Mở trường đào tạo LĐXK để chặn lừa đảo

Theo thống kê của Công an Hà Nội, trong thời gian đầu năm 2006 đến giữa năm 2007,  khi "cơn sốt" lao động đi Hàn Quốc lên đến đỉnh điểm, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 71 vụ án liên quan đến 119 đối tượng lừa đảo người đi lao động ở nước ngoài với 2.118 nạn nhân và số tiền bị lừa đảo lên tới 14,5 tỷ đồng và 2.354.300 USD.

Cho đến thời điểm này, lừa đảo XKLĐ chưa có dấu hiệu dừng, các đơn vị của Công an TP Hà Nội vẫn tiếp tục khám phá thêm nhiều vụ lừa đảo mới.

Vì sao người lao động bị lừa?

Gần 10 năm trôi qua, với sự tích cực đấu tranh, khám phá của các lực lượng Công an, vì sao lừa đảo XKLĐ vẫn không chấm dứt? Biết bao người lao động đã rơi vào hoàn cảnh khốn cùng, thậm chí hạnh phúc gia đình đổ vỡ khi phải vay mượn, cầm cố, thế chấp cả nhà cửa thực hiện giấc mơ "đổi đời" nhưng lại rơi vào tay những kẻ lừa đảo?

Theo một điều tra viên từng thụ lý nhiều vụ án lừa đảo XKLĐ của Công an TP Hà Nội, cho dù hành vi lừa đảo của các đối tượng dựa trên sự thiếu hiểu biết, cả tin, nhẹ dạ của người lao động nhưng suy cho cùng không thể đổ lỗi cho họ bởi nhu cầu được XKLĐ là hoàn toàn chính đáng để thực hiện ước vọng "đổi đời" không chỉ cho họ mà cho cả gia đình.

Trong tư duy của người lao động đi XKLĐ phải "chạy" bởi xuất phát từ thực tế chỉ tiêu thì ít mà người muốn đi thì nhiều và một bộ phận người lao động không đủ các tiêu chuẩn cần thiết như ngoại ngữ, trình độ tay nghề… Rồi hành vi tiêu cực của chính những nhân viên làm việc tại các cơ quan có chức năng XKLĐ khiến nhiều người phải tìm cách đi "đường vòng".

Nhiều doanh nghiệp vì nghi ngại không dám công khai xưng tên trên mặt báo nhưng đều thừa nhận nhận rằng họ phải đồng thời thực hiện 2 phương thức: một mặt phối hợp với chính quyền địa phương tuyển chọn lao động công khai nhưng mặt khác lại thông qua "cò" để giải bài toán tiêu cực phí để lấy kinh phí "chạy" chỉ tiêu XKLĐ.

Và các đối tượng hoạt động lừa đảo đã nhanh chóng nắm bắt được thực trạng này, thực hiện việc mở công ty để khuếch trương, sử dụng danh nghĩa của các công ty có chức năng XKLĐ nhằm lừa bịp người lao động.

Để đối phó với các cơ quan pháp luật, chúng có nhiều thủ đoạn, trong đó biến việc thu tiền thành các thỏa thuận hoặc vay mượn dân sự để hướng tính chất vụ việc từ hình sự chuyển sang dân sự. Khi bị người lao động đòi tiền gắt gao, chúng bỏ trốn hoặc lấy tiền của người này trả nhỏ giọt cho người khác...

Mặt khác, các đối tượng này cũng khôn ngoan sử dụng triệt để đội quân "cò" để đứng ra thu tiền, cho "cò" hưởng một chút phần trăm. Chính vì vậy, nhiều "cò" đã trở thành thủ phạm lừa đảo nhưng cũng không ít "cò" trở thành nạn nhân.

Mở trường đào tạo lao động xuất khẩu - tại sao không?

Xâu chuỗi các vụ án lừa đảo đã xảy ra cho thấy cơ chế quản lý Nhà nước về vấn đề XKLĐ hiện nay không được tổ chức một cách khoa học. Lẽ ra từ nhu cầu của thị trường lao động quốc tế, là cơ quan chủ quản, Bộ LĐ-TB&XH phải có sự điều tra, nghiên cứu thị trường để xây dựng được kế hoạch XKLĐ của từng năm ở từng khu vực cụ thể và yêu cầu của từng thị trường đối với từng loại ngành nghề và trong từng ngành nghề ấy đòi hỏi chất lượng lao động ra sao?

Từ việc đánh giá cung - cầu như vậy, Bộ LĐ-TB&XH xây dựng kế hoạch thành lập hệ thống trường tuyển chọn, đào tạo lao động để xuất khẩu một cách bài bản, chuyên nghiệp.

Từ đó, những công ty có chức năng XKLĐ khi có chỉ tiêu sẽ đến các trường này để tuyển lao động hoặc sẽ "đặt hàng" các trường để đào tạo lao động theo hợp đồng đã được ký kết với các đối tác nước ngoài.

Nếu làm được như vậy, hiện tượng lừa đảo trong XKLĐ sẽ giảm mạnh, không để tình trạng các doanh nghiệp tự về các địa phương tuyển chọn lao động một cách manh mún, tuyển chọn cho xong để thu một khoản lệ phí cho doanh nghiệp.

Cần nhìn nhận lao động Việt Nam là một nguồn tài nguyên để khai thác hiệu quả.

Thượng tá Nguyễn Đức Long - Trưởng phòng PC15 Công an TP Hà Nội, đơn vị có kết quả đấu tranh khám phá các vụ án lừa đảo trong lĩnh vực XKLĐ cao nhất trong toàn quốc, đã thẳng thắn đưa ra kiến nghị: Để đấu tranh hiệu quả với loại tội phạm trong lĩnh vực XKLĐ, phải lấy phòng ngừa là chính, trong đó không chỉ tuyên truyền trong nhân dân. Phải tạo ra một cơ chế của Nhà nước trong việc phát triển, quy hoạch, quản lý và nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả của công tác XKLĐ.

Với truyền thống cần cù, chăm chỉ của người lao động Việt Nam đã đến lúc phải nhìn nhận nguồn lực lao động là một tài nguyên cần được khai thác, sánh ngang các nguồn tài nguyên khác như du lịch, nông nghiệp, khoáng sản… từ đó có kế hoạch khai khác hiệu quả và triệt để thì việc thu về cho đất nước vài chục tỷ USD mỗi năm, không phải là chuyện xa vời