Lịch sử EURO qua các thời kỳ: ĐT Nga

Vào năm 1964 tuyển Liên Xô cũ một lần nữa lọt vào trận đấu cuối cùng của giải nhưng lần này họ phải dừng bước trước ĐT Tây Ban Nha cũng với tỷ số 1-2. Sau đó vào năm 1972, ĐT Liên Xô cũ lại tiếp tục có mặt tại trận chung kết nhưng thảm bại với tỷ số 0-3 trước ĐT Tây Đức cũ. Phải đợi đến 16 năm sau, các cầu thủ Liên bang Xô-viết mới lại có mặt trong trận chung kết và bị Hà Lan khuất phục với tỷ số 0-2. Sau khi Liên Xô  tan rã, ĐT Nga vẫn được đánh giá cao trong các mùa giải EURO gần đây (ngoại trừ việc sẩy chân trước VCK vào năm 2000)

Thời kỳ đầu tiên
Nước Nga Xô Viết là đại diện “thường xuyên” trong các kỳ Euro và trong 4 giải đấu đầu tiên họ luôn có mặt tại bán kết.Vào những năm 60 của thế kỷ trước, nước Nga (Liên Xô cũ) luôn là một cường quốc bóng đá với thế hệ vàng gồm các cầu thủ như thủ môn Lev Yashin, tiền đạo Valentin Ivanov, những người đã giúp ĐT Liên Xô cũ lên ngôi vô địch ở ngay tại giải Euro đầu tiên được tổ chức trên đất Pháp.

Huyền thoại một thời Lev Yashin (trái) cùng
chiếc cúp vô địch Euro đầu tiên cho ĐT Liên Xô năm 1960

Bốn năm sau, trên xứ sở đấu bò Tây Ban Nha, các cầu thủ Liên bang Xô-viết chỉ chịu dừng bước tại trận chung kết trước đội chủ nhà. Sau thất bại tại WC 1966, ĐT Liên Xô lại toả sáng tại các vòng ngoài của kỳ Euro 1968, để rồi dừng bước trước các cầu thủ Italia tại bán kết cho dù đã giữ được thế trận trong vòng 120 phút với tỷ số 0-0.

Dù làm điên đảo đấu trường Châu Âu năm 1972 nhưng các cầu thủ Liên bang Xô-viết không thể lần thứ hai giương cúp như năm 1960. Tại trận chung kết họ đã phải dừng bước và ôm hận trước các cầu thủ Tây Đức với tỷ số 0-3. Tiếp đó, bỏ qua 3 kỳ Euro, mãi đến năm 1988 Liên Xô mới trở lại đấu trường Châu Âu, với những Vasily Rats và Oleg Protasov.

ĐT Liên Xô tại Euro 1988

Tuy mới quay trở lại đấu trường châu lục sau 16 năm vắng mặt nhưng Liên Xô cũ vẫn là đối thủ đáng gờm khi họ đánh dấu sự có mặt của mình bằng chiến thắng 1-0 trước Hà Lan tại vòng bảng, sau đó đè bẹp những chú sư tử Anh để đối mặt cùng ĐT Italia tại bán kết. Vượt qua ĐT Italia, Liên Xô một lần nữa đối mặt cùng “cơn lốc mầu da cam”. Tuy nhiên trong trận chung kết gặp Hà Lan, dù rất cố gắng lặp lại thế trận và kết quả như tại vòng bảng, nhưng trước một Hà Lan với Ruud Gullit và Marco Van Basten, hai cầu thủ ghi được ghi tên trong danh sách huyền thoại của mọi thời đại qua trận đấu này, các cầu thủ Liên Xô đã không thể giành chiến thắng. Hà Lan đã lên ngôi vô địch Euro 1988 sau bàn thắng của Gullit và cú vô-lê kinh điển từ một góc rất hẹp của huyền thoại Van Basten.

Sau sự sụp đổ của LX cũ vào những năm 1989/1990, các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ tách ra thành các quốc gia độc lập, quá trình đó cũng diễn ra trong nội bộ Liên đoàn Bóng đá Xô-viết vào năm 1991. Tuy nhiên, do trước đó đã đăng ký tham dự EURO 1992 với cái tên Liên-Xô nên đội bóng vẫn được tập hợp lại và được biết đến với cái tên CIS (Cộng đồng các quốc gia độc lập).

Tiền đạo Dobrovolski trong màu áo của ĐT CIS tại Euro 1992

Nhưng đó quả là một mùa giải không thành công và họ kết thúc giải đấu ở vị trí cuối bảng B tại EURO 1992 dù đã cầm hoà Đức và Hà Lan trong 2 trận đầu tiên. CIS thất bại nặng nề trước Scotland với tỉ số 3-1 và bị loại khỏi vòng đấu knock-out.

