Lên núi xây... mồ

  - Với con cháu người đã khuất, xây mộ là làm tròn chữ hiếu, còn với họ xây mộ một là nghề kiếm cơm nuôi cả gia đình, họ là những người thợ xây mộ ở Huế.

Mặt trời lên bằng ngọn cây thông, nắng bắt đầu gắt, nhiệt độ tăng dần theo thời gian. Anh Nam, da đen sạm, dáng người gầy như thanh củi, trông anh khắc khổ và già hơn so với tuổi của mình, 32 tuổi. Tay bay thoăn thoắt, anh đang tạo hoa văn cho một ngôi mộ. Anh là một trong những thợ xây mộ tại nghĩa trang nhân dân thành phố Huế. Cùng với hàng trăm con người khác, anh đang ngày ngày kiếm miếng cơm manh áo bằng nghề xây mộ.

Trời nắng chang chang, vẫn cố xây vừa lòng thân chủ. Ảnh: Hoàng Táo.

Có thâm niên nhất trong nghề xây mộ phải kể đến là anh Ty, nhà anh ngay cạnh nghĩa trang. Hơn 30 tuổi, nhưng anh có tròn 20 năm trong nghề xây mộ. Anh cho biết: “Nhà anh sống ở đây đã lâu, tuổi thơ anh gắn với những ngôi mộ. Lớn lên, anh đi phụ hồ cho những người xây mộ, rồi dần trở thành thợ xây khi nào không biết”.

Hiện nay, anh Ty đang là một trong những người xây mộ có uy tín tại nghĩa trang. Gọi nôm na là “chủ thầu”, anh nhận xây mộ từ các gia đình rồi gọi thợ cùng làm. Tùy theo từng công việc mà tiền nhận cũng khác nhau.

“Lúc đông, công việc làm không hết, 5–7 ngôi mộ cùng làm một lúc. Những lúc như vậy, gọi người làm nhiều khi không có. Nhưng cũng có lúc, cả tháng dài không có việc làm”, anh tâm sự. Nhà có 5 người, cuộc sống chủ yếu dựa vào nghề làm mộ của anh. Anh nhận tất cả mọi công việc liên quan đến mồ mả, từ đào huyệt, xây mộ cho đến dựng bia, tảo mộ…

Gáng nước là việc của những phụ hồ nữ. Ảnh: Hoàng Táo.

Cách chừng một trăm mét về phía dưới nơi anh Nam đang làm, một nhóm thợ khác đang hì hục tô trát trong cái nắng chói chang. Chị Danh, một người thợ phụ cho biết, chồng chị cũng làm thợ phụ tại nghĩa trang này, nhưng đang làm cho ngôi mộ khác. Công việc cực và nặng nhọc lắm. Tất cả đều phải gánh trên vai, từ cát, nước, đất cho đến dụng cụ đi làm.

Họ sống giữa mồ mả, và sống nhờ vào mồ mả.

Nghĩa trang nằm chênh vênh trên núi, vật liệu chỉ có thể chở đến và đổ ngoài đường cái. Còn lại, việc vận chuyển hàng khối cát, xi măng, bờ lô, gạch ngói… đều dựa vào đôi vai. Con đường dài cả trăm mét, càng lên càng dốc, chỉ lơ đễnh một hơi thở là có thể sảy chân lúc nào không biết. Và công việc này chủ yếu dành cho phụ nữ.

Công việc không kể trời nắng hay mưa, lúc nắng thì làm trong cái nắng như lò thiêu, lúc mưa dầm, mặt đất nhão nhoét như hồ. “Kinh hãi nhất là bốc mộ lúc nửa đêm theo yêu cầu của người nhà, nhưng mình làm dần rồi cũng quen. Hay như trời đang nắng bỗng đổ mưa, đêm đó về nhà coi như đau nhức không ngủ được” – anh Ty kể như vậy.

Người làm ở nghĩa trang có đủ thành phần, độ tuổi, từ thanh niên trai tráng cho đến người già, phụ nữ. Chị Hoa, phụ hồ cho hay: “Một ngày làm quần quật, gánh lên gánh xuống không biết bao nhiêu lần được trả công chừng 40–50 nghìn đồng. Đối với thợ chính thì tiền công cao hơn, chừng 70 nghìn”.

Những hoa văn uốn lượn, rồng, chim, ông Lộc, ông Thọ… đang dần hình thành. Một ngôi mộ nữa được làm xong. Với nhiều người lao động, đây chỉ là công việc kiếm ăn hằng ngày. Nhưng với những người đang nằm dưới mộ và người thân của họ, đây là một việc làm không thể thiếu. “Con cháu đôi lúc bận làm ăn không thể chăm sóc ông bà được, phải nhờ các anh chị làm công ở đây. Họ đang giúp chúng tôi làm trọn chữ hiếu của đạo làm con”, một người đi thăm mộ nói.

Lúc nào nghĩa trang cũng như một công trường. Ảnh: Hoàng Táo.

Chiều về trên nghĩa trang, không khí có vẻ mát hơn, một ngày làm việc nặng nhọc nữa đã kết thúc. Hàng nghìn ngôi mộ với muôn hình vạn trạng các khuôn mẫu khác nhau, những người thợ xây ở đây đang xây lên những ngôi nhà cho người đã khuất “sống là nhà, thác là mồ”.

• Hoàng Táo