Nguy cơ lùn do dậy thì sớm

TS Nguyễn Thị Hoàn.

(Dân trí) - Không ít phụ huynh khi thấy con mình dậy thì sớm đã chủ quan nghĩ rằng việc này không sao, thậm chí có người cho điều đó là tốt. Song họ đâu ngờ, chính suy nghĩ sai lầm đó đã khiến nhiều trẻ mất cơ hội phát triển chiều cao.

Thức ăn chứa hoóc môn tăng trọng gây dậy thì sớm

Theo TS Nguyễn Thị Hoàn - Trưởng khoa nội tiết, chuyển hóa, di truyền - Bệnh viện Nhi Trung ương, hiện tượng dậy thì xuất hiện trước 10 tuổi ở trẻ trai và 9 tuổi ở trẻ gái thì được coi là sớm; thậm chí có những trẻ mới 2 - 3 tuổi đã dậy thì. Những năm gần đây, số trẻ đến khám về bệnh này có dấu hiệu tăng.

Biểu hiện dậy thì sớm đó là trẻ cao nhanh hơn, lông phát triển. Bé trai có cơ bắp nở nang, dương vật dài ra, có râu, trứng cá, vỡ giọng. Bé gái người nở nang, ngực phát triển, bộ phận sinh dục lớn và sẫm màu, có thể hành kinh.

Các hoóc môn gây dậy thì sớm kích hoạt sự phát triển xương khiến trẻ cao lên rất nhanh. Tuy nhiên, các đầu xương sau đó nhanh chóng đóng lại khiến trẻ không tiếp tục cao thêm. Do đó, những trẻ bị dậy thì sớm thường thấp hơn bạn cùng lứa và không đạt đến chiều cao mà gene di truyền của trẻ quy định.

Hiện nay, dậy thì ở tuổi 13 với nam và 10 với nữ là bình thường. Tuy nhiên, con số này vẫn đang có xu hướng giảm nữa. Về nguyên nhân, theo tiến sĩ Hoàn có thể do trẻ em ngày nay được ăn uống tốt hơn, lại tiếp xúc nhiều với phim ảnh, văn hóa phẩm có liên quan đến giới tính, kích thích não khởi động quá trình dậy thì. Ngoài ra, các loại thức ăn chứa hoóc môn tăng trọng cũng có thể là yếu tố dẫn đến điều này.

Phát hiện sớm để lấy lại chiều cao

Để có thể giúp con lấy lại chiều cao như bao người bình thường khác, các bậc phụ huynh cần đưa con đi khám khi có biểu hiện dậy thì sớm. Việc khám sớm sẽ giúp cho trẻ được điều trị kịp thời, vì nếu để muộn, nghĩa là khi các đầu xương đã đóng kín thì không có cách gì làm trẻ cao lên được. Việc đến bác sĩ sớm cũng giúp cứu trẻ khỏi các tình huống hiểm nghèo bởi nhiều ca dậy thì sớm là do u bướu gây ra.

Hiện nay, đối với những trường hợp có nguy cơ lùn khi trưởng thành do dậy thì sớm sẽ được chỉ định dùng hoóc môn tăng trưởng để làm tăng chiều cao cho trẻ, nhưng với điều kiện là phải được điều trị sớm. Theo các bác sỹ, tốt nhất là dùng thuốc từ 4 - 5 tuổi. Thường dưới 10 tuổi thuốc mới có tác dụng đáng kể. Tuy nhiên, trên thực tế phần lớn bệnh nhân có nhu cầu dùng hoóc môn tăng trưởng tại bệnh viện lại đến muộn, khiến các bác sĩ không chỉ định điều trị được.

Những người thấp bé do di truyền sẽ không thể cải thiện chiều cao bằng loại thuốc trên. Do đó, với những trẻ này, cha mẹ nên cung cấp một chế độ dinh dưỡng tốt, tập luyện hợp lý nhằm phát huy tối đa chiều cao mà gene quy định.

Trước thực tế ngày càng gia tăng trẻ dậy thì sớm thì nhu cầu dùng hoóc môn tăng trưởng cũng tăng theo. Tuy nhiên, do chi phí cho một trường hợp điều trị là rất tốt kém và phải kéo dài nhiều năm nên có nhiều gia đình không có đủ khả năng để chữa trị cho con hoặc điều trị không đến cùng.

Đáng chú ý là trẻ càng nặng cân, tiền thuốc dùng hàng năm càng nhiều. Thường một trẻ lùn nguyên phát (do tuyến yên không sản xuất đủ hoóc môn tăng trưởng) nặng 10kg sẽ tốn hơn 60 triệu đồng mỗi năm chỉ riêng tiền thuốc, chưa kể chi phí xét nghiệm và các khoản khác. Nếu trẻ nặng 20kg thì tiền thuốc sẽ tăng gấp đôi. Do đó, việc điều trị sớm không chỉ đem lại hiệu quả cao mà còn giúp tiết kiệm.

Lan Hương