Mở rộng địa giới Hà Nội: Cả một núi việc!

Hà Tây sản xuất - Hà Nội bày hàng

- Thưa ông, dưới góc độ một nhà nghiên cứu về kinh tế - xã hội, ông nhận định khi mở rộng địa giới, Hà Nội sẽ được lợi gì?

TS Nguyễn Minh Phong (Ảnh: K.M)

- Nhìn từ góc độ thành phố thì mở rộng địa giới Hà Nội là tất yếu do quá trình bức xúc về giới hạn địa lý, cơ cấu, dân cư... Theo tôi, cái được chắc chắn là với tổng thể không gian lớn hơn thì tiềm năng về mọi mặt sẽ cao hơn - giống như một ngôi nhà rộng thì ít nhất là tiềm năng đất sẽ tốt hơn.

Thứ hai là tính đa dạng về tiềm năng và những nhân tố bên trong tốt hơn. Ví dụ, nông nghiệp của Hà Nội hiện nay không tốt lắm, đất ít, trang trại không nhiều, cơ cấu mặt hàng không hấp dẫn, trong khi Hà Tây có điều kiện tốt hơn, lại là đất bách nghệ nên khả năng xúc tiến thương mại tốt hơn. Hà Tây sẽ là cơ sở sản xuất - Hà Nội bày hàng, cộng lại thì cả hai cùng phát triển!

Thứ ba, Hà Nội sẽ có một không gian kinh tế hoàn chỉnh hơn, tiềm tàng hơn để tự nó là động lực phát triển cho chính nó. Với việc tăng gấp 3 lần diện tích và dân số cũng tăng lên một phần làm cho thị trường bên trong sẽ mở rộng hơn, tạo ra động lực tốt cho phát triển Hà Nội trong tương lai.

Điểm nữa, Hà Nội cũng sẽ bớt đi sức ép không đáng có và cũng rất nguy hiểm trong tương lai nếu không mở rộng như: quá trình đô thị hóa do đất hiếm; quá tải về hạ tầng, đường sá; đất đai chật chội; sức ép từ các tỉnh xung quanh ''ấn'' vào Hà Nội, nhất là các khu công nghiệp đặt không đúng chỗ... Mở rộng, Hà Nội sẽ có lợi thế bố trí lại khu công nghiệp cho phù hợp với môi trường, cảnh quan và phát triển.

Cái được nữa là, do giảm bớt sức ép về giá cả đất đai nên môi trường đầu tư sẽ có sức cạnh tranh hơn vì giảm chi phí của các nhà đầu tư. Họ đầu tư vào Hà Tây ''quá khứ'' cũng như Hà Nội trong ''tương lai'' thì sức ép chi phí đầu vào của Hà Nội ''cũ'' sẽ giảm bớt, cho phép doanh nghiệp đầu tư vào Hà Nội nhiều hơn.

Hà Nội cũng sẽ hút thêm nguồn, mở rộng tiềm năng sẵn có của những nơi được đưa vào mình. Như vậy cho phép quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, mở rộng đô thị có triển vọng cải thiện tốt hơn.

- Thưa ông, thuận lợi thì nhiều nhưng khó khăn thì cũng không ít...?

Đồng thời, Hà Nội cũng đứng trước nhu cầu về cải thiện cuộc sống, cũng như đào tạo nhân lực của khu vực mới.

Ngoài ra về tổ chức, Hà Nội cũng phải đối diện với khá nhiều bài toán không đơn giản, không phải chỉ bằng quyết định hành chính. Các bộ máy tổ chức và sự sáp nhập của các đơn vị liên quan giữa hai tỉnh thì ''ghế'' nào dành cho ai; như thế nào để tránh lãng phí xã hội; hiện tượng chạy quỹ, tẩu tán tài sản công... chắc chắn sẽ xuất hiện. Bộ máy hành chính nhà nước trên địa bàn Hà Nội cũng phải đứng trước nhu cầu đồng hóa, cấu trúc lại trên cơ sở sáp nhập, kiện toàn, hài hòa mối quan hệ cả bên về tâm lý, kinh tế, kỷ cương nhà nước...

- Việc sáp nhập như vậy còn kéo theo hàng loạt những thách thức như Hà Nội sẽ phải gánh lượng dân số lớn, giải quyết công ăn việc làm, chuyển đổi cơ cấu chính quyền... - ông thấy sao?

- Theo tôi, không phải sáp nhập là đổ dồn về Hà Nội. Trong trường hợp đó, các nhà đầu tư có vốn ở Hà Nội lại có cơ hội có đất để mở mang công ăn việc làm. Đúng là ở những vùng như Hà Tây nhiều người thất nghiệp thì mình phải có sức ép giải quyết vấn đề đấy, nhưng ngược lại, cộng hai cái đó vào: một ông dồn ứ vốn - một ông dồn ứ lao động biết đâu sẽ là một sự giải tỏa!

Còn về cơ cấu chính quyền, chính việc sáp nhập toàn bộ một tỉnh là tốt vì nó trọn vẹn không có ông này - ông kia mà chỉ còn một bên. Tôi cho rằng sáp nhập một tỉnh tốt hơn một bộ phận, vì trước đây cũng có sáp nhập rồi nhưng cứ cự nự đòi trả lại... Việc sáp nhập cả tỉnh thì ông tỉnh này đã vào ông thành phố thì đã thành... ''chúng ta'' rồi!

