Một công dân kiện cơ quan công tố đòi bồi thường 2 tỷ đồng

Một vụ án oan bắt đầu từ năm 1990 được thực hiện bởi cơ quan tố tụng huyện Cao Lãnh (Đồng Tháp) và hàng loạt tài sản của nạn nhân bị các cơ quan này tiến hành kê biên, tịch thu. Mãi đến năm 1995 án oan mới được giải toả. Nhưng hành trình vụ kiện của người bị oan vẫn kéo dài cho đến nay.

Bà Phan Ngọc Hân (phải) trong ngày TAND tỉnh Đồng Tháp xin lỗi

Theo trình bày của nguyên đơn là bà Phan Ngọc Hân (trú phường 2, quận 11, TPHCM), ngày 13/10/1990, bà đột nhiên bị cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Cao Lãnh thực hiện lệnh khởi tố, bắt tạm giam và lệnh  khám xét, kê biên nơi ở tại quận 11 và kho, xưởng sản xuất của doanh nghiệp bà nằm tại đường Tăng Bạt Hổ (quận Bình Thạnh).

Các lệnh nói trên được phê chuẩn bởi Viện KSND huyện Cao Lãnh. Đặc biệt khi cơ quan điều tra tống đạt các thủ tục tố tụng này, đại diện cơ quan công tố cũng có mặt. 

Khi bà Hân bị bắt, 11 ngày sau, từ Cao Lãnh một đoàn kê biên gồm đại diện cơ quan điều tra, Viện KSND đã đến 3 cơ sở sản xuất gạo xuất khẩu, chế biến gia công cà phê của bà Hân đặt trong kho Tăng Bạt Hổ, để thực thi việc niêm phong kho.

Tại đây, đoàn đã lập biên bản niêm phong tài sản và giao cho ông Phan Văn Mách - người được ghi trong biên bản là “người nhà” bà Hân quản lý. Không chỉ niêm phong kho, đoàn còn thu giữ hai quyển sổ tiết kiệm của bà Hân trị giá hơn 10 triệu đồng.

Hai ngày sau khi niêm phong, cơ quan điều tra Công an huyện Cao Lãnh yêu cầu bà Hân phải ký hợp đồng cho một đơn vị thuê kho với giá 22 triệu đồng/2 năm. Số tiền thuê kho này, bà Hân không được lấy mà giao cho cơ quan điều tra xử lý.

Năm 1995, TAND tỉnh Đồng Tháp xét xử đã tuyên phạt bà Hân 2 năm tù về tội “Cố ý làm trái...”.

Tuy nhiên sau đó, lên cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử (HĐXX) của Toà phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM đã tuyên bà Phan Ngọc Hân không phạm tội.

Ngày 16/8/2005, TAND tỉnh Đồng Tháp đã tổ chức công khai xin lỗi bà Hân về việc xét xử oan, đồng thời bồi thường số tiền thiệt hại về tinh thần do đã giam oan bà Hân là 42 triệu đồng.

Riêng phần thiệt hại do bị kê biên tài sản, TAND tỉnh Đồng Tháp hướng dẫn bà Hân kiện cơ quan công tố huyện Cao Lãnh để được bồi thường.

Trốn trách nhiệm!

Với mong muốn khôi phục lại việc kinh doanh, nhiều lần bà Hân đưa đơn đến Viện KSND huyện Cao Lãnh, yêu cầu trả tài sản đã bị cơ quan này niêm phong trong vụ án oan của bà nhưng những người có trách nhiệm nơi này đáp lại nguyện vọng của người bị oan bằng thái độ vô cảm, tắc trách.

Khi bà Hân làm đơn gửi Viện KSND huyện Cao Lãnh thì lá đơn này được chuyển qua cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Cao Lãnh. Khi bà đi sang Công an thì được chỉ về cơ quan công tố huyện.

Đi lòng vòng chịu hết xiết, bà Hân chọn giải pháp sang TAND huyện để nhờ chuyển đơn lên hệ thống cơ quan tư pháp cấp tỉnh.

Một cuộc họp liên ngành của tỉnh Đồng Tháp gồm đại diện cơ quan điều tra, công tố, TAND… đã được tiến hành và thống nhất: xin ý kiến các cơ quan cấp trung ương theo ngành dọc, nếu trung ương xác định cơ quan nào phải bồi thường thì cơ quan đó chịu!

Trả lời kiến nghị này, cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc Viện KSND huyện Cao Lãnh. Công văn của Viện KSND Tối cao cũng có chỉ định tương tự.

Tưởng mọi việc đã xong, nào ngờ, giữa năm 2006, khi bà Hân nhận được giấy của lãnh đạo Viện KSND huyện Cao Lãnh mời xuống làm việc   với nội dung: Bà không được bồi thường!

Riêng hai quyển sổ tiết kiệm của bà thì cả phía công an và cơ quan công tố đều cho rằng bị mất và không ai chịu trách nhiệm về sự thất lạc này (!).

Vô cảm!

Ngày 27/4/2007, TAND quận 11, TPHCM đã mở phiên tòa xét xử công khai vụ bà  Hân kiện đòi  Viện KSND huyện Cao Lãnh bồi thường thiệt hại 2,88 tỷ đồng phần thiệt hại tài sản khi bà bị tù oan.

Tuy nhiên, sau 5 ngày nghị án (tính theo ngày làm việc),  ngày 8/5, TAND quận 11 đã ra quyết định tạm đình chỉ vụ kiện để nguyên đơn có thời gian bổ sung thêm một số chứng cứ.

Song điều cần nói, với những gì diễn biến tại phiên toà này cho thấy cơ quan tố tụng huyện Cao Lãnh đã vi phạm pháp luật khi thực hiện các qui trình khởi tố vụ án, khởi tố bị can.

Các nhân chứng là cảnh sát khu vực, tổ trưởng dân phố chứng kiến việc khám xét, kê biên tài sản nhà bà Hân năm 1990 có mặt tại phiên toà đều xác định gia đình bà Hân chẳng có ai tên là Phan Văn Mách và đại diện Viện KSND huyện Cao Lãnh cũng không chứng minh được người tên Mách là ai, địa chỉ ở đâu, số CMND như thế nào.

Trong phần tranh luận, sau khi HĐXX phân tích một số tình tiết, bà Hân đồng ý tự nguyện giảm 30% số tiền đòi bồi thường thiệt hại, còn lại khoảng 2 tỷ đồng.

Ngược lại sự thiện chí của bà Hân, đại diện Viện KSND huyện Cao Lãnh vẫn không chịu tranh luận vì cho rằng không có trách nhiệm. Và ông này đổ thừa việc cơ quan này tham dự phiên tòa là do bị cấp trên “ép” nên cấp dưới phải tuân lệnh?!

Hữu Vinh