McCain-Bush: Khác biệt hay tương đồng?

Phe Dân chủ thích nói rằng, Thượng nghị sĩ John McCain mở ra nhiệm kỳ thứ ba của ông Bush, nhưng đấy không phải là một lời khen ngợi. Phe Cộng hòa đáp lại rằng, gọi ông McCain là ’’McBush’’ là một cuộc tấn công chính trị và ông McCain là con người của chính ông.

Thượng nghị sĩ John McCain và Tổng thống Bush (Ảnh: Indecision2008)

Nhìn qua thành tích 25 năm của ông McCain trong Quốc hội Mỹ, lập trường trong chiến dịch vận động tranh cử 2008 và các bài diễn văn lớn của ông trong ba tháng qua, người ta thấy rằng về các vấn đề lớn như kinh tế, sự ủng hộ tiếp tục cuộc chiến Iraq, chăm sóc y tế, nạo thai, loại thẩm phán mà ông sẽ chỉ định vào Tòa án Tối cao, lập trường của McCain quả thật giống Tổng thống Bush

Về môi trường, chính sách ngoại giao và phổ biến hạt nhân, ông McCain có quan điểm khác biệt với ông Bush. Mặc dù ông có cùng quan điểm với Tổng thống Mỹ về các mục tiêu của ông Bush tại Iraq, nhưng thỉnh thoảng ông lại là người chỉ trích thẳng thừng cách điều hành cuộc chiến này.

Về nhập cư, ông McCain bất đồng với Bush cũng như quan điểm chính thống của đảng Cộng hòa bằng cách ủng hộ việc trao quyền công dân cho hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp. Tuy nhiên, sau đó ông rút lại và nhấn mạnh chính sách: An ninh biên giới là biện pháp cần làm trước tiên - chính sách mà đa số trong đảng của ông ủng hộ.

Ông McCain ủng hộ việc áp đặt các quy định chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng các kỹ thuật tàn bạo để thẩm vấn nghi phạm khủng bố - điều mà chính quyền Bush không thích. Tuy nhiên, ông McCain cùng quan điểm với ông Bush về việc hạn chế quyền của các tù nhân ở Guantanamo. Gần đây, quan điểm của McCain về quyền hành pháp đang tiến gần hơn tới quan điểm của Bush khi nhóm vận động của ông nói rằng, ông tin hoàn toàn hợp hiến khi Tổng thống ủy quyền cho các vụ nghe lén điện thoại quốc tế và xem trộm thư điện tử mà không cần lệnh của tòa án.

Ông McCain đã thay đổi quan điểm về một số vấn đề. Giờ đây, ông ủng hộ chính sách cắt giảm thuế của Tổng thống Bush sau khi chỉ trích rằng chính sách này có nhiều rủi ro về tài chính và nâng đỡ quá mức người giàu. Ông cũng tiếp tục điều chỉnh quan điểm về các vấn đề khác. Hôm 15/6, ông nói rằng tiếp tục phản đối việc mở khu bảo tồn quốc gia Refuge ở Bắc Cực cho hoạt động khai thác dầu khí. Việc này khiến McCain bất đồng với Nhà Trắng và phần lớn các thành viên đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, ông nói rằng ủng hộ việc để cho các bang có quyền linh hoạt quyết định liệu có thăm dò dầu khí ở ngoài khơi hay không.

Để cân bằng, nhóm vận động tranh cử của McCain đã tìm cách nhấn mạnh những khác biệt giữa Bush và McCain hơn là các điểm tương đồng giữa hai chính trị gia này. ’’Trong 10 năm qua, ông ấy là một tiếng nói độc lập ủng hộ những việc mà ông nghĩ có lợi nhất cho nước Mỹ. Thỉnh thoảng, hành động đó khiến ông mâu thuẫn với các thành viên của đảng Cộng hòa và với Tổng thống. Đảng Dân chủ biết điều đó’’, Mark Salter, một trong những cố vấn thân cận nhất của McCain, nói.

Khó có thể coi McCain là chính trị gia bảo thủ Cộng hòa, song điều chắc chắn là ông là người không tuân theo các quy tắc của đảng này. Theo thăm dò của CBS News cách đây hai tuần, 43% cử tri đăng ký nói rằng họ tin ông sẽ tiếp tục các chính sách của Bush và 21% nói rằng ông sẽ bảo thủ hơn. 28% nói rằng ông sẽ ít bảo thủ hơn Bush.

Tương đồng

Về vấn đề nạo thai, ông McCain thẳng thắn hơn ông Bush trong việc phản đối Roe v. Wade - phán quyết năm 1973 của Tòa án Tối cao Mỹ mà thiết lập quyền nạo thai hợp hiến. Mặc dù Bush nói về việc thay đổi ’’con tim và khối óc’’ của người Mỹ để xây dựng một ’’văn hóa đời sống’’, McCain nói thẳng tại Nam Carolina hồi năm ngoái rằng: ’’nên lật nhào’’ Roe v. Wade.

Ông McCain ủng hộ mạnh mẽ triết lý tư pháp của ông Bush và đã thề bổ nhiệm các thẩm phán có quan điểm bảo thủ giống như thẩm phán John Roberts Jr. và Samuel Alito Jr.

Về quyền của giới đồng tính, ông McCain đã bỏ phiếu chống lại dự luật sửa đổi hiến pháp mà ông Bush đưa ra nhằm cấm kết hôn đồng giới, nói rằng việc này nên để các bang quyết định. Sau đó, trong năm 2006, ông tuyên bố ủng hộ dự luật trên. Tuy nhiên, dự luật này cuối cùng đã thất bại.

Khác biệt

Có lẽ khác biệt lớn nhất của McCain với Bush là về vấn đề biến đổi khí hậu. McCain đã đề nghị buộc các doanh nghiệp hạn chế phát thải khí nhà kính. Bush cho rằng, các biện pháp hạn chế bắt buộc đó sẽ gây bất lợi cho nền kinh tế Mỹ. McCain cũng ủng hộ hệ thống buôn bán khí thải nhà kính giữa các doanh nghiệp.

Về ngoại giao, McCain thường lánh xa chủ nghĩa đơn phương của chính quyền Bush. ’’Chúng ta không thể xây dựng một nền hòa bình lâu dài bằng cách tự do hành động một mình. Phải tăng cường các liên minh toàn cầu của chúng ta’’, ông McCain nói trong một bài diễn văn lớn về chính sách đối ngoại tại Los Angeles hồi cuối tháng 3.

Không giống Tổng thống Bush, ông McCain ủng hộ một hiệp định ràng buộc giữa Mỹ và Nga về hạn chế vũ khí hạt nhân, loại bỏ vũ khí hạt nhân chiến thuật tại châu Âu, tăng cường Hiệp ước không phổ biến hạt nhân, tăng tài trợ cho Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và các cuộc đàm phán hạt nhân với Trung Quốc.

Về Iran và Triều Tiên, hai quốc gia có chương trình hạt nhân gây tranh cãi, ông McCain về phe chính quyền Bush, từ chối đàm phán không điều kiện với Iran và duy trì tiếp xúc với CHDCND Triều Tiên, chủ yếu thông qua các cuộc đàm phán đa phương. Tuy nhiên, ông khăng khăng rằng, Mỹ có thể kiểm tra một cách hiệu quả mọi thỏa thuận mà trong đó Triều Tiên hứa từ bỏ vũ khí hạt nhân.

• Minh Sơn (Tổng hợp)