Mỹ, EU dọa áp dụng các cấm vận mới chống Iran

Khuyến cáo được đưa ra sau các cuộc hội đàm của Tổng thống Mỹ George W. Bush tại Slovenia, nơi ông tham gia hội nghị thượng đỉnh cuối cùng của EU trên cương vị lãnh đạo Nhà Trắng.

(Từ trái qua phải) Tổng thống Mỹ George W. Bush, Thủ tướng Slovenia Janez Jansa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso tại cuộc họp báo chung ở Lâu đài Brdo, Slovenia hôm 10/6 (Ảnh AP)

Theo tuyên bố chung gồm 5.000 từ của các lãnh đạo Mỹ và EU, ngoài những lệnh trừng phạt đã có, họ sẵn sàng áp dụng thêm "các biện pháp nhằm bảo đảm các ngân hàng của Iran không thể lạm dụng hệ thống ngân hàng quốc tế để hậu thuẫn việc phát triển vũ khí hạt nhân và chủ nghĩa khủng bố".

Kể từ năm 2006, Hội đồng bảo an LHQ đã thông qua 3 đợt cấm vận Iran vì khước từ yêu cầu của cơ quan này. Các biện pháp trừng phạt bao gồm những quy định hạn chế tài sản và cấm đi lại đối với các cá nhân và công ty Iran được cho là có liên quan đến hoạt động hạt nhân của nước này. Ngoài ra, HĐBA cũng cấm việc bán cho Iran những thiết bị có 2 công dụng (có thể dùng cho các mục đích dân sự hoặc quân sự).

Tổng thống Mỹ cho rằng một nước Iran vũ trang hạt nhân sẽ là hiểm họa khôn lường đối với hòa bình thế giới. Ông Bush khẳng định: "Hoặc Iran phải đối mặt với việc bị cô lập hoặc họ có thể có quan hệ tốt hơn với tất cả chúng ta nếu họ chứng thực đã ngưng chương trình phát triển hạt nhân của mình. Trong quá khứ Iran đã phớt lờ Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) nên họ không đáng tin trong vấn đề làm giàu uranium".

Phát biểu của ông Bush được đưa ra trong một cuộc họp báo chung với Thủ tướng Slovenia Janez Jansa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso sau cuộc hội đàm của các lãnh đạo.

Chiến lược "củ cà rốt và cây gậy"

Giới quan sát nhận định Mỹ hiện đang nỗ lực gây sức ép buộc các doanh nghiệp châu Âu phải có quan điểm cứng rắn hơn đối với Iran. Ngân hàng Barclays có trụ sở tại Anh hiện đã đáp ứng áp lực từ Washington và chấm dứt mọi giao dịch với các ngân hàng Saderat và Melli của Iran. Mỹ đã liệt kê tên của hai ngân hàng này trong danh sách Các đối tượng bị chỉ định trừng phạt đặc biệt (SDN) của Bộ Tài chính.

Theo quy định của Mỹ, tất cả các doanh nghiệp nước này đang giao dịch với bất kỳ đối tượng nào nằm trong danh sách SDN phải đóng tài khoản của họ ngay lập tức và chấm dứt mọi hoạt động làm ăn liên quan.

Trong khi đó, Tehran đã yêu cầu các ngân hàng Iran chuyển tài sản và những khoản đầu tư từ các ngân hàng châu Âu về ngân hàng trung ương trong nước. Các chuyên gia phân tích bình luận rằng động thái này không chỉ giúp Tehran thoát khỏi các lệnh cấm vận kinh tế mà còn giúp  họ thực hiện một kế hoạch quy mô hơn của chính phủ về việc tạo ra một ngân hàng lớn mạnh của Iran, hoạt động theo các nguyên tắc của Hồi giáo.

Đe dọa thực thi thêm các lệnh cấm vận mới được coi là "cây gậy" mà Washington muốn dùng để trừng phạt Tehran. Tuy nhiên, một số nhà quan sát cho rằng Mỹ và EU vẫn sẵn sàng thử chìa "củ cà rốt" thuyết phục Iran từ bỏ hoạt động hạt nhân gây nhiều tranh cãi một lần nữa.

Trưởng ban chính sách đối ngoại EU Javier Solana dự kiến sẽ tới Iran vào chủ nhật (15/6) để tái nhắc lại một đề xuất ưu đãi về kinh tế và chính trị dành cho Iran. Tại cuộc họp báo, ông Bush cũng đã nhấn mạnh: "Hiện là thời điểm cho những nỗ lực ngoại giao tích cực, mạnh mẽ".

• Thanh Bình (Theo BBC, AP)