Thứ nữa, cái may của Hà Nội là việc sáp nhập là nằm trong bối cảnh cả hệ thống sáp nhập quốc gia, các sở ban ngành cũng đang sáp nhập. Trong vòng 3 tháng nữa sẽ sáp nhập rất nhiều nên việc mở rộng Hà Nội rất phù hợp về điều kiện và thời điểm.

Về chuyển đổi cơ cấu chính quyền, băn khoăn ai vào đâu cũng là vấn đề. Tôi hình dung ra cái đối diện đầu tiên là sắp xếp các vị trí làm sao đúng hướng cải cách hành chính, tinh gọn và hiệu quả.

Hà Nội có cơ hội lựa chọn cán bộ

Một góc Hà Nội (Ảnh minh họa)

- Hà Nội đã nhiều lần mở ra, thu lại, lần mở rộng này theo ông sẽ như thế nào?

- Lần mở rộng này đúng nhất vì yêu cầu là bức bách. Cũng là ổn định nhất vì cũng không còn tỉnh nào để đòi lại.

Nghĩa là Hà Nội sẽ chỉ mở rộng diện tích bề ngoài mà không thay đổi các cấu trúc bên trong (những khu chức năng trong nội thành đặc biệt là khu chính trị tổng hợp tầm quốc gia và thủ đô). Vùng ngoại vi chỉ là tạo ra những cảnh quan, chỉ mở rộng khu vực sản xuất hay khu giải trí và dịch vụ.

- Hà Nội cần có những giải pháp gì để lường trước những khó khăn thách thức của mình, thưa ông?

- Chính phủ đã có những giải pháp lớn rồi. Theo cá nhân tôi thì cần có một Ban sáp nhập tầm quốc gia (chứ không phải chỉ 2 địa phương) với Phó Thủ tướng làm điều hành cùng với đối tác liên quan của cả hai địa phương để chỉ đạo ông nào làm cái gì.

Tiếp đó, phải có lộ trình cho những đầu việc liên quan đến kinh tế, chính trị, văn hóa, quốc phòng, hành chính quản lý Nhà nước... - đây là một núi việc.

Tiếp nữa, lập một bộ phận chuyên giải quyết các vấn đề kinh tế gồm: làm lại quy hoạch, kế hoạch, chỉ tiêu, dự án của hai bên sao cho thống nhất, hài hòa. Kiện toàn ngay bộ máy quản lý về kinh tế vì đây là hoạt động hàng ngày hàng giờ nên phải ưu tiên hàng đầu, ách lại là... ''tồn''. Tránh những hiện tượng lạm dụng, thất thoát tài sản, phát sinh tình huống về an ninh kinh tế (buôn lậu, tội phạm, hàng giả...). Rồi phải có dự báo tổng thể, kinh tế trong vấn đề sát nhập này.

Theo tôi biết hiện nay, Phó Chủ tịch TP Hà Nội Hoàng Mạnh Hiển đang thiết kế tập hợp các sở ngành KTXH để tư vấn trực tiếp cho lãnh đạo, chủ động ứng phó trước các tình huống xảy ra.

Trong chuyện này, các sở ngành tương ứng cần gặp để bàn giao tài liệu, sổ sách thống nhất từ dưới lên, các kế hoạch dự án cho thông đồng bén giọt ngay từ đầu. Theo tôi nên bắt đầu từ các bộ phận thống kê, các bộ phận sở ngành tổng hợp gặp nhau để trao đổi số liệu. Khuyến khích các cơ sở gặp nhau trước dựa trên sự chỉ đạo chung của Ban chỉ đạo để tránh bất đồng, chậm trễ, sai sót.

Chúng ta có may mắn vì đã có quá nhiều sự tách nhập trên cả nước nên cần phải tham khảo những tiền lệ đó.

- Theo ông, từ nay đến khi được phê duyệt mở rộng địa giới có đủ để chuẩn bị một lượng việc khổng lồ như vậy không?

- Đủ nếu làm từ bây giờ, tức là về mặt pháp lý là không làm ngay nhưng cần phải ''bật đèn xanh'' cho những bộ phận tương ứng gặp nhau trước, hai bên chủ động xin cơ chế gặp nhau để bàn việc sớm.

Trong chuyện này Hà Nội nên chủ động với danh nghĩa ''tôi vẫn là Hà Nội'' bởi ông kia mất tên, Hà Nội vừa là ''chủ nhà'', và luôn là ''anh cả'', người ta sẵn sàng nghe. Phải gặp nhau để xây dựng phương án, thống nhất nguyên tắc sau này cứ thế mà làm. Nếu làm ngay từ đầu thì mọi việc sẽ tốt hơn, đầy đủ, kỹ hơn.

Nếu Hà Nội thực sự có tinh thần làm chủ thì nhân dịp này không chỉ mở rộng về địa giới mà cần nâng cấp thành Pháp lệnh thủ đô, cả vùng thủ đô để tạo ra một không gian kinh tế thuần chủng, thống nhất. Nên thay đổi cả về tư duy và cơ chế, nhìn không gian thủ đô rộng hơn, toàn diện hơn.

Hà Nội cũng nên chủ động ''thay máu'', thay thế những cán bộ không đủ năng lực, phẩm chất bằng cách mời những người trong địa phương mới và cả nơi khác tham gia.

Kiều Minh (thực hiện)