Nhà đầu tư hướng tới Việt Nam thay vì Trung Quốc

Canon không xây dựng thêm hay mở rộng các nhà máy ở Trung Quốc, nhưng công ty này đang tăng gấp đôi số nhân công trong một nhà máy in phía ngoài Hà Nội, lên 8.000 người.

Samsung đang xây dựng một nhà máy ở khu công nghiệp Yên Phong, Việt Nam (Ảnh: NYtimes)

Trung Quốc vẫn là điểm đến hấp dẫn nhất với các nhà đầu tư nước ngoài. Quốc gia này đã thu hút khoảng 83 tỉ USD hồi năm ngoái. Nhưng ngày càng có nhiều tập đoàn, công ty đa quốc gia và cả nhà phân tích đề cập tới cái gọi là ’’Trung Quốc+1’’. Đó là việc thiết lập hay mở rộng cơ sở của họ tại châu Á, phía ngoài Trung Quốc, điển hình là ở Việt Nam.

Một danh sách dài về những quan ngại đầu tư ở Trung Quốc được đưa ra gồm: Lạm phát, thiếu hụt nhân công và năng lượng, thắt chặt tiền tệ, chính sách của Chính phủ thay đổi. Quan trọng hơn cả, là mức lương người lao động ở Trung Quốc đã tăng lên 25%/năm trong rất nhiều ngành công nghiệp. Và Trung Quốc không còn là miếng bánh ngọt cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Có nhiều tập đoàn vẫn thu lời kể cả khi đối mặt với tình trạng tăng trưởng quá nóng ở Việt Nam trong khi giá sản xuất hàng hóa ở châu Á tăng, lòng tin của người tiêu dùng Mỹ sụt giảm. Bộ Lao động Mỹ cho hay, giá nhập khẩu trong tháng 5 cao hơn với cùng kỳ năm trước 4,6% với hàng hóa từ Trung Quốc và 6,4% với hàng hóa từ các nước Đông Nam Á.

Các công ty đa quốc gia vẫn sử dụng chiến lược "Trung Quốc+1" nhằm giảm thiểu nguy cơ từ sự phụ thuộc của các nhà máy ở một nước riêng biệt.

’’Tập đoàn đa quốc gia đang nghĩ về mọi nơi trên thế giới và giữ ở mức thăng bằng giữa Trung Quốc và những nước khác’’, Edward Kang, người phụ trách Ever-Glory International, một nhà sản xuất giày thể thao ở Nam Kinh, Trung Quốc cho biết. Ever-Glory, có hàng hóa bán ở Wal-Mart và Kohl’s, hiện đang xây dựng một nhà máy tại Việt Nam.

Những công ty còn lại ở Trung Quốc thì đang cố gắng kiểm soát giá cả. “Chúng tôi vẫn duy trì cơ sở của mình tại Trung Quốc, nhưng sẽ tăng cường tự động hóa và giảm bớt nhân công’’, Laurence Shu, phụ trách tài chính của Texhong tại Thượng Hải - một trong những tập đoàn dệt may lớn nhất thế giới - nhấn mạnh.

Để hạn chế chi phí nhân công, Hanesbrands đang xây dựng một nhà máy tự động lớn tại Nam Kinh. Nhưng công ty này vẫn thành lập nhà máy ở Việt Nam, và hai nhà máy khác tại Thái Lan.

Lợi thế từ châu Á

Gerald Evans, Chủ tịch Mạng lưới cung cấp toàn cầu của Hanesbrands, nói: ’’So với Trung Quốc, chúng tôi tìm thấy tiện ích nhiều hơn về cả đất đai lẫn nhân công ở Việt Nam và Thái Lan’’. Hanesbrands cũng sẽ chuyển một số nhà máy từ Mexico và Trung Mỹ đến châu Á.

