Mỹ sẽ tích cực giúp Việt Nam xây dựng một ngành điện hạt nhân dân sự

Trước bàn điều khiển Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt (Ảnh: VARANSAC/VNN)

Việt Nam và Mỹ sẽ hợp tác với nhau nhằm thúc đẩy những nỗ lực toàn cầu chống phổ biến vũ khí hạt nhân đồng thời Mỹ sẽ hỗ trợ việc xây dựng một ngành điện hạt nhân dân sự ở Việt Nam.

Trong một thoả thuận về trao đổi thông tin và hợp tác về an toàn hạt nhân ký ngày 25/6/2008 giữa Uỷ ban Quản lý Hạt nhân Hoa Kỳ (NRC) và Cục Kiểm soát và An toàn Bức xạ Hạt nhân của Việt Nam (VARANSAC), hai nước đã nhất trí về một loạt vấn đề gồm: trao đổi thông tin về quản lý sự an toàn của các lò phản ứng hạt nhân; đào tạo cho cán bộ nhân viên của VARANSAC trên cơ sở các nguồn lực sẵn có; tạo điều kiện cho Việt Nam củng cố hệ thống quản lý năng lượng hạt nhân; và nâng cao năng lực của VARANSAC để trở thành một cơ quan quản lý độc lập, theo quy định trong Công ước về An toàn Hạt nhân mà Việt Nam đã ký.

Bản Thoả thuận tạo điều kiện cho Việt Nam củng cố cơ chế quản lý năng lượng hạt nhân và nâng cao năng lực của VARANSAC để trở thành một cơ quan quản lý độc lập, theo quy định trong Công ước về An toàn Hạt nhân mà Việt Nam đã ký. Thoả thuận này được xây dựng trên cơ sở sự hợp tác đã và đang được triển khai nhằm chống phổ biến vũ khí hạt nhân và nâng cao khả năng an toàn và an ninh hạt nhân của Việt Nam.

Cụ thể, vào tháng 9/2007, Cục An ninh Hạt nhân Quốc gia thuộc Bộ Năng lượng Mỹ (DOE/NNSA) đã hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi lò phản ứng hạt nhân phục vụ nghiên cứu dân sự duy nhất của Việt Nam từ nhiên liệu có hàm lượng uranium cao (HUE) sang nhiên liệu có hàm lượng uranium thấp. Mỹ và Việt Nam sẽ tiếp tục thảo luận công việc chuyển đổi tiếp theo.

Chính phủ Mỹ đã tài trợ 500.000 USD cho một nghiên cứu hỗn hợp thông qua Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và đang phối hợp với Chính phủ Việt Nam nhằm nâng cao an toàn tại Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt.

Trước đó, ngày 20/08/2007, DOE/NNSA và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã ký một thoả thuận tạo tiền đề cho một chương trình kết nghĩa về hợp tác thí nghiệm, theo đó các chuyên gia kỹ thuật của Mỹ kết hợp với các đồng nghiệp Việt Nam trong những ứng dụng như bảo vệ bức xạ; vật lý y tế; vận hành lò phản ứng; xây dựng kế hoạch và đối phó với tình trạng khẩn cấp; quản lý chất thải phóng xạ bậc thấp; môi trường, an toàn và sức khoẻ; và trị liệu hạt nhân.

DOE/NNSA và NRC đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam trong quá trình dự thảo Luật Năng lượng Nguyên tử được thông qua tháng 6/2008.

Trong mùa đông năm nay, Cơ quan Phát triển Thương mại Hoa Kỳ sẽ tiếp một đoàn chuyên gia hạt nhân và quan chức của Việt Nam sang khảo sát.

Ngoài ra, Mỹ và 20 nước đối tác khác trong chương trình Đối tác Năng lượng Hạt nhân Toàn cầu (GNEP), với mục tiêu đảm bảo sự phát triển an toàn và an ninh năng lượng hạt nhân dân sự đồng thời giảm nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân, đã nhất trí mời Việt Nam tham gia GNEP với tư cách một thành viên quan trọng của GNEP.

Hải Yến