của các tuyến ống HDPE cho đến phát sinh mùi hôi thối tại các cửa cống, khiến người dân Đà Nẵng “ăn không ngon, ngủ không yên”.

Chưa hết, do hệ thống bơm nước thải tự động dọc các tuyến đường ven biển hoạt động chưa đồng bộ, một lượng lớn nước thải sinh hoạt ô nhiễm, hôi thối chưa được xử lý đổ vô tội vạ ra biển. Có thể thấy rõ thực trạng trên tại bãi biển Mỹ Khê, đoạn từ đường Phạm Văn Đồng đến Nguyễn Văn Thoại và tuyến đường ven biển Nguyễn Tất Thành. 

Hố chôn rác thải y tế mà Bãi rác “tiêu chuẩn quốc tế” đã từng sử dụng. (Ảnh: Bửu Lân)

Ông Lê Trần Nguyên Hân, Trưởng phòng QL Môi trường - Sở TNMT TP Đà Nẵng cho biết: Việc tồn tại 7 “điểm nóng” về môi trường là hệ quả của các dự án được đầu tư chưa đồng bộ, việc quản lý và vận hành các dự án về môi trường chưa hiệu quả.

Để giải quyết những điểm nóng trên, theo ông Hân, điều trước hết là phải xây dựng hoàn chỉnh các hạng mục công trình như hệ thống cống dẫn nước thải, đấu nối nước thải tại KCN Hoà Khánh; hay thu gom, xử lý nước thải đạt yêu cầu tại bãi rác Khánh Sơn cũ; đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu xử lý nước thải tại KCN thuỷ sản Thọ Quang…

Đối với hệ thống cống dẫn nước thải tại bãi biển nói riêng, Dự án Thoát nước vệ sinh TP nói chung, cần đánh giá lại cụ thể nhằm đưa ra biện pháp giải quyết tổng thể, tránh phát sinh ô nhiễm như thời gian vừa qua…

Tuy nhiên, đó chỉ mới là giải pháp cụ thể, tức thời. "Biện pháp lâu dài vẫn là cơ chế phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng đối với các đơn vị hoạt động, giám sát chặt chẽ chất lượng vận hành của các dự án môi trường. Đồng thời, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân, các cơ sở sản xuất, các đơn vị vận hành dự án bằng các hoạt động tuyên truyền cũng như chế tài cứng rắn. Thậm chí có thể đóng cửa tạm thời hay vĩnh viễn các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng”, ông Hân khẳng định.

Bửu Lân