Nhà nước - tư nhân “bắt tay” làm hạ tầng

Hội thảo về hợp tác Nhà nước - Tư nhân (PPP) ngày 25/6. Ảnh: T.T

Xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đang là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ nhằm bắt kịp tốc độ phát triển kinh tế cũng như đảm bảo tăng trưởng cân bằng. Với trọng tâm xoay quanh lĩnh vực đang có nhu cầu rất lớn này, ngày 25/6, Bộ Kế hoạch và Đầu tư với sự hỗ trợ của Ngân hàng thế giới (WB) đã tổ chức một chương trình hội thảo về hợp tác Nhà nước - Tư nhân (PPP) tại Việt Nam.  

Cánh cửa cho nhà đầu tư tư nhân còn hẹp

Theo ông Vũ Quang Hội, Chủ tịch HĐTV Công ty Bitexco, các công ty tư nhân hiện nay vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận dự án, đặc biệt là các dự án lớn. Hầu hết các dự án có tính khả thi cao vẫn được giao cho các doanh nghiệp nhà nước. Tiêu biểu như trong lĩnh vực thủy điện, các dự án quy mô vừa trở lên thường được phân cấp đầu tư cho EVN và một số Tổng công ty Nhà nước. Các doanh nghiệp nhà nước thường vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận trực tiếp các dự án.

Ngoài ra, những khó khăn về nguồn vốn như lượng vốn đầu tư lớn trong khi các doanh nghiệp tư nhân không được hưởng các khoản vốn ưu đãi như ODA, các khoản vay từ ADB, WB…, tỷ lệ hoàn vốn thấp, thời gian thu hồi vốn dài cũng như nhiều khó khăn khác trong việc quản lý rủi ro là không hề dễ dàng kiểm soát.

Theo thống kê của WB, nguồn vốn đầu tư của tư nhân trong tổng số nguồn vốn đầu tư vào hạ tầng của Việt Nam hiện nay chỉ chiếm khoảng 21%. Trong khi đó, con số này đối với nguồn vốn ODA là 37%. Theo phân tích của ông Kamran Khan, cố vấn Tài chính Cơ sở hạ tầng của WB, điều này sẽ khiến cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng của Việt Nam quá phụ thuộc vào nguồn vốn ODA, trong khi tiềm năng của khu vực tư nhân đang ngày càng lớn mạnh.

Cũng theo ông Kamran Khan, Ngân hàng Thế giới ước tính rằng hiện nay Việt Nam đang chi khoảng 8 đến 9% GDP vào hạ tầng, chủ yếu là từ nguồn vốn ODA. Tuy nhiên, nhu cầu của khu vực này hiện vào khoảng 10% - 11% GDP và sẽ còn tiếp tục tăng tỷ lệ thuận với tăng trưởng GDP. Do đó việc tăng hiệu quả đầu tư là hết sức cần thiết và huy động vốn tư nhân là một yếu tố quan trọng để tiếp tục tăng trưởng.

Cần một cơ chế rõ ràng cho mô hình PPP

Trong thời gian gần đây, hình thức đầu tư Nhà nước - Tư nhân (PPP) đang ngày càng được giới đầu tư quan tâm đến như một trong những biện pháp khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tư nhân vào xây dựng cơ sở hạ tầng. Theo ông Nguyễn Khắc Thân, Phó giám đốc Ngân hàng Đầu tư và phát triển (BIDV), “hình thức này nếu triển khai rộng ở Việt Nam sẽ giúp cho việc đánh giá, giám sát các dự án tốt hơn do có cái nhìn hai chiều, một từ Nhà nước, một chiều khác từ các nhà đầu tư, những người luôn phải cân nhắc và xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định bỏ tiền đầu tư. Các dự án vì thế sẽ đảm bảo tiến độ và hiệu quả tốt hơn”.

Trên thực tế, PPP đã thành công ở không ít nước trên thế giới như Anh, Nam Phi, Ấn Độ…Tuy nhiên, vấn đề hiện nay của Việt Nam là cần phải có một khung pháp lý cũng như cơ chế rõ ràng cho việc hợp tác Nhà nước - Tư nhân trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, sự hợp tác của các ngân hàng trong mở cửa và sẵn sàng hậu thuẫn cho NĐT tư nhân cũng là một vấn đề không kém phần quan trọng.

Đánh giá về hình thức này, ông Vũ Quang Hội cho rằng tiềm năng tham gia đầu tư cơ sở hạ tầng của khu vực tư nhân hiện còn rất lớn. Tuy nhiên, những thách thức về vốn, tỷ lệ hoàn vốn, rủi ro dự án…có thể làm nản lòng họ. Do đó, việc phát triển một cơ chế PPP minh bạch và phù hợp, bao gồm mục tiêu dự án rõ ràng, tổ chức thẩm định độc lập và duy nhất, hỗ trợ kỹ thuật… là hết sức cần thiết và quan trọng trong thời điểm hiện nay.

T.T