Khởi công xây dựng nhà máy Canon ở KCN Quế Võ, Bắc Ninh (Ảnh: Trần Thủy)

Ở Trung Quốc, nơi các làng mạc nông thôn là nguồn cung cấp lao động chủ yếu, mức lương gia tăng hơn 10%/năm đối với rất nhiều công nhân ngành lắp ráp. Và tỉ lệ tăng lương còn nhanh hơn với các nhân công tay nghề cao như kỹ thuật viên sửa chữa máy móc.

Tại các tỉnh duyên hải, nơi có điều kiện giao thông dễ dàng, tiếp cận đơn giản với nhiều cảng biển, thậm chí công nhân phổ thông hiện cũng có thể kiếm 120USD cho một tuần làm việc 40h và thường yêu cầu tăng hơn; Mức lương ở các tỉnh nội địa, nơi giao thông chi phí đắt, thì thấp hơn một chút nhưng cũng đang tăng nhanh. Trong khi người Trung Quốc mỗi giờ kiếm được gần 1USD, thì công nhân tại Việt Nam có thu nhập chưa đầy 50 USD/tháng cho tuần làm việc 48 giờ kể cả ngày thứ Bảy.

Texhong ước tính, mức lương trung bình cho mỗi công nhân dệt may ở Trung Quốc sẽ tăng 16% trong năm nay, bao gồm cả chi phí phúc lợi. Mức tăng năm ngoái là 12%. Những quy định mới hiện tại của Trung Quốc còn làm các công ty thêm gánh nặng chi phí do các khoản phúc lợi như lương hưu.

Khi chi phí nhân công nâng lên, cộng với tỉ giá Nhân dân tệ tăng so với USD vào khoảng 10%/năm, đã khiến chi phí lao động ở Trung Quốc hiện ở mức tăng 25% hoặc hơn trong một năm.

Lạm phát tại Trung Quốc - hơn 8% trong tháng 2, 3, 4 và 7,7% trong tháng 5 càng làm viễn cảnh giá nhân công thêm đắt đỏ. Nó cũng có thể đẩy giá hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ lên cao.

Trung Quốc vẫn đang trong giai đoạn thu thuế từ các công ty nước ngoài. Trong khi đó, Việt Nam vẫn đưa ra mức thuế bằng 0 (không) cho các nhà đầu tư nước ngoài trong 4 năm đầu, và mức thuế thấp trong 4 năm tiếp theo.

Trong 3 năm qua, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ở Trung Quốc tăng khoảng 1/3. Trong khi đó, FDI tại Philippines tăng gấp đôi, gấp 5 ở Ấn Độ và gấp 8 lần tại Việt Nam. Năm ngoái, đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đạt gần 18 tỉ USD.

Có câu nói khá phổ biến với các nhà đầu tư phương Tây rằng, Việt Nam là "Trung Quốc tiếp theo". Cambodia (có giá nhân công thấp hơn), nơi hấp dẫn ngành sản xuất dệt may, được gọi là "Việt Nam tiếp theo".

Nissan Techno, chi nhánh của Nissan, dự kiến mở rộng đội ngũ lên khoảng 1.400 kỹ sư ở Việt Nam vào năm 2010. Những kỹ sư bắt đầu làm việc tại đây kiếm được khoảng 200 USD/tháng, chưa bằng một nửa so với Trung Quốc, và không đến 1/10 so với mức lương ở Mỹ và Nhật.

Tuy nhiên, hầu hết nước châu Á, kể cả Việt Nam, đều không có mạng lưới giao thông thuận lợi như Trung Quốc. Tắc nghẽn giao thông khiến thời gian vận chuyển kéo dài, làm tăng chi phí.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn là điểm chọn lựa của nhiều công ty, chính từ sự ổn định chính trị.

Ở Ấn Độ, nhu cầu công nhân có tay nghề cao và khả năng nói tiếng Anh đã vượt xa khả năng cung cấp, và mức lương tại đây tăng 10-20%/năm.

• Kỳ Thư (Theo NYtimes)