Năm nay mưa nhiều, nắng nóng ít đột biến

Trao đổi với VnExpress.net, ông Lê Thanh Hải, Phó giám đốc Trung tâm khí tượng thủy văn trung ương cho biết, năm nay mưa nhiều và số lượng cơn bão tăng. Tuy nhiên, thời tiết mùa hè ít có biến động về nắng nóng.
> 'Ngành khí tượng tiêu không hết tiền đầu tư'

- Ông nhận định gì về tình hình nắng nóng năm nay?

- Đang cuối tháng 5 nhưng vẫn chưa có đợt nắng nóng thực sự nào diễn ra, nhiệt độ chưa vượt ngưỡng 36 độ C. Các năm trước, thời điểm này đã có vài đợt nắng nóng. Theo dự báo, nền nhiệt độ mùa hè năm nay bình thường so với các năm, ít biến động.

Ở miền Bắc, nhiệt độ nhỉnh hơn so với mức trung bình. Khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất của các đợt nắng nóng vẫn là Tây Bắc Bộ và các tỉnh ven biển Trung Bộ.

Tuy nhiên, do "hiệu ứng đô thị" (diện tích cây xanh, ao hồ giảm, mật độ công trình cao tầng dày đặc) tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, mùa hè sẽ trở nên ngày càng ngột ngạt. Ở khu vực này, chênh lệch nhiệt độ trong nhà và ngoài trời khá lớn khiến người dân cảm thấy khó chịu mỗi khi ra đường.

- Đầu tháng 5, cơn bão đầu tiên đã xuất hiện với diễn biến phức tạp, tiếp đó là đợt mưa lớn vào ngày 8/5 gây ngập úng cục bộ ở một số tỉnh phía Bắc. Những diễn biến bất thường này dự báo điều gì?

- Năm nay, sẽ có khoảng 6 cơn bão và áp thấp nhiệt đới đổ bộ vào đất liền, nhiều hơn mức trung bình và nhiều hơn năm 2008. Một nửa trong số này sẽ đổ bộ vào Trung Bộ, 2 cơn vào Bắc Bộ và 1 vào Nam Bộ.

Đáng lo ngại là các cơn bão đang có xu hướng dịch chuyển về phía nam nước ta. Trước đây, đồng bằng sông Cửu Long vài chục năm mới phải chịu một cơn bão mạnh thì nay chu kỳ khoảng 5 năm. Trong khi đồng bằng sông Cửu Long chỉ cần cơn bão cấp độ vừa đã để lại hậu quả ghê gớm. Lượng mưa trên cả nước cũng sẽ lớn hơn.

Mùa mưa năm nay, các tỉnh Bắc Bộ sẽ hứng chịu lượng mưa nhiều hơn các năm. Ảnh: Hoàng Hà.

- Với lượng mưa lớn hơn mức trung bình, ông nhận định như thế nào về khả năng xảy ra một đợt mưa lớn đột biến như cuối năm 2008?

- Vào lúc cao điểm của mùa mưa (tháng 7, tháng 8) chắc chắn sẽ xảy ra lũ và ngập úng cục bộ. Tuy nhiên, rất khó xảy ra một đợt mưa lớn như cuối năm 2008 ở các tỉnh phia Bắc. Đợt mưa với cường độ tương tự xảy ra lần gần nhất là năm 1984.

Cũng cần nói thêm là dự báo mùa chỉ có độ chính xác khoảng 60%, sai số rất lớn. Nếu người dân sử dụng dự báo này cho các hoạt động kinh tế - xã hội cần thường xuyên cập nhật các bản tin mới.

- Người dân xem bản tin dự báo thời tiết thường phàn nàn vì bị đánh đố bởi quá nhiều thuật ngữ chuyên ngành. Trung tâm có dự kiến thay đổi gì trong cách thức chuyển tải thông tin?

- Đúng là chúng tôi đang thực hiện bản tin theo kiểu đưa ra thông tin mình có chứ chưa phải thông tin người dân cần. Những thuật ngữ như kinh -vĩ độ, cấp độ bão trải từ 7 đến 12 trong cùng một bản tin khiến người dân khó hình dung.

Sắp tới, bản tin sẽ được phân cấp, cụ thể hóa cho các địa phương, nếu không chi tiết đến cấp huyện thì ít nhất cũng phải đến cấp tỉnh. Với những bản tin bão, áp thấp, chúng tôi yêu cầu các vùng, tỉnh chịu ảnh hưởng phát các bản tin chi tiết về hướng đi, khoảng cách, tầm ảnh hưởng của cơn bão đến địa phương đó.

Trước mắt, trung tâm sẽ phối hợp với Đài TH Hà Nội thử nghiệm bản tin dự báo phiên bản mới, trong đó gắn với các địa danh cụ thể để người dân trong phạm vi từng huyện biết thời tiết nơi mình ở thế nào. Các bảng biểu cũng sẽ được dùng để minh họa như biểu nhiệt độ 24 giờ trong ngày, đưa ra 2 thông số về nhiệt độ trong nhà và ngoài trời...

Theo ông Lê Thanh Hải, bản tin dự báo thời tiết sắp tới sẽ chi tiết và gần gũi với người dân hơn. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Năm 2008 có rất nhiều sai sót trong khâu dự báo. Sau khi nhận trách nhiệm, Trung tâm đã có những cải tiến gì?

- Năm 2008 đã xảy ra những sai sót đáng tiếc. Chúng tôi đang tiến hành rà soát toàn diện quy trình, quy phạm. Dự báo viên nếu không tuân thủ theo đúng quy trình, dẫn đến kết quả dự báo sai sẽ chịu trách nhiệm nặng.

Đội ngũ dự báo viên hiện khá trẻ, một nửa dưới 30 tuổi, có kiến thức và khả năng ngoại ngữ tốt nhưng thiếu kinh nghiệm. Vì vậy, chúng tôi đã mời các chuyên gia ở các trung tâm dự báo có uy tín trên thế giới về giảng dạy.

Về máy móc phương tiện, trước đây, do thiếu kinh phí nên chỉ có 80% trạm khí tượng và thủy văn truyền số liệu về Trung tâm. Từ 2009, toàn bộ các trạm này đã chuyển số liệu về. Cùng với sự hợp tác của Mỹ và Nhật, vừa rồi, Trung Quốc cũng hỗ trợ cho ta một hệ thống thu ảnh mây vệ tinh khá hiện đại.

- Khi nào chúng ta có thể đưa ra những dự báo có độ chuẩn xác ngang tầm khu vực?

- Những cải tiến trên để hạn chế sai sót, còn chất lượng dự báo rất khó cải thiện, dù có đầu tư nhiều tiền một lúc. Hiện, độ chính xác trong dự báo ngắn hạn (1-3 ngày) đang là 75%. Với trung tâm dự báo có uy tín như Hồng Kông, độ chính xác là 80% và họ cũng phải mất tới 20 năm đầu tư công nghệ và con người để nâng từ mức 75% lên. Theo tôi, để đạt được mức như của các nước tiên tiến, chúng ta cũng cần khoảng thời gian tương tự.

Nguyễn Hưng thực hiện