Những năm gần đây
Trước năm 1996, đội tuyển Nga đã chính thức ra đời và đã có mặt tại World Cup 1994 nhưng không gặt hái được nhiều thành công. Những kỳ vọng quá cao có thể gây nên thất vọng cho người hâm mộ với một đội tuyển trẻ mà trong đó có cả những tài năng lớn như Alexander Mostovoi và Valeri Karpin. Bị xếp cùng bảng với Đức, Italia và Cộng hoà Czech, đội tuyển Nga khởi đầu Euro 96 bằng trận thua 2-1 trước Italia. Cựu cầu thủ Chelsea Pierluigi Casiraghi đã ghi cả 2 bàn thắng cho Italia trong khi Ilia Tsymbalar chỉ gỡ được 1 bàn danh dự cho đội tuyển Nga.

Trong trận đấu tiếp theo họ chịu thất bại nặng nề trước ĐT Đức với tỉ số 0-3, cả 3 bàn thắng đều được ghi trong hiệp 2, Klinsmann ghi 2 bàn và Sammer ghi bàn thắng ấn định tỉ số chung cuộc. Tuy nhiên, với kết quả đó, Nga vẫn có cơ hội lọt vào vòng trong nếu Đức đánh bại Italy và họ phải thắng trong trận đấu với Cộng hoà Czech. Nhưng Italy cầm hoà Đức với tỉ số 0-0, và đội tuyển Nga cũng chỉ có thể cầm hoà 3-3 trong trận đấu với đội tuyển Czech sau khi dẫn trước 2-0 nhờ các bàn thắng của Mostovoi, Tetradze và Beschastnykh. Kết quả đó đã đưa Czech đi tiếp vào vòng sau.

Cựu tiền vệ CLB Man Utd Andrei Kanchelskis trong màu áo ĐT Nga
thời kỳ những năm cuối thập kỷ 90 thế kỷ trước.

Đội tuyển Nga bị loại khỏi vòng chung kết Euro 2000 nhưng lại góp mặt 4 năm sau đó tại Bồ Đào Nha và được xếp cùng bảng với đội chủ nhà Bồ Đào Nha cùng Tây Ban Nha và Hy Lạp. Sau một mùa World Cup đáng thất vọng tại Nhật Bản và Hàn Quốc, các CĐV của xứ sở bạch dương hy vọng ĐT Nga sẽ làm được một điều gì đó tại EURO 2004 này. Thế nhưng một lần nữa Hy Lạp đã làm nên điều bất ngờ tại bảng đấu, giống như Czech 8 năm về trước để rồi vượt qua ƯCV Tây Ban Nha và đi tiếp vào tứ kết.

Đội tuyển Nga bị Tây Ban Nha đánh bại 0-1 ngay trong trận ra quân, bàn thắng của Juan Carlos Valeron đã mang về cho “các chú bò tót” một chiến thắng quí giá sau một trận cầu căng thẳng. Đội chủ nhà Bồ Đào Nha thể hiện một phong độ xuất sắc trong trận đấu thứ 2, thắng Nga với tỉ số 2-0 nhờ bàn thắng từ rất sớm của Maniche và sau đó là bàn nâng tỷ số của Rui Costa. ĐT Nga bị loại khỏi vòng chung kết EURO chỉ sau 2 trận đấu. Tuy nhiên, trong trận cuối cùng, khi đã hoàn toàn chẳng còn chút áp lực nào, họ lại thắng 2-1 trước Hy Lạp, nhà vô địch tương lai của giải đấu này nhờ 2 bàn thắng của Dimitri Kirichenko và Dimitri Bulykin, để lại cho người hâm mộ những nuối tiếc “giá như ĐT Nga thi đấu tốt như thế ngay từ những trận đầu tiên”.

Niềm vui của Bulykin khi ghi bàn cho ĐT Nga tại Euro 2004

Trong thời gian gần đây, nhất là tại vòng loại Euro 2008, ĐT Nga thi đấu khá thất thường, mặc dù có trong tay HLV tài ba như Hiddink và rất nhiều tài năng trẻ. ĐT Nga có mặt tại Euro lần này cũng một phần bởi ĐT Anh ở cùng bảng tại vòng loại đã thi đấu quá thất vọng, và ngược lại “người anh em” Croatia đã thi đấu quá chuyên nghiệp tại trận đấu cuối cùng.

Như “từ cõi chết trở về” khi được tham dự VCK Euro 2008, liệu “các chú gấu Nga” sẽ lại mang đến nỗi thất vọng cho các CĐV nhà hay sẽ “bừng tỉnh sau giấc ngủ đông” đã dài gần nửa thế kỷ để tìm lại ánh hào quang ngày nào…Chúng ta hãy cùng chờ xem.

Thúy Quỳnh