Nghịch cảnh vui buồn của doanh nghiệp Mỹ trong cơn sốt dầu

Mỗi khi giá dầu lên thì người ta lại được chứng kiến nghịch cảnh buồn vui của các doanh nghiệp Mỹ. Nghịch cảnh ấy là hầu như không thay đổi.

Có điều, với việc giá nhiên liệu leo thang chóng mặt trong suốt 1 năm qua, nhất là từ đầu năm 2008, thì hai thái cực vui buồn của những doanh nghiệp liên quan càng hiện rõ.

Doanh nghiệp vận tải lo canh cánh

Theo nhìn nhận của các chuyên gia, với giá dầu thô trên thị trường thế giới tăng gấp hơn 2 lần trong vòng một năm và giá xăng bán lẻ tại thị trường Mỹ liên tục leo thang, hai ngành lớn của Mỹ là hàng không và chế tạo ô tô đang bị lao đao tới mức có nguy cơ bị phá sản. 

US Airways Group Inc và America West Holdings Corp của Mỹ. Ảnh AP.

Hậu quả nặng nề nhất của cuộc khủng hoảng nhiên liệu là đối với ngành hàng không. Với dự kiến phải chi thêm 17 tỷ USD trong năm 2008 vì giá nhiên liệu tăng, hàng loạt các hãng hàng không của Mỹ đã áp dụng đủ mọi biện pháp để duy trì hoạt động và giảm thua lỗ.

Thế nhưng, chỉ trong vòng 5 tháng qua đã có ít nhất 7 hãng hàng không nhỏ như Aloha Airlines, Eos Airlines, ATA Airlines và Frontier Airlines đã phải ngừng hoạt động hoặc nộp đơn xin bảo lãnh phá sản. Một số hãng hàng không lớn như Northwest Airlines, United Airlines và US Airways phải tìm tới giải pháp sáp nhập để tiếp tục duy trì hoạt động.

Với dự đoán giá dầu thô sẽ vọt lên mức 140-150 USD/thùng trong 6 tháng cuối năm 2008 và 200 USD/thùng trong vòng 2 năm tới, một số chuyên gia cho rằng các hãng hàng không Mỹ đang đứng trước một cuộc khủng hoảng còn nghiêm trọng hơn so với cuộc khủng hoảng dẫn tới 4 hãng hàng không lớn gồm US Airways, United Airlines, Northwest Airlines và Delta Air Lines bị rơi vào tình trạng phá sản sau vụ khủng bố ngày 11/9/01.

Hiện tại, đắt giảm các chuyến bay nội địa, liên tục tăng giá vé, thu phí với các kiện hành lý miễn phí, đóng cửa các nhà máy, cắt giảm việc làm hoặc tìm cách sáp nhập là những giải pháp tình thế mà các hãng hàng không và các hãng sản xuất ô tô của Mỹ đã và đang áp dụng.

Cũng chung một nỗi lo canh cánh như trên với ngành hàng không chính là ngành chế tạo ô tô - ngành công nghiệp đầy tự hào của người Mỹ.

Do giá xăng cao, doanh số bán ra của các loại xe sử dụng tốn nhiên liệu như xe tải nhỏ và xe thể thao do các hãng của Mỹ chế tạo trong tháng 4 vừa qua đã sụt giảm tới 17,5%.

Do thực trạng làm ăn ngày càng xấu, tuần trước tập đoàn sản xuất ô tô Ford Motor danh tiếng của Mỹ đã thông báo kế hoạch giảm sản lượng xe các loại, nhất là xe thể thao, cắt giảm thêm việc làm và sẵn sàng đóng cửa thêm một số nhà máy và công xưởng ở khu vực Bắc Mỹ. Trong khi General Motors và Chrysler LLC đang phải bán bớt tài sản hoặc phải mời gọi các khoản đầu tư nước ngoài.

Các hãng dầu phải giấu niềm vui

Trong khi đó, tình cảnh lại hoàn toàn trái ngược đối với các hãng dầu, những người thu lợi kếch xù mỗi khi giá xăng dầu tăng.

Khi giá xăng dầu tăng cao thì ngược lại, các đại gia dầu khí hàng đầu thế giới nhờ đó mà đạt được những mức lợi nhuận khổng lồ. Ảnh AP/Reuters.

Trong khi người tiêu dùng các nước luôn gặp khó khăn khi giá xăng dầu tăng cao thì ngược lại, các đại gia dầu khí hàng đầu thế giới nhờ đó mà đạt được những mức lợi nhuận khổng lồ.

Trước sự khó khăn của người tiêu dùng cũng như các ngành công nghiệp khác như đã nêu trên, các hãng dầu lúc này lại phải "giấu bớt" niềm vui mừng trước sự tấn công của các nghị sỹ Mỹ.

Lãnh đạo các tập đoàn dầu Chevron Corp., ConocoPhillips, Shell Oil Co., Exxon Mobil Corp. và BP America Inc vẫn một mực phủ nhận việc họ cố tình trục lợi từ thị trường dầu và cho rằng thị trường nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.

"Chúng tôi đang làm tất cả những gì có thể như là sản xuất tối đa công suất cho phép để tăng cung cho thị trường", J. Stephen Simon, Phó Chủ tịch của Exxon Mobil giải trình.

Trong cuộc điều trần diễn ra cùng ngày 21/5, ngày mà dầu lại một lần nữa lại mở ra một kỷ lục mới sau khi đã liên tiếp lập rồi phá kỷ lục liên tục nhiều phiên trước đó, các nghị sỹ Mỹ đã bắt đầu hướng những mũi tấn công về lãnh đạo các tập đoàn dầu.

"Người tiêu dùng Mỹ cảm thấy tức giận. Mà rõ ràng là họ có cái quyền đó", Thượng nghị sỹ bang Wiconsin Herb Kohl lớn tiếng trước phiên điều trần của Uỷ ban Pháp chế Thượng viện Mỹ hôm 21/5.

"Trong khi đó các vị, những người thu lợi kếch xù mỗi khi giá xăng dầu tăng, chưa tỏ ra biết điều và công bằng", Thượng nghị sỹ Herb Kohl nói.

Thượng nghị sỹ bang Illinois Richard J. Durbin còn thể hiện sự chua xót của chính mình mỗi khi đổ xăng vào bình chiếc xe pickup Ford mà ông đang dùng. "Không hiểu các vị có thấu nổi nỗi đau của người tiêu dùng chúng tôi".

Nhưng dù gì thì nghịch cảnh buồn vui của các doanh nghiệp Mỹ mỗi khi giá dầu lên là hầu như không thay đổi. Doanh nghiệp ngành nào cũng có những chu kỳ khó khăn riêng.

Chỉ có điều, với nguồn cung hạn hẹp trong khi nhu cầu tăng khong ngớt, có vẻ như những doanh nghiệp ngành dầu ở Mỹ đang hưởng những niềm vui bất tận. 

• Nhật Vy (Tổng hợp)